واکسن هپاتیت آ
واکسن هپاتیت آ یک واکسن ویروسی غیرفعالشده است که با تحریک دستگاه ایمنی، پادتن و ایمنی فعال در برابر ویروس هپاتیت آ ایجاد میکند.
برای پیشگیری از هپاتیت آ در افراد در معرض تماس یا بیماری شدیدتر، از جمله مسافران و مبتلایان به بیماری مزمن کبدی، استفاده میشود. در برخی تماسهای اخیر نیز ممکن است در برنامهٔ پیشگیری قرار گیرد.
اگر پس از نوبت قبلی واکسن یا یکی از اجزای آن واکنش آلرژیک شدید داشتهاید، پیش از تزریق دوباره اطلاع دهید. تنگی نفس یا تورم صورت و گلو پس از تزریق، اورژانسی است و باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
پیش از تزریق، بارداری یا شیردهی، نقص ایمنی، بیماری مزمن کبدی، اختلال خونریزی، مصرف داروی رقیقکنندهٔ خون یا تماس اخیر با فرد مبتلا را مطرح کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
واکسن هپاتیت آ یک واکسن ویروسی غیرفعالشده و جذبشده روی ترکیب آلومینیومی است و در ردهٔ واکسنهای ضدویروس قرار میگیرد. ویروس موجود توان تکثیر و ایجاد بیماری ندارد، اما دستگاه ایمنی را برای ساخت پادتن علیه ویروس هپاتیت آ آماده میکند. این ایمنی برای پیشگیری از بیماری است و عفونت یا هپاتیت آِ موجود را درمان نمیکند. فرآوردهٔ معرفیشده با نام تجاری وکتا عرضه میشود؛ این ارائه معمولاً فرم بزرگسالان است.
موارد مصرف
- پیشگیری فعال از هپاتیت آ پیش از مواجهه با ویروس
- واکسیناسیون مسافران به مناطق با شیوع بیشتر یا شرایط بهداشتی نامطمئن
- پیشگیری از ابتلا و عوارض شدیدتر در افراد مبتلا به بیماری مزمن کبدی، از جمله هپاتیت ب یا ث
- محافظت افراد با خطر تماس بیشتر، مانند تماس نزدیک با فرد مبتلا یا برخی محیطهای شغلی و تجمعی
- پیشگیری پس از تماس اخیر با ویروس، با تعیین سریع برنامهٔ واکسن و در صورت لزوم ایمونوگلوبولین
روش مصرف
این واکسن باید توسط کادر درمان و بهصورت تزریق عضلانی، معمولاً در عضلهٔ بازو، انجام شود و برای تزریق وریدی یا خودتزریقی مناسب نیست. برنامهٔ آن بسته به سن، سابقهٔ واکسیناسیون و خطر تماس تنظیم میشود و معمولاً به نوبت تکمیلی نیاز دارد؛ مقدار هر نوبت و فاصلهٔ نوبتها را نسخه یا مرکز واکسیناسیون مشخص میکند. نوبتها را کامل کنید؛ اگر یک نوبت عقب افتاد، خودسرانه مجموعه را از ابتدا تکرار نکنید و زمان نوبت بعد را از مرکز درمانی بپرسید. پس از تزریق، چند دقیقه در محل بمانید، بهویژه اگر سابقهٔ غش دارید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ واکنش آلرژیک شدید، مانند تنگی نفس، تورم صورت یا افت فشار، پس از نوبت قبلی واکسن هپاتیت آ یا هر جزء آن؛ چنین سابقهای میتواند مانع تزریق نوبت بعد شود.
- حساسیت شدید به نئومایسین، لاتکس یا مواد تشکیلدهندهٔ واکسن را اعلام کنید؛ نوع بستهبندی و فرمولاسیون هر ارائه باید از روی بروشور همان فرآورده بررسی شود.
- تب یا بیماری حاد متوسط تا شدید؛ ممکن است تزریق تا بهبود حال عمومی عقب بیفتد، اما سرماخوردگی خفیف معمولاً مانع واکسیناسیون نیست.
- ضعف سیستم ایمنی، مصرف داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی یا شیمیدرمانی، یا بیماری مزمن کبدی؛ پاسخ ایمنی ممکن است کمتر شود و برنامهٔ مناسب باید سنجیده شود.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را اطلاع دهید؛ بارداری بهخودیخود منع واکسن نیست، اما ضرورت تزریق بر اساس خطر تماس و وضعیت مادر ارزیابی میشود.
- اختلال خونریزی، کاهش پلاکت یا مصرف داروی رقیقکنندهٔ خون را بگویید. اگر واکسن برای کودک یا نوجوان است، باید بررسی شود که فرآوردهٔ متناسب با سن انتخاب شده باشد، چون این ارائه معمولاً فرم بزرگسالان است.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت یا کوفتگی در محل تزریق؛ معمولاً گذراست.
- قرمزی، گرمی، سفتی یا تورم خفیف محل تزریق.
- سردرد.
- خستگی، بیحالی یا درد عضلانی.
- تب خفیف، تهوع یا کاهش اشتها.
- کهیر منتشر، تورم لب، صورت، زبان یا گلو، خسخس یا دشواری تنفس، تپش قلب، سرگیجهٔ شدید یا ضعف ناگهانی: احتمال حساسیت شدید وجود دارد؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- غش طولانی، تشنج، بیهوشی یا گیجی شدید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، لکههای ریز قرمز روی پوست، خوندماغ مکرر یا خونریزی لثه: همان روز به پزشک مراجعه کنید.
- ضعف پیشروندهٔ عضلات، گزگز یا بیحسی گسترده، یا مشکل در راهرفتن: برای ارزیابی فوری پزشکی مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل دارویی یا غذایی مهمی برای این واکسن شناخته نشده است و الکل اثر آن را مستقیماً خنثی نمیکند؛ بااینحال در صورت مصرف سنگین الکل یا حال عمومی نامناسب، زمان تزریق را با مرکز درمانی هماهنگ کنید. داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی و شیمیدرمانی میتوانند پاسخ پادتن را کاهش دهند. واکسن هپاتیت آ را میتوان در بسیاری از برنامهها همزمان با واکسنهای دیگر تزریق کرد، ولی هر واکسن باید در محل جدا تزریق شود و در یک سرنگ مخلوط نشود. اگر برای تماس اخیر، ایمونوگلوبولین دریافت کردهاید یا قرار است دریافت کنید، زمانبندی واکسن را مرکز درمانی تعیین میکند. فهرست کامل داروها، مکملها و واکسنهایی را که میگیرید یا اخیراً زدهاید به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری اطلاعات ایمنی محدود است، اما چون واکسن حاوی ویروس غیرفعالشده است، خطر نظری برای جنین پایین در نظر گرفته میشود؛ اگر خطر تماس یا عوارض شدید بیماری بالا باشد، پزشک میتواند تزریق را توصیه کند. بارداری یا شیردهی بهخودیخود منع واکسن نیست، ولی وضعیت فرد و ضرورت واکسیناسیون باید پیش از تزریق بررسی شود.
نگهداری
در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، نگهداری شود و هرگز یخ نزند؛ فریزکردن اثر واکسن را از بین میبرد. آن را از گرما و نور مستقیم دور، دور از دسترس کودکان و در زنجیرهٔ سرد نگه دارید. فرآوردهٔ تاریخگذشته، یخزده، تغییررنگداده یا دارای ذرات غیرعادی نباید استفاده شود؛ ویال یا سرنگ تکدوز پس از مصرف دوباره نگهداری نمیشود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا واکسن وکتا هپاتیت آ را درمان میکند؟
۰۲آیا واکسن وکتا همان واکسن هپاتیت ب است؟
۰۳اگر نوبت تکمیلی واکسن عقب افتاد، باید مجموعه را از اول شروع کنم؟
۰۴اگر با فرد مبتلا به هپاتیت آ تماس داشته باشم، واکسن کافی است؟
۰۵اگر قبلاً هپاتیت آ گرفته باشم، باز هم به واکسن نیاز دارم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J07BC02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.