بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · عفونت و آنتی‌بیوتیک

واکسن مننگوکوکی

Vaccine
رده ATC J07AH05شکل تزریقیبرند در ایران ۱۲
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

واکسن مننگوکوکی از واکسن‌های ضدعفونت است که با فعال‌کردن دستگاه ایمنی، از بیماری تهاجمی ناشی از باکتری مننگوکوک پیشگیری می‌کند. نوع آنتی‌ژن و گروه‌های تحت پوشش در فرآورده‌های مختلف یکسان نیست.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای پیشگیری از مننژیت و عفونت خونی ناشی از گروه‌های مشخص مننگوکوک استفاده می‌شود؛ در افراد پرخطر، هنگام شیوع یا پیش از سفر به مناطق پرخطر نیز ممکن است توصیه شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این واکسن درمان عفونت مننگوکوکی نیست و همهٔ انواع مننژیت را پوشش نمی‌دهد؛ گروه‌های تحت پوشش را از روی مشخصات همان فرآورده بررسی کنید. تزریق باید توسط کادر درمان انجام شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

در بارداری، بیماری تب‌دار شدید، سابقهٔ واکنش شدید به واکسن، بیماری گیلن‌باره، نداشتن طحال، نقص کمپلمان یا مصرف داروهای تضعیف‌کنندهٔ ایمنی، پیش از تزریق دربارهٔ نوع و زمان‌بندی واکسن سؤال کنید. پس از تماس نزدیک با بیمار یا بروز علائم شدید، ارزیابی فوری لازم است.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

۰۲

معرفی دارو

واکسن مننگوکوکی یک فرآوردهٔ تزریقی در گروه واکسن‌های ضدعفونت است و برای ایجاد ایمنی فعال در برابر بیماری تهاجمی مننگوکوکی به‌کار می‌رود. این واکسن زنده نیست؛ اجزای سطحی یا کپسولی مننگوکوک را به دستگاه ایمنی معرفی می‌کند تا پادتن و حافظهٔ ایمنی بسازد. فرآورده‌های مختلف ممکن است دوگانه یا چهارگانه باشند؛ برخی گروه‌های آ و سی، برخی گروه‌های آ، سی، دبلیو-۱۳۵ و وای، و فرآورده‌های دیگر گروه‌های ب و سی را پوشش می‌دهند. واکسن خطر بیماری را کم می‌کند، اما از همهٔ علل مننژیت یا هر نوع مننگوکوک محافظت کامل نمی‌کند و برای درمان بیماری فعلی کاربرد ندارد.

۰۳

موارد مصرف

  • پیشگیری از بیماری تهاجمی مننگوکوکی، از جمله مننژیت و عفونت خون
  • پیشگیری از بیماری ناشی از گروه‌های مننگوکوکی موجود در همان فرآورده
  • واکسیناسیون افراد بدون طحال، دارای نقص کمپلمان یا دیگر عوامل خطر شناخته‌شده
  • واکسیناسیون مسافران یا افراد در معرض شیوع، بر اساس مقصد و توصیهٔ پزشک
۰۴

روش مصرف

واکسن مننگوکوکی باید توسط کادر درمان و معمولاً به‌صورت تزریق عضلانی انجام شود؛ فرآورده‌های پودری نیز فقط طبق دستور همان جعبه آماده می‌شوند و نباید خودسرانه با داروی دیگری مخلوط شوند. تعداد نوبت‌ها و نیاز به نوبت تقویتی به سن، نوع واکسن، گروه‌های تحت پوشش، سابقهٔ واکسیناسیون و میزان خطر بستگی دارد و پزشک یا مرکز واکسیناسیون آن را تعیین می‌کند؛ زمان‌بندی را خودسرانه تغییر ندهید. مصرف غذا معمولاً بر اثر واکسن اثر ندارد. اگر نوبتی عقب افتاد، دو نوبت را به هم نزدیک نکنید و برای تنظیم ادامهٔ برنامه اقدام کنید. پس از تزریق، طبق توصیهٔ کادر درمان مدتی در محل بمانید، چون غش یا واکنش آلرژیک فوری هرچند نادر ممکن است رخ دهد.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

پیش از مصرف بدانید

  • سابقهٔ حساسیت شدید یا تنگی نفس، تورم و افت فشار پس از دوز قبلی یا هر جزء واکسن را اطلاع دهید.
  • اگر بیماری تب‌دار شدید یا حال عمومی نامناسب دارید، پیش از تزریق اعلام کنید؛ سرماخوردگی خفیف معمولاً به‌تنهایی مانع واکسیناسیون نیست.
  • نداشتن طحال، نقص ایمنی، نقص کمپلمان یا مصرف داروهای مهارکنندهٔ کمپلمان و داروهای تضعیف‌کنندهٔ ایمنی را به پزشک بگویید؛ ممکن است پاسخ ایمنی کمتر شود یا برنامهٔ خاصی لازم باشد.
  • در صورت اختلال پلاکت یا انعقاد، یا مصرف داروهای رقیق‌کنندهٔ خون، احتمال خونریزی محل تزریق باید بررسی شود.
  • بارداری یا شیردهی و همچنین سن کودک یا سالمند را پیش از انتخاب فرآورده و زمان تزریق مطرح کنید.
  • سابقهٔ بیماری گیلن‌باره، واکسن‌های مننگوکوکی قبلی و همهٔ داروها و واکسن‌های هم‌زمان را اعلام کنید.
۰۶

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • درد، قرمزی، سفتی یا تورم محل تزریق
  • تب خفیف
  • سردرد
  • خستگی، خواب‌آلودگی یا بی‌قراری، به‌ویژه در کودکان
  • کاهش اشتها، تهوع، استفراغ یا اسهال
  • درد عضله یا مفصل
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • تنگی نفس، تورم لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده، افت فشار یا غش ناگهانی می‌تواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • تشنج، بی‌هوشی، غش طولانی یا بی‌حالی غیرعادی و سخت بیدارشدن، به‌ویژه در کودک، نیازمند ارزیابی فوری است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • ضعف پیشرونده، بی‌حسی اندام‌ها یا اختلال راه‌رفتن پس از تزریق را جدی بگیرید و سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
  • تب بالا همراه با سردرد شدید، سفتی گردن، گیجی، استفراغ مکرر یا لکه‌های بنفش و تیرهٔ پوستی ممکن است نشانهٔ بیماری جدی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۷

تداخل‌های دارویی

تداخل غذایی مهمی برای واکسن مننگوکوکی شناخته نشده است و الکل مستقیماً اثر واکسن را خنثی نمی‌کند؛ بااین‌حال هنگام تب، سرگیجه یا ناخوشی پس از تزریق، تا برطرف‌شدن علائم از مصرف آن پرهیز کنید. داروهای سرکوب‌کنندهٔ ایمنی، برخی درمان‌های زیستی و شیمی‌درمانی ممکن است پاسخ ایمنی را کمتر کنند. این واکسن معمولاً می‌تواند همراه واکسن‌های دیگر تزریق شود، اما در محل‌های جدا و طبق برنامهٔ کادر درمان؛ نوع و زمان برخی واکسن‌های هم‌زمان اهمیت دارد. فهرست کامل داروها و مکمل‌هایت، واکسن‌های قبلی و داروهای رقیق‌کنندهٔ خون را به پزشک و داروساز بگو.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۸

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

فرآورده‌های مننگوکوکی زنده نیستند. در بارداری، چون تجربهٔ مصرف بعضی فرآورده‌ها محدود است، تزریق زمانی انجام می‌شود که خطر بیماری یا ضرورت واکسیناسیون، فایدهٔ آن را توجیه کند و نوع فرآورده را پزشک انتخاب کند. شیردهی معمولاً مانع تزریق نیست و معمولاً نیازی به قطع شیردهی وجود ندارد، مگر برای فرآوردهٔ خاص توصیهٔ دیگری شود.

۰۹

نگهداری

واکسن را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتی‌گراد و در بسته‌بندی اصلی، دور از نور نگه دارید؛ آن را در فریزر نگذارید و اجازه ندهید یخ بزند. هنگام انتقال، زنجیرهٔ سرد حفظ شود. اگر واکسن یخ زده یا مدت نامعلوم بیرون از یخچال مانده است، پیش از مصرف از داروساز یا مرکز واکسیناسیون تأیید بگیرید. فرآوردهٔ پودریِ حل‌شده باید طبق دستور همان محصول در زمان مناسب مصرف شود؛ تاریخ انقضا و سلامت ویال یا سرنگ را بررسی کنید و دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید.

۱۰

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی0.5 mL
تزریقی لیوفیلیزه برای سوسپانسیون1.5 mg
۱۱

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱۲ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
سرواریکس CERVARIX
1 SYRINGE in 1 BOX
Gsk Biologicals
تزریقی
نیمنریکس NIMENRIX
0.5 MILLILITER in 1 VIAL, GLASS
Gsk Biologicals
تزریقی
واکسن مننگوکوکال بی+سی MENINGOCOCCAL B+C VACCINE
1 DOSE in 1 VIAL · 1 DOSE in 1 VIAL, SINGLE-DOSE
Instituto Finlay
تزریقی
گارداسیل 9 ظرفیتی GARDASIL 9
1 SYRINGE in 1 BOX
MSD
تزریقی
گارداسیل GARDASIL
1 SYRINGE in 1 BOX · 1 AMPULE in 1 BOX
Merck Sharp & Dohme
تزریقی
گارداسیل 9 ظرفیتی GARDASIL 9
1 VIAL in 1 BOX · 1 SYRINGE in 1 BOX
Merck Sharp & Dohme
تزریقی
واکسن منکترا کانژوگیت MENACTRA CONJUGATE VACCINE
1 DOSE in 1 VIAL
Sanofi
تزریقی
واکسن مننگوکوکال آ+سی MENINGOCOCCAL A+C VACCINE
10 DOSE in 1 VIAL
Sanofi Pasteur
تزریقی
واکسن ب ث ژ BCG VACCINE
50 VIAL, MULTI-DOSE in 1 BOX
انستیتو پاستور ایران
تزریقی لیوفیلیزه برای سوسپانسیون
گاردیسان GARDISUN
1 SYRINGE in 1 PACKAGE
بیوسان فارمد
تزریقی
پاپیلوگارد PAPILLOGUARD
1 SYRINGE in 1 BOX
نویان پژوهان زیست دارو
تزریقی
پاپیلوگارد2 PAPILLOGUARD2
1 SYRINGE in 1 BOX
نیواد فارمد سلامت
تزریقی
پاپیلوگارد4 PAPILLOGUARD4
1 SYRINGE in 1 BOX
نیواد فارمد سلامت
تزریقی
۱۲

پرسش‌های پرتکرار

۰۱واکسن مننگوکوکی از کدام گروه‌ها محافظت می‌کند؟
پوشش به فرآورده بستگی دارد. واکسن‌های آ+سی فقط گروه‌های آ و سی را هدف می‌گیرند؛ نیمنریکس و منکترا کانژوگیت معمولاً گروه‌های آ، سی، دبلیو-۱۳۵ و وای را پوشش می‌دهند و فرآوردهٔ ب+سی پوشش متفاوتی دارد. ترکیبات روی جعبه و بروشور همان محصول ملاک است.
۰۲آیا یک نوبت برای همه کافی است؟
خیر. تعداد نوبت‌ها و نیاز به نوبت تقویتی بر اساس نوع واکسن، سن، سابقهٔ واکسیناسیون و ادامه‌داشتن عوامل خطر تعیین می‌شود. برنامهٔ یک فرآورده را برای فرآوردهٔ دیگر کپی نکنید.
۰۳آیا تب و درد بعد از تزریق طبیعی است؟
درد، قرمزی یا تورم محل تزریق، تب خفیف، سردرد و خستگی از واکنش‌های معمول هستند و اغلب کوتاه‌مدت‌اند. تب بالا، علائم عصبی، حساسیت شدید یا بدترشدن حال عمومی نیازمند ارزیابی فوری است.
۰۴آیا می‌توان واکسن مننگوکوکی را هم‌زمان با واکسن‌های دیگر زد؟
در بسیاری از موارد بله، اما معمولاً باید در محل‌های جدا تزریق شوند و برای بعضی فرآورده‌ها ترتیب یا فاصلهٔ زمانی اهمیت دارد. برنامهٔ هم‌زمانی را مرکز واکسیناسیون بر اساس سن و نوع واکسن تعیین می‌کند.
۰۵اگر با بیمار مبتلا به بیماری مننگوکوکی تماس نزدیک داشته باشم، واکسن کافی است؟
خیر. تماس نزدیک ممکن است به ارزیابی فوری و داروی پیشگیری پس از تماس نیاز داشته باشد و واکسن جای آن را نمی‌گیرد. بدون منتظرماندن برای اثر واکسن، فوراً با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱۲ برند از ۱۰ سازنده، در گروه J07AH05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.