اوروفولیتروپین
اوروفولیتروپین یک فرآوردهٔ خالصشده از هورمون محرک فولیکول و از گروه گنادوتروپینهاست. با تحریک تخمدان به رشد و بلوغ فولیکولها کمک میکند.
بیشتر برای تحریک تخمکگذاری در زنان مبتلا به بیتخمکگذاری و تحریک کنترلشدهٔ چند فولیکول پیش از روشهای کمکباروری مانند لقاح آزمایشگاهی تجویز میشود.
این دارو باید زیر نظر متخصص ناباروری و همراه پایش تخمدان مصرف شود؛ تحریک بیشازحد تخمدان، بارداری چندقلویی و بهندرت لختهٔ خون ممکن است رخ دهد. درد شدید شکم، افزایش سریع وزن، کاهش ادرار یا تنگی نفس نیازمند اقدام فوری است.
اگر سابقهٔ کیست یا بزرگی تخمدان، خونریزی نامشخص، بیماری کنترلنشدهٔ تیروئید یا غدهٔ فوقکلیه، لختهٔ خون یا حساسیت دارویی دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. در صورت بارداری یا بروز علائم آلرژی شدید، درد ناگهانی لگنی یا تنگی نفس، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اوروفولیتروپین یک هورمون محرک فولیکول انسانیِ خالصشده و از گروه گنادوتروپینها در ردهٔ داروهای ادراری–تناسلی و هورمونهای جنسی است. با اثر بر سلولهای اطراف تخمک، رشد فولیکولها و تولید استروژن را تحریک میکند. اثر اصلی آن رشد فولیکول است و آزاد شدن تخمک معمولاً در ادامهٔ یک برنامهٔ درمانی و گاهی با هورمون دیگری برای بلوغ نهایی زمانبندی میشود. پاسخ تخمدان باید با سونوگرافی و در صورت نیاز آزمایش هورمونی پایش شود. فولی گروث نام تجاری این فرآورده در ایران است.
موارد مصرف
- تحریک تخمکگذاری در زنان مبتلا به بیتخمکگذاری، از جمله برخی زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک، پس از پاسخ ناکافی به کلومیفن
- تحریک کنترلشدهٔ رشد چند فولیکول برای لقاح آزمایشگاهی
- تحریک کنترلشدهٔ تخمدان برای دیگر روشهای کمکباروری با هدف برداشت تخمک
روش مصرف
این دارو پس از حلکردن پودر لیوفیلیزه با حلال همراه، از مسیر تزریقی مشخصشده برای همان فرآورده مصرف میشود؛ مسیر تزریق ممکن است عضلانی یا زیرجلدی باشد و نباید خودسرانه تغییر کند. مقدار، زمان شروع در چرخه، فاصلهٔ تزریقها و طول درمان برای هر فرد بر اساس پاسخ تخمدان تعیین میشود و ممکن است با سونوگرافی و آزمایش هورمونی تغییر کند؛ هیچ مقدار اضافی تزریق نکنید و نوبت فراموششده را دو برابر نکنید. محلول آمادهشده باید شفاف و بیرنگ باشد و معمولاً برای یک بار مصرف است؛ محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات را تزریق نکنید و باقیمانده را نگه ندارید. تزریق در خانه فقط پس از آموزش عملی و تأیید مرکز درمانی انجام شود؛ اگر تزریق زیرجلدی آموزش داده شده است، محل تزریق را جابهجا کنید و سوزن و سرنگ مصرفشده را در محفظهٔ مخصوص بیندازید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیتخمکگذاری مقاوم به کلومیفن، از جمله در سندرم تخمدان پلیکیستیک
در زنان دارای قاعدگی، درمان طی ۷ روز نخست چرخه آغاز میشود. پس از رسیدن به شرایط پیشتخمکگذاری، یک دوز ۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ واحد بینالمللی گنادوتروپین جفتی انسانی، ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از آخرین تزریق، ممکن است برای القای تخمکگذاری تجویز شود. در پاسخ بیش از حد تخمدان، اوروفولیتروپین قطع و از تجویز گنادوتروپین جفتی انسانی خودداری میشود.
تحریک کنترلشدهٔ رشد چند فولیکول برای لقاح آزمایشگاهی
پس از دستیابی به رشد کافی فولیکولها، داروی بلوغ نهایی و زمان برداشت تخمک طبق پاسخ تخمدان و پروتکل مرکز تعیین میشود. در صورت پاسخ بیش از حد یا خطر سندرم تحریک بیش از حد تخمدان، ادامهٔ تحریک و تجویز داروی بلوغ نهایی باید طبق تصمیم متخصص متوقف یا به تعویق افتد.
تحریک کنترلشدهٔ تخمدان برای سایر روشهای کمکباروری با هدف برداشت تخمک
پودر باید با حلال همراه، بلافاصله پیش از مصرف بازسازی و محلول فوراً تزریق شود؛ محل تزریق زیرجلدی باید تغییر کند. زمان داروی بلوغ نهایی و برداشت تخمک بر اساس پاسخ تخمدان و پروتکل روش کمکباروری تعیین میشود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به اوروفولیتروپین، سایر هورمونهای گنادوتروپین یا مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده را اطلاع دهید؛ اگر پس از تزریق قبلی واکنش شدید داشتهاید، پیش از نوبت بعدی بگویید.
- بارداری یا احتمال بارداری، شیردهی، خونریزی واژینال یا رحمی با علت نامشخص، یا سابقهٔ بارداری خارجرحمی را مطرح کنید.
- سابقهٔ کیست یا بزرگشدن تخمدان، پیچخوردگی تخمدان، نارسایی اولیهٔ تخمدان، یا سرطان پستان، تخمدان یا رحم را به متخصص اطلاع دهید.
- بیماری کنترلنشدهٔ تیروئید یا غدهٔ فوقکلیه، افزایش پرولاکتین، یا بیماری و تومور هیپوفیز یا هیپوتالاموس باید پیش از درمان بررسی شود.
- سابقهٔ شخصی یا خانوادگی لختهٔ خون، بیماری عروقی، سکته، بیماری ریوی، چاقی شدید یا اختلال انعقادی را بگویید؛ این عوامل میتوانند خطر لخته را افزایش دهند.
- این دارو برای کودکان کاربرد معمولی ندارد و وضعیت آن در نارسایی کبد یا کلیه بهطور کامل بررسی نشده است؛ این موارد و همهٔ داروها و مکملهای مصرفی را پیش از درمان اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- سردرد
- نفخ یا احساس پری شکم
- یبوست یا تهوع خفیف
- درد، قرمزی یا کبودی محل تزریق
- درد یا حساسیت پستان و گرگرفتگی
- خستگی یا نوسان خلق
- درد یا نفخ شدید و رو به افزایش شکم، تهوع و استفراغ مکرر، افزایش سریع وزن، ورم بدن، کاهش ادرار یا تنگی نفس؛ ممکن است نشانهٔ سندرم تحریک بیشازحد تخمدان باشد. همان روز با پزشک یا مرکز درمان ناباروری تماس بگیرید و اگر تنگی نفس، درد شدید یا کاهش واضح ادرار دارید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد ناگهانی و شدید شکم یا لگن، بهویژه همراه تهوع و استفراغ؛ میتواند با پیچخوردگی یا پارگی تخمدان مرتبط باشد. فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد و تورم یکطرفهٔ ساق، تنگی نفس ناگهانی، درد قفسهٔ سینه، سرفهٔ خونی، ضعف ناگهانی یا اختلال تکلم؛ میتواند نشانهٔ لختهٔ خون باشد. فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر گسترده، تورم صورت، لب یا زبان، خسخس سینه، دشواری تنفس، سرگیجهٔ شدید یا غش؛ نشانهٔ حساسیت شدید است. فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- پس از مثبت شدن آزمایش بارداری، درد یکطرفهٔ زیر شکم، خونریزی، سرگیجه یا غش؛ احتمال بارداری خارجرحمی مطرح است. فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای اوروفولیتروپین تداخل دارویی مستقیم و ثابتشدهای که برای همهٔ بیماران یکسان باشد گزارش نشده است. بااینحال، کلومیفن و داروهای دیگر برنامهٔ ناباروری، بهویژه داروهای تنظیمکنندهٔ چرخه و گنادوتروپین جفتی، میتوانند پاسخ تخمدان و خطر تحریک بیشازحد یا بارداری چندقلویی را تغییر دهند. تداخل غذایی یا تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل گزارش نشده است، اما فهرست کامل داروها، مکملها، فرآوردههای گیاهی و مصرف الکلتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اوروفولیتروپین برای بارداریِ موجود کاربرد ندارد و نباید خودسرانه در دوران بارداری ادامه یابد؛ اگر در طول چرخه احتمال بارداری ایجاد شد یا آزمایش مثبت شد، ادامهٔ برنامه باید فوراً با متخصص بررسی شود. اطلاعات کافی دربارهٔ ورود دارو به شیر مادر وجود ندارد و شیردهی میتواند پاسخ به تحریک تخمدان را کاهش دهد؛ وضعیت شیردهی را پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
نگهداری
ویال پودر و حلال را در بستهبندی اصلی، دور از نور و دسترس کودکان و در دمای درجشده روی جعبه نگه دارید؛ بعضی فرآوردهها در دمای اتاق و بعضی در یخچال نگهداری میشوند، بنابراین برچسب همان محصول را ملاک قرار دهید و دارو را فریز نکنید. پودر حلشده معمولاً باید بلافاصله مصرف شود و باقیمانده دور ریخته شود؛ محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات را استفاده نکنید. تاریخ انقضا و سلامت ویال و حلال را پیش از آمادهسازی بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اوروفولیتروپین خودش تخمکگذاری را انجام میدهد؟
۰۲چرا هنگام مصرف آن سونوگرافی و آزمایش هورمونی لازم است؟
۰۳آیا باید تمام ویال ۱۵۰ واحدی را یکجا تزریق کنم؟
۰۴اگر یک نوبت تزریق را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۵اگر بعد از تزریق شکمم خیلی ورم کرد یا درد گرفت چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه G03GA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.