زونیساماید
زونیساماید دارویی ضدتشنج (آنتیاپیلپتیک) از خانوادهٔ سولفونامیدهاست که با آرامکردنِ فعالیتِ بیشازحدِ الکتریکی در سلولهای عصبیِ مغز، از بروزِ تشنج جلوگیری میکند.
این دارو بیشتر بهعنوانِ درمانِ کمکی در کنارِ سایرِ داروهای ضدصرع، برای کنترلِ تشنجهای صرعیِ کانونی (موضعی) در بزرگسالان و کودکان بهکار میرود.
چون زونیساماید از خانوادهٔ سولفونامیدهاست، افرادی که پیشتر به داروهای سولفا حساسیت نشان دادهاند باید حتماً پیش از مصرف، پزشک را آگاه کنند؛ قطعِ ناگهانیِ دارو نیز میتواند خطرناک باشد.
در صورتِ بروزِ بثوراتِ پوستی، تبِ بدونِ دلیلِ مشخص، کاهشِ شدیدِ تعریق همراه با گرمازدگی، یا افکارِ آسیب به خود، بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
زونیساماید دارویی ضدتشنج از ردهٔ سولفونامیدهاست که در درمانِ صرع کاربرد دارد. این دارو با اثرگذاری بر کانالهای سدیمی و کلسیمیِ سلولهای عصبی، فعالیتِ الکتریکیِ بیشازحدِ مغز را که زمینهسازِ تشنج است، کاهش میدهد. زونیساماید معمولاً نه بهتنهایی، بلکه در کنارِ سایرِ داروهای ضدصرع تجویز میشود. هدفِ اصلیِ درمان، کاهشِ دفعات و شدتِ تشنجها و بهبودِ کیفیتِ زندگیِ فردِ مبتلا به صرع است.
موارد مصرف
- درمانِ کمکی (همراه با سایرِ داروهای ضدصرع) برای تشنجهای صرعیِ کانونی در بزرگسالان
- درمانِ کمکی برای تشنجهای صرعیِ کانونی در کودکان، زیرِنظرِ متخصصِ مغز و اعصاب
- کمک به کنترلِ تشنجهایی که به تشنجِ تمامعمومیِ ثانویه تبدیل میشوند
- کاهشِ دفعات و شدتِ حملاتِ صرعی در کنارِ برنامهٔ درمانیِ پزشک
روش مصرف
زونیساماید معمولاً یک یا دو بار در شبانهروز، همراه یا بدونِ غذا و طبقِ برنامهای که پزشک مشخص میکند مصرف میشود؛ کپسول یا قرص را با یک لیوان آب کامل ببلعید، مگر پزشک دستورِ دیگری داده باشد. بهتر است دارو هر روز در ساعتِ مشخصی مصرف شود تا سطحِ آن در بدن ثابت بماند و اثرِ ضدتشنجی حفظ شود. هرگز بدونِ هماهنگی با پزشک، مصرفِ زونیساماید را ناگهان قطع نکنید، زیرا این کار میتواند خطرِ بازگشتِ تشنج را افزایش دهد؛ در صورتِ نیاز به قطعِ دارو، پزشک آن را بهتدریج و مرحلهبهمرحله کاهش میدهد. مقدار و زمانبندیِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک یا داروسازِ شما بر اساسِ نسخه تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تشنجهای صرعی کانونی، با یا بدون گسترش به تشنج تمامعمومی ثانویه
بهعنوان درمان کمکی برای کاهش دفعات و شدت تشنجها مصرف میشود و با یا بدون غذا قابل مصرف است. درمان معمولاً طولانیمدت است و قطع آن باید تدریجی باشد؛ در کودکان، کمآبی و گرمازدگی و در همهٔ بیماران، بثورات پوستی شدید یا زخم مخاطی نیازمند ارزیابی فوری است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به سولفونامیدها (داروهای سولفا) یا هر یک از اجزای این دارو حساسیت دارید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ سنگِ کلیه، بیماریِ کلیوی یا بیماریِ کبدی را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ دارویی که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز اطلاع دهید.
- اگر سابقهٔ افسردگی، افکارِ خودآزاری یا سایرِ مشکلاتِ روانی دارید، پزشک را آگاه کنید.
- در هوای گرم یا هنگامِ فعالیتِ بدنیِ شدید، بهویژه برایِ کودکان، احتیاطِ بیشتری لازم است.
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و احساسِ خستگی
- سرگیجه
- کاهشِ اشتها و کاهشِ وزن
- حالتِ تهوع
- سردرد
- کندیِ ذهنی یا دشواری در تمرکز
- بثوراتِ پوستیِ گسترده، تاول یا پوستهپوستهشدنِ پوست میتواند نشانهٔ یک واکنشِ پوستیِ جدی باشد؛ در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تبِ بدونِ دلیلِ مشخص، تورمِ غدد یا زردیِ پوست و چشم ممکن است نشانهٔ واکنشِ حساسیتیِ شدید یا آسیبِ کبدی باشد؛ سریعاً با پزشک تماس بگیرید.
- کاهشِ شدیدِ تعریق همراه با گرمای بدن یا نشانههای گرمازدگی، بهویژه در کودکان و هوای گرم، نیازمندِ مراجعهٔ فوری به پزشک است.
- دردِ شدیدِ پهلو یا کمر، یا دیدنِ خون در ادرار، میتواند نشانهٔ سنگِ کلیه باشد و باید به پزشک اطلاع داده شود.
- بروزِ افکارِ آسیب به خود، افسردگیِ شدید یا تغییراتِ رفتاریِ ناگهانی را جدی بگیرید و بیدرنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
- تنفسِ سریع، گیجی یا ضعفِ غیرمعمول ممکن است نشانهٔ بههمخوردنِ تعادلِ اسیدیِ خون باشد؛ در این صورت به پزشک اطلاع دهید یا به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
زونیساماید میتواند با برخی داروهای ضدصرعِ دیگر مانندِ کاربامازپین، فنیتوئین و فنوباربیتال تداخل داشته باشد و سطحِ آن در خون را تغییر دهد؛ همزمانی با داروهایی که اثرِ مشابه بر کلیه دارند (مانندِ توپیرامات) نیز میتواند خطرِ سنگِ کلیه را بیشتر کند. مصرفِ همزمان با الکل یا داروهای خوابآور و آرامبخش، خوابآلودگی و کاهشِ هوشیاری را تشدید میکند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ زونیساماید در بارداری با افزایشِ خطرِ ناهنجاریِ جنینی همراه بوده است؛ از اینرو تصمیم دربارهٔ ادامه یا تغییرِ درمان در دورانِ بارداری باید حتماً با پزشکِ متخصص و با در نظر گرفتنِ خطرِ عودِ تشنج انجام شود و هرگز نباید دارو خودسرانه قطع شود. این دارو به شیرِ مادر نیز منتقل میشود؛ بنابراین مصرفِ آن در دورانِ شیردهی تنها با تأییدِ پزشک و با پایشِ وضعیتِ نوزاد امکانپذیر است.
نگهداری
زونیساماید را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. قوطی یا بستهٔ دارو را دور از دیدِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 100 mg |
| کپسول | 50 mg |
| کپسول | 25 mg |
| قرص | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۲ برند از ۲۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا زونیساماید اعتیادآور است؟
۰۲اگر یک نوبتِ مصرفِ دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۳آیا مصرفِ زونیساماید باعثِ کاهشِ وزن میشود؟
۰۴چرا هنگامِ مصرفِ این دارو باید آبِ کافی بنوشم؟
۰۵آیا زونیساماید بر خلقوخو و رفتار تأثیر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۲ برند از ۲۵ سازنده، در گروه N03AX15. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.