بنزوئیل پراکساید
بنزوئیل پراکساید دارویی موضعی ضدآکنه است که با از بین بردن باکتری عامل جوش و باز کردن منافذ پوست، به بهبود آکنه کمک میکند.
بیشترین کاربرد آن درمان آکنه خفیف تا متوسط صورت، سینه و پشت است و میتواند بهتنهایی یا همراه با داروهای دیگر ضدآکنه استفاده شود.
شایعترین اثر آن خشکی، پوستهریزی و قرمزی خفیف پوست در روزهای نخست مصرف است که معمولاً با ادامه درمان کم میشود.
اگر پس از مصرف تورم شدید، تاول یا سوزش غیرمعمول پوست دیدید، یا بعد از چند هفته بهبود نیافتید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بنزوئیل پراکساید دارویی موضعی از خانواده پراکسیدهاست که سالهاست در درمان جوشهای صورت و بدن بهکار میرود. این ماده با آزادسازی اکسیژن فعال در پوست، باکتری عامل آکنه را از بین میبرد و از تجمع چربی و سلولهای مرده در منافذ پوست جلوگیری میکند. همچنین اثر خفیف لایهبرداری و ضدالتهاب دارد که به باز شدن منافذ مسدود کمک میکند. هدف اصلی مصرف آن، کاهش تعداد و شدت جوشها و پیشگیری از ایجاد جوشهای تازه است.
موارد مصرف
- درمان آکنه خفیف تا متوسط صورت
- کاهش جوشهای سرسیاه، سرسفید و التهابی پوست
- درمان آکنه ناحیه سینه و پشت
- کمک به پیشگیری از ایجاد جوشهای تازه در طول درمان
- استفاده ترکیبی با سایر داروهای ضدآکنه، طبق نظر پزشک
روش مصرف
این دارو معمولاً روی پوست تمیز و خشک مالیده میشود و بهتر است در ابتدا با فاصله بیشتر و مقدار کم استفاده شود تا پوست بهتدریج به آن عادت کند؛ افزایش دفعات یا مدت مصرف را طبق توصیه پزشک یا داروساز و بر اساس بروشور داخل بستهبندی انجام دهید. از تماس آن با چشمها، لبها، داخل بینی و غشاهای مخاطی خودداری کنید و در صورت تماس تصادفی، محل را با آب فراوان بشویید. از آنجا که این دارو حساسیت به نور آفتاب را افزایش میدهد، در طول روز از ضدآفتاب مناسب استفاده کنید. همچنین بنزوئیل پراکساید میتواند رنگ مو، لباس و حوله را ببرد، پس بهتر است از پارچههای سفید یا قدیمی کمک بگیرید. نتیجه درمان معمولاً پس از چند هفته مصرف منظم دیده میشود؛ حتی اگر بهبودی کند بهنظر برسد، بدون نظر پزشک مصرف را قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آکنهٔ خفیف تا متوسط صورت
اثر اولیه معمولاً پس از ۴ تا ۶ هفته دیده میشود. از تماس با چشم، لب و زخم باز جلوگیری شود؛ ممکن است پارچه و مو را بیرنگ کند.
جوشهای سرسیاه، سرسفید و التهابی پوست
در صورت قرمزی یا سوزش شدید، دفعات مصرف را کاهش دهید و با پزشک مشورت کنید.
آکنهٔ ناحیهٔ سینه و پشت
روی پوست تمیز و خشک استفاده شود و پس از مصرف دستها شسته شود؛ از تماس با چشم و مخاط جلوگیری کنید.
کمک به پیشگیری از ایجاد جوشهای تازه در پوست مستعد آکنه
مصرف منظم روی ناحیهٔ مستعد، از مصرف نقطهای روی جوشهای موجود برای پیشگیری مؤثرتر است.
درمان ترکیبی آکنه همراه با سایر داروهای ضدآکنه
همراهی با داروهای ضدآکنهٔ محرک میتواند خشکی و التهاب را بیشتر کند؛ برنامهٔ مصرف را خودسرانه تغییر ندهید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به بنزوئیل پراکساید یا سایر پراکسیدها حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر پوست بسیار حساس، آسیبدیده، آفتابسوخته یا ملتهب دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- مصرف این دارو در کودکان خردسال معمولاً توصیه نمیشود و در نوجوانان باید طبق نظر پزشک باشد.
- درباره هر داروی موضعی دیگری که برای پوست استفاده میکنید، بهویژه رتینوئیدها، اسید سالیسیلیک یا سایر داروهای ضدآکنه، به پزشک بگویید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع مصرف با پزشک مشورت کنید.
- در دوران درمان از قرار گرفتن طولانی در آفتاب یا دستگاههای برنزهکننده بدون محافظت مناسب بپرهیزید.
عوارض احتمالی
- خشکی و پوستهریزی پوست
- قرمزی و سوزش خفیف در محل مصرف
- احساس سفتی یا کشیدگی پوست
- افزایش حساسیت به نور آفتاب
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تنگی نفس، تورم صورت و لبها یا کهیر گسترده؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم شدید، تاول یا سوختگی غیرمعمول پوست؛ مصرف را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- درد، سوزش یا قرمزی شدیدی که با ادامه مصرف بهتر نمیشود؛ با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
- پوستهریزی شدید و مداوم که در فعالیتهای روزمره اختلال ایجاد کند؛ به پزشک اطلاع دهید تا دفعات مصرف بازبینی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
بنزوئیل پراکساید عمدتاً بهصورت موضعی روی پوست اثر میکند و تداخل دارویی سیستمیک چشمگیری ندارد، اما مصرف همزمان آن با سایر فرآوردههای موضعی تحریککننده، مانند رتینوئیدها، اسید سالیسیلیک یا محصولات لایهبردار و الکلدار، میتواند خشکی، قرمزی و تحریک پوست را تشدید کند؛ در این موارد پزشک معمولاً زمان مصرف هر دارو را در ساعتهای متفاوت روز تنظیم میکند. بهدلیل خاصیت اکسیدکنندگی، این دارو همچنین ممکن است اثر برخی داروهای موضعی دیگر را کم کند. فهرست کامل داروها، مکملها و محصولات پوستیای را که استفاده میکنید، به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
جذب سیستمیک بنزوئیل پراکساید از راه پوست بسیار اندک است و شواهد موجود نشانی از خطر جدی برای بارداری گزارش نکردهاند، با اینحال مصرف آن در دوران بارداری و شیردهی باید تنها در صورت نیاز واقعی و با نظر پزشک انجام شود. پیش از استفاده در این دوران، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق، دور از نور مستقیم آفتاب، رطوبت و حرارت زیاد نگه دارید و در آن را بعد از هر بار مصرف کاملاً ببندید. آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از استفاده، تاریخ انقضای روی بستهبندی را بررسی کنید. اگر رنگ یا بوی دارو تغییر غیرعادی کرد یا تاریخ آن گذشته بود، بدون مشورت داروساز از آن استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 5 % |
| لوسیون | 5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بنزوئیل پراکساید بلافاصله جوش را از بین میبرد؟
۰۲آیا میتوان بنزوئیل پراکساید را همراه با سایر داروهای آکنه استفاده کرد؟
۰۳چرا گاهی حوله یا لباسم پس از استفاده از این دارو رنگپریده میشود؟
۰۴آیا این دارو برای پوست حساس مناسب است؟
۰۵اگر پوستم بعد از مصرف خیلی خشک و ملتهب شد چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۴ سازنده، در گروه D10AE01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.