تروپیسترون
تروپیسترون دارویی ضدتهوع از خانوادهٔ مسدودکنندههای گیرندهٔ سروتونین است که با آرامکردن مرکز تهوع در مغز و روده، از بروزِ تهوع و استفراغ جلوگیری میکند.
بیشترین کاربردِ آن، پیشگیری از تهوع و استفراغِ ناشیِ از شیمیدرمانیِ سرطان است؛ همچنین برای پیشگیری و کنترلِ تهوع و استفراغ پس از عملهای جراحی نیز بهکار میرود.
این دارو ممکن است فشارخون را بالا ببرد و در برخی افراد بر ریتمِ قلب اثر بگذارد، بنابراین در بیمارانِ قلبی یا دارای فشارخونِ کنترلنشده باید با احتیاط و زیرِ نظرِ پزشک مصرف شود.
پیش از مصرف، هرگونه بیماریِ قلبی، فشارخونِ بالا، مشکلِ کبدی یا بارداری را به پزشک بگویید؛ و اگر تپشِ قلب، سرگیجهٔ شدید یا نشانههای آلرژیک ظاهر شد، بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تروپیسترون دارویی ضدتهوع و ضداستفراغ از خانوادهٔ مسدودکنندههای گیرندهٔ سروتونین (Serotonin 5-HT3 Receptor Antagonist) است. شیمیدرمانی و جراحی میتوانند باعثِ آزادشدنِ سروتونین در رودهٔ کوچک شوند که از راهِ عصبِ واگ، مرکزِ استفراغ در مغز را تحریک میکند. تروپیسترون با اتصال به همین گیرندهها، این پیامِ عصبی را مسدود میکند و از بروزِ تهوع و استفراغ جلوگیری میکند. این دارو معمولاً پیش از جلسهٔ شیمیدرمانی یا عملِ جراحی، بهشکلِ کپسول یا تزریق، تحتِ نظرِ پزشک تجویز و مصرف میشود.
موارد مصرف
- پیشگیری از تهوع و استفراغِ ناشیِ از شیمیدرمانیِ سرطان
- پیشگیری از تهوع و استفراغِ پیش و پس از عملهای جراحی
- کنترلِ تهوع و استفراغِ تأخیری که تا چند روز پس از شیمیدرمانی ادامه مییابد
- مصرفِ همراه با داروهای دیگر، مانندِ کورتیکواستروئیدها، برای تقویتِ اثرِ ضدتهوعی در شیمیدرمانیهای قویتر
روش مصرف
تروپیسترون به دو شکلِ کپسول و تزریق در دسترس است. شکلِ تزریقی را پزشک یا پرستار، معمولاً پیش از شروعِ شیمیدرمانی یا جراحی، در محیطِ درمانی تزریق میکند. کپسول را عموماً صبح، پیش از صبحانه و با یک لیوان آب میبلعند، بدونِ جویدن، چون معدهٔ خالی به جذبِ بهترِ دارو کمک میکند. طولِ دوره و تعدادِ نوبتهای مصرف را پزشک بر اساسِ نوعِ شیمیدرمانی یا جراحی تعیین میکند و نباید بدونِ نظرِ او دوره را کوتاه یا طولانی کرد. در کودکان نیز در صورتِ لزوم، تنها با تجویز و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصص مصرف میشود. اگر دربارهٔ نحوهٔ درستِ مصرف یا فراموشکردنِ یک نوبت مطمئن نیستید، با پزشک یا داروسازِ خود تماس بگیرید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از تهوع و استفراغ حاد ناشی از شیمیدرمانی سرطان
کپسول صبح، بلافاصله پس از بیدار شدن و حداقل یک ساعت پیش از غذا با آب مصرف شود؛ تزریق باید وریدی و آهسته و توسط کادر درمانی انجام شود.
کنترل تهوع و استفراغ تأخیری پس از شیمیدرمانی
این دوز معمولاً ادامهٔ دوز وریدی روز اول و بخشی از دورهٔ ششروزه است؛ کپسول حداقل یک ساعت پیش از غذا مصرف شود.
پیشگیری و کنترل تهوع و استفراغ مرتبط با عمل جراحی
تزریق باید آهسته و در محیط درمانی انجام شود؛ در اختلال ریتم قلب یا همراه داروهای طولانیکنندهٔ فاصلهٔ کیوتی (QT) احتیاط لازم است.
پیشگیری از تهوع و استفراغ در شیمیدرمانیهای با خطر بالای استفراغ، همراه با کورتیکواستروئید
در صورت ناکافیبودن اثر تروپیسترون، کورتیکواستروئیدی مانند دگزامتازون ممکن است طبق پروتکل درمان سرطان افزوده شود؛ دوز آن جداگانه تعیین میشود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به تروپیسترون یا سایرِ داروهای ضدتهوعِ سروتونینی مانندِ اندانسترون و گرانیسترون
- بیماریِ قلبی، اختلالِ ریتمِ قلب یا فشارخونِ بالا و کنترلنشده
- بیماریِ کبدی یا کلیوی
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی، بهویژه داروهای مؤثر بر ریتمِ قلب یا فشارخون
- سنِ بالا یا وجودِ چند بیماریِ همزمان که احتمالِ تداخل و عوارض را بیشتر میکند
عوارض احتمالی
- سردرد
- یبوست
- سرگیجه
- احساسِ خستگی
- خشکیِ دهان
- بالارفتنِ خفیفِ فشارخون
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپشِ قلب، ضربانِ نامنظم یا احساسِ غشکردن — این نشانهها میتوانند به اثرِ دارو بر ریتمِ قلب مربوط باشند و باید سریع به پزشک اطلاع داده شوند.
- افزایشِ محسوسِ فشارخون همراه با سردردِ شدید یا تاریِ دید — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است.
- یبوستِ شدید و طولانی یا دردِ مداومِ شکم — میتواند نشانهٔ مشکلی در حرکتِ روده باشد و باید به پزشک گفته شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تروپیسترون عمدتاً در کبد متابولیزه میشود؛ داروهایی که فعالیتِ آنزیمهای کبدی را تغییر میدهند، مانندِ ریفامپین، فنوباربیتال یا برخی داروهای ضدتشنج، میتوانند غلظتِ آن را در خون کم یا زیاد کنند. مصرفِ همزمان با داروهایی که بر ریتمِ الکتریکیِ قلب اثر میگذارند، مانندِ برخی داروهای ضدآریتمی، ضدافسردگی یا آنتیبیوتیکهای ماکرولیدی، و نیز داروهای بالابرندهٔ فشارخون، باید با احتیاط و زیرِ نظرِ پزشک باشد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ بیخطربودنِ تروپیسترون در بارداری اطلاعاتِ کافی و قطعی وجود ندارد و این دارو معمولاً تنها زمانی تجویز میشود که پزشک آن را واقعاً لازم بداند، برای نمونه در کنارِ شیمیدرمانی. مشخص نیست این دارو به مقدارِ قابلِتوجه در شیرِ مادر ترشح میشود یا نه؛ بنابراین مصرف در دورانِ شیردهی باید تنها با تأیید و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود.
نگهداری
کپسول و ویالِ تروپیسترون را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبتِ زیاد نگهداری کنید، مگر آنکه روی بستهٔ دارو دستورِ دیگری نوشته باشد. دارو را دور از دیدِ و دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا دارویی که رنگ و ظاهرش تغییر کرده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1 mg / 1mL |
| کپسول | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تروپیسترون باعثِ خوابآلودگی میشود؟
۰۲چه تفاوتی میانِ تروپیسترون و داروهای ضدتهوعِ مشابه مانندِ اندانسترون وجود دارد؟
۰۳آیا کپسولِ تروپیسترون را باید همراه با غذا مصرف کرد؟
۰۴آیا مصرفِ تروپیسترون بر فشارخون تأثیر میگذارد؟
۰۵اگر پس از شیمیدرمانی هنوز احساسِ تهوع دارم، میتوانم خودم مصرفِ تروپیسترون را بیشتر کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه A04AA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.