جمفیبروزیل
جمفیبروزیل دارویی از دستهٔ فیبراتها و ردهٔ داروهای قلب و عروق است که برای اصلاح چربیهای خون، بهویژه تریگلیسیرید بالا، به کار میرود.
بیشتر برای کاهش تریگلیسیرید بسیار بالای خون و درمان اختلالات چربی خونی در افرادی تجویز میشود که با رژیم غذایی و ورزش بهتنهایی به سطح مطلوب نرسیدهاند.
مصرف همزمان جمفیبروزیل با بیشتر داروهای استاتین بهدلیل خطر آسیب جدی عضلانی معمولاً توصیه نمیشود؛ حتماً پزشک را از تمام داروهایتان آگاه کنید.
اگر درد یا ضعف غیرعادیِ عضلانی، زردیِ پوست و چشم، یا درد شدید در بالای شکم را تجربه کردید، بیدرنگ با پزشک خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
جمفیبروزیل دارویی خوراکی از خانوادهٔ فیبراتها (Fibrate) و در ردهٔ داروهای قلب و عروق است که برای اصلاح اختلالات چربی خون، بهویژه تریگلیسیرید بالا، به کار میرود. این دارو با فعالکردن گیرندههای ویژهای در سلولهای بدن، فعالیت آنزیمی به نام لیپوپروتئینلیپاز را بالا میبرد و از این راه تجزیهٔ لیپوپروتئینهای حاملِ تریگلیسیرید در خون را سرعت میبخشد. حاصلِ این مکانیسم، کاهش محسوسِ تریگلیسیرید و افزایشِ نسبیِ کلسترول خوب (HDL) خون است. جمفیبروزیل معمولاً برای بیمارانی در نظر گرفته میشود که تریگلیسیرید بسیار بالایی دارند و با تغییر شیوهٔ زندگی و رژیم غذایی بهتنهایی به نتیجهٔ کافی نرسیدهاند.
موارد مصرف
- کاهش تریگلیسیرید بسیار بالای خون (هیپرتریگلیسیریدمی شدید)
- درمان اختلالات ترکیبیِ چربی خون در کنار رژیم غذایی مناسب
- کاهش خطر التهاب حاد پانکراس ناشی از تریگلیسیرید بسیار بالا
- کاهش خطر برخی رویدادهای قلبی-عروقی در بیماران منتخب با اختلال چربی خون
روش مصرف
جمفیبروزیل را دقیقاً طبق دستور پزشک و معمولاً پیش از غذا، در دو نوبتِ صبح و عصر میل کنید، چون خوردن آن با معدهٔ خالی معمولاً به جذب بهتر دارو کمک میکند. کپسول یا قرص را کامل و با یک لیوان آب بخورید و بدون هماهنگی با پزشک، دوز یا زمانبندیِ آن را تغییر ندهید. برای اثربخشیِ کامل، مصرف منظم و روزانه اهمیت دارد؛ حتی اگر پس از مدتی نتیجهٔ آزمایش چربی خون بهتر شد، دارو را خودسرانه قطع نکنید مگر پزشک این کار را صلاح بداند. در کنار دارو، رعایت رژیم غذاییِ کمچرب، فعالیت بدنی منظم و کنترل وزن نقش مهمی در موفقیتِ درمان دارد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کاهش تریگلیسیرید بسیار بالای خون (هیپرتریگلیسیریدمی شدید)
حداکثر مقدار روزانه ۱۲۰۰ میلیگرم است. پیش از شروع، رژیم غذایی و علل ثانویهٔ افزایش چربی خون باید بررسی شوند.
درمان اختلالات ترکیبیِ چربی خون در کنار رژیم غذایی مناسب
مصرف همزمان با سیمواستاتین ممنوع است و ترکیب با سایر استاتینها نیز خطر آسیب شدید عضلانی را افزایش میدهد.
کاهش خطر التهاب حاد لوزالمعده ناشی از تریگلیسیرید بسیار بالا
این دارو برای درمان حملهٔ حاد التهاب لوزالمعده نیست؛ درد شدید و مداوم شکم، تهوع یا استفراغ به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد.
کاهش خطر برخی رویدادهای قلبیعروقی در بیماران منتخب مبتلا به اختلال چربی خون
فقط برای بیماران منتخب تجویز میشود و انتخاب درمان همزمان کاهندهٔ چربی باید با نظر پزشک انجام گیرد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به جمفیبروزیل یا دیگر داروهای فیبرات
- سابقهٔ بیماری کیسهٔ صفرا یا سنگ کیسهٔ صفرا
- بیماری کبدی یا اختلال شناختهشده در عملکرد کبد
- بیماری کلیوی یا اختلال شناختهشده در عملکرد کلیه
- مصرف همزمان استاتینها، داروهای ضدانعقاد خون مانند وارفارین، یا داروهای دیابت
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
عوارض احتمالی
- ناراحتی گوارشی مانند سوءهاضمه، دلدرد یا نفخ
- اسهال یا حالت تهوع خفیف
- سردرد
- سرگیجهٔ خفیف
- خستگی
- درد، حساسیت یا ضعف غیرعادیِ عضلانی همراه با تیرگیِ رنگ ادرار — میتواند نشانهٔ آسیب جدی عضله باشد و باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرار تیره یا خستگیِ شدید و ناگهانی — نشانهٔ احتمالیِ مشکل کبدی است و نیاز به بررسیِ فوریِ پزشک دارد
- درد شدید و مداوم در بالا یا سمت راست شکم — میتواند نشانهٔ مشکل کیسهٔ صفرا باشد و باید هرچه زودتر بررسی شود
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس — در این شرایط فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، یا نشانههای عفونتِ مکرر — باید در اولین فرصت به پزشک گزارش شود
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
جمفیبروزیل با چند دستهٔ دارویی تداخلهای مهم دارد. مصرف همزمان آن با بیشتر داروهای استاتین (کاهندهٔ کلسترول) خطر آسیب عضلانی و در موارد نادر تخریب شدید بافت عضله را بهطور چشمگیری بالا میبرد و معمولاً از این ترکیب پرهیز میشود. این دارو همچنین اثر داروهای ضدانعقاد خون مانند وارفارین را تشدید میکند و ممکن است نیاز به کنترل دقیقتر آزمایش انعقاد خون داشته باشد. ترکیب آن با برخی داروهای خوراکیِ دیابت، بهویژه رپاگلینید، خطر افت شدید قند خون را بالا میبرد و معمولاً توصیه نمیشود. فهرست کاملِ داروها، مکملها و گیاهان داروییای را که مصرف میکنید به پزشک و داروساز خود بگویید تا هر تداخل احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ ایمنیِ جمفیبروزیل در بارداری محدود است و از آنجا که کنترل چربی خون معمولاً اولویت فوری دوران بارداری نیست، پزشکان اغلب ترجیح میدهند مصرف آن را به پس از پایان بارداری موکول کنند. مشخص نیست جمفیبروزیل در شیر مادر ترشح میشود یا نه، از این رو مصرف آن در دوران شیردهی باید تنها با تأیید و زیر نظر پزشک انجام شود. اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از مصرف یا ادامهٔ این دارو حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
نگهداری
جمفیبروزیل را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. دارو را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترس کودکان نگه دارید. پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 300 mg |
| کپسول | 450 mg |
| قرص | 300 mg |
| قرص | 450 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۷ برند از ۱۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرف جمفیبروزیل همراه با استاتین بیخطر است؟
۰۲جمفیبروزیل بعد از چه مدت اثر خود را نشان میدهد؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف جمفیبروزیل را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۴آیا جمفیبروزیل داروی لاغری یا کاهش وزن است؟
۰۵آیا مصرف طولانیمدت جمفیبروزیل بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۷ برند از ۱۸ سازنده، در گروه C10AB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.