واکسن سرخک/اوریون/سرخجه
واکسن سرخک/اوریون/سرخجه یک واکسن زندهٔ تضعیفشده است که دستگاه ایمنی را برای مقابله با سه بیماری ویروسیِ سرخک، اوریون و سرخجه آماده میکند.
برای پیشگیری از این سه بیماری و تکمیل ایمنی در افراد فاقد ایمنی کافی، طبق برنامهٔ واکسیناسیون، استفاده میشود. این واکسن برای درمان بیماریِ ایجادشده کاربرد ندارد.
در دوران بارداری نباید تزریق شود. افراد دارای ضعف شدید ایمنی یا سابقهٔ واکنش حساسیتی شدید به واکسن قبلی یا اجزای آن باید پیش از تزریق ارزیابی شوند.
در صورت بارداری یا احتمال آن، ضعف ایمنی، مصرف داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، دریافت اخیر فرآوردههای خونی یا بیماری شدید، پیش از تزریق سؤال کنید. تنگی نفس، تورم صورت، غش یا تشنج پس از تزریق به رسیدگی فوری نیاز دارد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
واکسن سرخک/اوریون/سرخجه برای پیشگیری از عفونتهای ویروسیِ سرخک، اوریون و سرخجه به کار میرود و حاوی شکلهای زنده اما تضعیفشدهٔ این ویروسهاست. واکسن با تحریک دستگاه ایمنی، حافظهٔ دفاعی ایجاد میکند تا در برخورد بعدی با ویروس، احتمال بیماری یا شدت آن کمتر شود. این فرآورده معمولاً بهصورت پودر لیوفیلیزه تهیه و پیش از تزریق با حلال مناسب حل میشود. برای درمان سرخک، اوریون یا سرخجهٔ فعال استفاده نمیشود.
موارد مصرف
- پیشگیری از سرخک
- پیشگیری از اوریون
- پیشگیری از سرخجه
- پیشگیری از عوارض سرخجه در جنین، با ایمنسازی پیش از بارداری
- تکمیل برنامهٔ واکسیناسیون در افراد فاقد مدرک ایمنی کافی
روش مصرف
تزریق باید توسط فرد آموزشدیده و طبق برنامهٔ واکسیناسیون یا دستور پزشک انجام شود؛ این واکسن معمولاً زیرجلدی و در برخی فرآوردهها عضلانی تزریق میشود. پودر لیوفیلیزه را فقط با حلال اختصاصی همان فرآورده حل کنید و از آب یا حلال دیگری استفاده نکنید. زمان نوبتهای بعدی را خودسرانه تغییر ندهید و در صورت تأخیر، برای تنظیم برنامهٔ بعدی راهنمایی بگیرید. واکسن حلشده باید طبق دستور فرآورده، در مدت مناسب مصرف و باقیمانده دور ریخته شود.
پیش از مصرف بدانید
- بارداری، احتمال بارداری یا قصد بارداری را پیش از تزریق اطلاع دهید؛ این واکسن در بارداری تزریق نمیشود.
- سابقهٔ واکنش حساسیتی شدید به نوبت قبلی واکسن یا هر جزء ذکرشده در بروشور همان فرآورده را اعلام کنید.
- در صورت ضعف یا نقص سیستم ایمنی، بیماریهای مؤثر بر ایمنی، یا مصرف داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی و برخی کورتونها، پیش از تزریق ارزیابی شوید.
- اگر اخیراً فرآوردهٔ خونی یا داروی حاوی پادتن دریافت کردهاید، ممکن است زمان واکسیناسیون نیاز به تنظیم داشته باشد.
- تب یا بیماری حاد متوسط تا شدید را پیش از تزریق بگویید؛ بیماری خفیف معمولاً بهتنهایی مانع واکسیناسیون نیست.
- سابقهٔ افت پلاکت، خونریزی غیرعادی یا تشنج را به پزشک یا واکسیناتور اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا تورم محل تزریق
- تب خفیف
- بیقراری یا احساس ناخوشی کوتاهمدت
- دانههای پوستی خفیف و گذرا
- تورم خفیف غدد لنفاوی یا غدد بزاقی
- درد یا خشکی گذرای مفاصل، بهویژه در بزرگسالان
- تنگی نفس، خسخس، کهیر گسترده، تورم لب یا صورت، سرگیجه یا غش: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج، بیهوشی، گیجی شدید یا کاهش سطح هوشیاری: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، یا لکههای پوستی گسترده: در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
- تب بالا یا طولانی، بیحالی شدید، سردرد شدید یا سفتی گردن: فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- تورم شدید و دردناک غدد بزاقی یا بیضهها، یا درد شدید شکم: سریعاً ارزیابی پزشکی لازم است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، برخی داروهای ضدسرطان و درمانهای مربوط به پیوند میتوانند پاسخ به واکسن را کاهش دهند یا در افراد دارای نقص ایمنی خطرناک باشند. فرآوردههای خونی و پادتنها ممکن است زمان مناسب تزریق را تغییر دهند. دربارهٔ دریافت همزمان یا نزدیکِ واکسنهای زندهٔ دیگر نیز باید برنامهریزی شود. تداخل مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است. فهرست کامل داروها، مکملها، فرآوردههای خونی و واکسنهای اخیرتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
واکسن سرخک/اوریون/سرخجه در بارداری تزریق نمیشود و معمولاً توصیه میشود تا یک ماه پس از تزریق از بارداری پرهیز شود. اگر واکسن ناخواسته در بارداری تزریق شد، معمولاً بهتنهایی دلیل پایان بارداری نیست، اما باید پزشک در جریان قرار گیرد. شیردهی معمولاً مانع دریافت واکسن نیست و نیازی به قطع شیردهی ایجاد نمیکند.
نگهداری
ویال پودر و حلال را طبق دستور همان فرآورده، معمولاً در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد و دور از نور نگهداری کنید. از گرما و ماندن طولانیمدت بیرون از شرایط نگهداری جلوگیری کنید و واکسن را دور از دسترس کودکان بگذارید. تاریخ انقضا و سلامت ویال را بررسی کنید؛ واکسن حلشده باید در مدت تعیینشده مصرف و باقیمانده دور ریخته شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این واکسن باعث ابتلا به سرخک، اوریون یا سرخجه میشود؟
۰۲اگر قبلاً یکی از این بیماریها را گرفته باشم، باز هم واکسن لازم است؟
۰۳آیا حساسیت به تخممرغ مانع تزریق واکسن است؟
۰۴اگر بعد از تزریق باردار شوم چه کار کنم؟
۰۵آیا افراد دارای ضعف سیستم ایمنی میتوانند این واکسن را دریافت کنند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه J07BD52. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.