اتانرسپت
اتانرسپت یک داروی زیستی و تعدیلکنندهٔ ایمنی است که پیامهای التهابی عامل نکروز تومور را مهار میکند. این دارو برای کاهش التهاب و آسیب ناشی از برخی بیماریهای خودایمنی، بهصورت تزریق زیرجلدی بهکار میرود.
بیشتر برای آرتریت روماتوئید، آرتریت پسوریاتیک، اسپوندیلیت آنکیلوزان و پسوریازیس پلاکی بهکار میرود. در برخی کودکان نیز برای آرتریت ایدیوپاتیک جوانان یا آرتریت پسوریاتیک جوانان تجویز میشود.
اتانرسپت دفاع بدن را کاهش میدهد و خطر عفونتهای جدی، از جمله سل، را بالا میبرد؛ در کودکان و نوجوانان موارد نادر برخی بدخیمیها گزارش شده است. پیش از شروع معمولاً بررسی سل و واکسنها لازم است و در عفونت شدید یا حساسیت شدید باید فوراً پیگیری پزشکی شود.
اگر عفونت، تماس با سل، سابقهٔ هپاتیت ب، نارسایی قلبی، بیماری عصبی، اختلال خونی، بیماری کبدی یا بارداری دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. هر دارو، مکمل یا واکسن جدید، بهویژه واکسن زنده، باید پیش از مصرف بررسی شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اتانرسپت یک داروی زیستیِ تعدیلکنندهٔ ایمنی و مهارکنندهٔ عامل نکروز تومور است. این دارو مانند گیرندهای محلول، پیامهای التهابی این عامل را جذب میکند و التهاب و آسیب بافتی را کاهش میدهد. فرآوردههای آن به شکل تزریق زیرجلدی و با قدرتهای گوناگون عرضه میشوند و انتخاب قدرت و برنامهٔ مصرف به بیماری و شرایط بیمار بستگی دارد. در ایران ممکن است آن را با نامهای تجاری انبرل، آلتبرل یا اینبرل ببینید.
موارد مصرف
- آرتریت روماتوئید فعال متوسط تا شدید در بزرگسالان
- آرتریت پسوریاتیک فعال در بزرگسالان
- اسپوندیلیت آنکیلوزان فعال
- پسوریازیس پلاکی مزمن متوسط تا شدید در بزرگسالان و کودکان واجد شرایط
- آرتریت ایدیوپاتیک جوانان چندمفصلی
- آرتریت پسوریاتیک جوانان
روش مصرف
اتانرسپت فقط بهصورت تزریق زیرجلدی مصرف میشود و زمان آن به وعدهٔ غذایی وابسته نیست. مقدار، فاصلهٔ تزریق و مدت درمان را پزشک بر اساس بیماری، سن، وزن و فرآورده تعیین میکند؛ اگر قرار است در خانه تزریق شود، شما یا مراقبتان باید آموزش عملی دیده باشید. محل تزریق را هر بار عوض کنید و روی پوست قرمز، دردناک، کبود، زخمیشده یا دارای ضایعهٔ فعال تزریق نکنید؛ دارو را تکان ندهید و محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات غیرعادی را مصرف نکنید. نوبتها را منظم نگه دارید؛ برای نوبت فراموششده مقدار اضافی یا دو نوبت نزدیک به هم تزریق نکنید و اگر دربارهٔ زمان نوبت بعد مطمئن نیستید، از داروساز یا پزشک بپرسید. درمان را بدون هماهنگی قطع یا جابهجا نکنید، چون علائم بیماری ممکن است برگردد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به اتانرسپت یا اجزای فرآورده را بگویید؛ اگر به لاتکس حساسیت دارید، نوع فرآورده و پوشش سوزن را با داروساز تطبیق دهید.
- هر عفونت فعلی یا عودکننده، تب، تماس با فرد مبتلا به سل، سابقهٔ سل یا آزمایش مثبت سل را گزارش کنید؛ پیش از شروع درمان معمولاً بررسی سل انجام میشود.
- سابقهٔ هپاتیت ب یا بیماری کبدی، نارسایی قلبی، بیماریهای عصبی مانند اماس، یا اختلالات خونی را مطرح کنید.
- سابقهٔ سرطان، دیابت کنترلنشده، عفونت قارچی جدی، سالمندی یا عمل جراحی پیشرو میتواند به ارزیابی و پایش دقیقتر نیاز داشته باشد.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و واکسنهای اخیر یا برنامهریزیشده را ارائه کنید، بهویژه داروهای سرکوبگر ایمنی و واکسنهای زنده.
- در بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، و برای کودک، وضعیت را پیش از شروع اطلاع دهید؛ درمان کودکان باید با توجه به سن و وزن و زیر نظر متخصص تنظیم شود.
عوارض احتمالی
- قرمزی، خارش، درد، تورم، خونریزی یا کبودی در محل تزریق
- عفونتهای تنفسی فوقانی، آبریزش بینی یا سینوزیت
- اسهال
- بثورات پوستی یا خارش خفیف
- عفونت جدی یا سل با تب مداوم یا شدید، لرز، سرفهٔ طولانی، تعریق شبانه، کاهش وزن، تنگی نفس یا بدحالشدن سریع؛ همان روز برای ارزیابی مراجعه کنید و در تنگی نفس شدید یا بیحالی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید. در عفونت جدی، تزریق بعدی فقط پس از ارزیابی پزشک انجام شود.
- حساسیت شدید با کهیر یا بثورات گسترده، تورم صورت، لب یا زبان، گرفتگی گلو، تنگی نفس، سرگیجه یا غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای اختلال خونی مانند تب مداوم همراه با رنگپریدگی، کبودی یا خونریزی غیرعادی؛ همان روز برای ارزیابی فوری پزشکی اقدام کنید.
- بدترشدن نارسایی قلبی با تنگی نفس جدید یا تشدیدشونده، ورم پاها، افزایش سریع وزن یا خستگی شدید؛ سریع با پزشک تماس بگیرید.
- علائم عصبی جدید مانند بیحسی یا گزگز، ضعف اندام، اختلال دید، سرگیجهٔ شدید، تشنج یا اختلال هوشیاری؛ مراجعهٔ فوری پزشکی لازم است.
- نشانههای آسیب کبدی یا فعالشدن هپاتیت ب مانند زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، بیاشتهایی، استفراغ یا درد سمت راست شکم؛ فوراً پزشک را مطلع کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اتانرسپت با غذا تداخل مهمی ندارد و خوردن غذا زمان تزریق را تعیین نمیکند. واکسنهای زنده را در زمان درمان بدون هماهنگی دریافت نکنید؛ واکسنهای غیرزنده معمولاً قابل استفادهاند، اما ممکن است پاسخ ایمنی به آنها کمتر شود. ترکیب اتانرسپت با داروهای زیستی تعدیلکنندهٔ ایمنی، بهویژه آناکینرا یا آباتاسپت، و نیز سیکلوفسفامید معمولاً توصیه نمیشود و میتواند خطر عفونت یا عوارض جدی را افزایش دهد. متوترکسات، کورتونها و داروهای ضدالتهاب ممکن است در برخی بیماران همراه آن تجویز شوند، اما فقط طبق برنامهٔ پزشک. مصرف الکل، بهویژه در بیماری کبدی یا هپاتیت الکلی، باید با پزشک بررسی شود؛ در هپاتیت الکلی متوسط تا شدید، درمان با اتانرسپت مناسب نیست. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
شواهد موجود تاکنون الگوی مشخصی از ناهنجاریهای مادرزادی ناشی از اتانرسپت نشان ندادهاند، اما اطلاعات کامل نیست و فعالیت خود بیماری نیز بر بارداری اثر میگذارد؛ قطع یا ادامهٔ درمان باید با پزشک تصمیمگیری شود. اتانرسپت در مقدار کم وارد شیر مادر میشود و در دادههای موجود در خون نوزاد شیرخوار شناسایی نشده است؛ فواید شیردهی و نیاز مادر باید همزمان سنجیده شود. اگر در دوران بارداری مصرف شده، واکسنهای زندهٔ نوزاد پیش از تزریق باید با پزشک کودک بررسی شوند.
نگهداری
اتانرسپت معمولاً باید در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگهداری شود. آن را یخ نزنید، در گرمای شدید نگذارید و تکان ندهید؛ شرایط نگهداری بیرون از یخچال و مدت مجاز آن بین فرآوردهها متفاوت است، پس دستور همان بسته را رعایت کنید. داروی تاریخگذشته، یخزده یا محلول کدر و تغییررنگداده را مصرف نکنید و آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 50 mg / 1mL |
| تزریقی | 25 mg / 0.5mL |
| تزریقی برای محلول | 50 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اتانرسپت را میتوان همراه متوترکسات مصرف کرد؟
۰۲آیا میتوانم اتانرسپت را در خانه تزریق کنم؟
۰۳اگر هنگام مصرف اتانرسپت تب یا عفونت گرفتم چه کنم؟
۰۴آیا واکسن در زمان درمان با اتانرسپت مجاز است؟
۰۵اگر یک نوبت تزریق اتانرسپت را فراموش کردم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۵ سازنده، در گروه L04AB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.