اندانسترون
اندانسترون دارویی ضدتهوع از گروه مسدودکنندههای گیرندهٔ سروتونین (Serotonin 5-HT3 Receptor Antagonist) است که با مهار این گیرندهها در مغز و دستگاه گوارش، از بروز تهوع و استفراغ جلوگیری میکند.
بیشترین کاربرد آن، پیشگیری و کنترل تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی سرطان، پرتودرمانی و جراحی است؛ شکل زیرزبانی و سریعحل آن، برای بیمارانی که بلعیدن قرص معمولی برایشان سخت است، بهویژه مناسب است.
این دارو در افرادی که مشکل قلبی، اختلال ریتم قلب یا کمبود پتاسیم و منیزیم خون دارند باید با احتیاط و زیر نظر پزشک مصرف شود، زیرا میتواند فاصلهٔ کیوتی قلب را طولانی کند.
اگر پس از مصرف دارو تپش قلب، سرگیجهٔ شدید یا علائم آلرژی نگرانکننده مشاهده کردید، حتماً با پزشک مشورت کنید؛ در صورت غشکردن یا واکنش آلرژیک شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اندانسترون در ایران با نامهای تجاری متعددی از جمله اندانسترون، بهسترون، دمیترون و انستین عرضه میشود و جزو داروهای ضدتهوعی است که با مسدودکردن گیرندهٔ سروتونین اثر میکند. شیمیدرمانی، پرتودرمانی و جراحی میتوانند در سلولهای رودهٔ باریک سروتونین آزاد کنند و این ماده با تحریک گیرندههایی در عصب واگ و در ناحیهای از مغز که مسئول رفلکس استفراغ است، پیام تهوع را فعال میکند. اندانسترون با مسدود کردن همین گیرندهها، این پیام را قطع میکند و از شروع یا تشدید تهوع جلوگیری میکند. قرص زیرزبانی سریعحل آن روی زبان یا زیر زبان در عرض چند ثانیه حل میشود و نیازی به آب ندارد؛ همین ویژگی آن را برای بیمارانی که دچار تهوع یا مشکل بلع هستند مناسب میکند. این دارو فقط تهوع و استفراغ را کنترل میکند و علت زمینهای بروز آنها را درمان نمیکند.
موارد مصرف
- پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی سرطان
- پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از پرتودرمانی
- پیشگیری و کنترل تهوع و استفراغ پس از عملهای جراحی و بیهوشی
- کنترل تهوع و استفراغ شدید در برخی شرایط بالینی خاص، به تشخیص و صلاحدید پزشک
روش مصرف
قرص زیرزبانی سریعحل اندانسترون را با دست خشک از بسته خارج و بلافاصله روی زبان یا زیر زبان بگذارید تا در عرض چند ثانیه حل شود؛ نیازی به آب یا قورتدادن ندارد و بهتر است جویده یا شکسته نشود. دارو را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد. زمان دقیق مصرف نسبت به شروع شیمیدرمانی، پرتودرمانی یا جراحی، و فاصلهٔ نوبتهای بعدی را پزشک مشخص میکند؛ برای پیشگیری بهتر از تهوع، معمولاً دارو پیش از شروع درمان تهوعزا مصرف میشود. دفعات و مدت مصرف را خودسرانه تغییر ندهید و اگر با وجود مصرف دارو، تهوع یا استفراغ ادامه داشت یا بدتر شد، بهجای افزایش خودسرانهٔ مصرف، موضوع را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی با خطر متوسط
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ قرص را روی زبان بگذارید تا حل شود و آب لازم نیست.
پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی با خطر بالا
این دوز فقط برای رژیمهای شیمیدرمانی با خطر بالای استفراغ و طبق تجویز متخصص است؛ خودسرانه تکرار نشود.
پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از پرتودرمانی
برنامهٔ مصرف به نوع پرتودرمانی وابسته است؛ شکل خوراکی در کودکان تجربهٔ کافی ندارد.
پیشگیری از تهوع و استفراغ پس از عمل جراحی و بیهوشی
این رژیم برای پیشگیری پیش از بیهوشی است؛ برای درمان تهوع پس از عمل، دوز و شکل دارویی جداگانه لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به اندانسترون یا سایر مسدودکنندههای گیرندهٔ سروتونین
- بیماری قلبی، اختلال ریتم قلب یا سندرم فاصلهٔ کیوتی طولانی (Long QT Syndrome)
- سابقهٔ کمبود پتاسیم یا منیزیم خون
- بیماری کبدی
- سابقهٔ انسداد یا اختلال حرکتی روده، بهویژه پس از جراحی شکم
- بارداری، قصد بارداری، شیردهی یا مصرف همزمان داروهای دیگر، بهویژه داروهای ضدافسردگی یا قلبی
عوارض احتمالی
- سردرد
- یبوست
- احساس خستگی یا سرگیجهٔ خفیف
- خشکی دهان
- اسهال خفیف
- تپش قلب، سرگیجهٔ شدید یا غشکردن که میتواند نشانهٔ اختلال ریتم قلب باشد: سریع به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لبها یا زبان، کهیر گسترده یا تنگینفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائم سندرم سروتونین مانند بیقراری شدید، تعریق، لرزش، تب یا سفتی عضلانی، بهویژه در مصرف همزمان با داروهای سروتونرژیک: بلافاصله به پزشک اطلاع دهید.
- یبوست شدید همراه با درد و نفخ مداوم شکم یا عدم دفع مدفوع، بهخصوص پس از جراحی: به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اندانسترون نباید همزمان با آپومورفین مصرف شود، زیرا این ترکیب میتواند افت شدید فشار خون و از دسترفتن هوشیاری ایجاد کند. مصرف همزمان با داروهای سروتونرژیک، مانند برخی داروهای ضدافسردگی اثرگذار بر سروتونین (نظیر گروههای SSRI و SNRI) یا ترامادول، خطر سندرم سروتونین را افزایش میدهد. داروهایی که خودشان فاصلهٔ کیوتی قلب را طولانی میکنند، مانند برخی داروهای ضدآریتمی، برخی آنتیبیوتیکها و برخی داروهای روانپزشکی، در کنار اندانسترون میتوانند این خطر را تشدید کنند. داروهایی که آنزیمهای کبدی را فعال میکنند، مانند ریفامپیسین، فنیتوئین یا کاربامازپین، ممکن است اثر اندانسترون را کم کنند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهیای را که مصرف میکنید پیش از شروع درمان به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرف اندانسترون در سهماههٔ اول بارداری، برخی مطالعات نتایج ناهمسانی دربارهٔ افزایش اندک احتمال برخی ناهنجاریهای مادرزادی مانند شکاف کام گزارش کردهاند، هرچند این ارتباط بهطور قطعی ثابت نشده است؛ با این حال، در مواردی که تهوع و استفراغ شدید بارداری به روشهای دیگر پاسخ نداده، پزشک ممکن است با سنجش فایده و خطر، مصرف آن را تجویز کند. اطلاعات دربارهٔ ورود این دارو به شیر مادر نیز محدود است. به همین دلیل، مصرف اندانسترون در دوران بارداری و شیردهی فقط باید با تجویز و نظارت مستقیم پزشک باشد.
نگهداری
قرص زیرزبانی سریعحل اندانسترون را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید و تا لحظهٔ مصرف آن را داخل بستهٔ اصلی نگه دارید، زیرا این نوع قرص در تماس با هوا و رطوبت بهسرعت آسیب میبیند. دارو را دور از دید و دسترس کودکان نگهداری کنید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای روی بسته را بررسی کنید؛ داروی تاریخگذشته یا آسیبدیده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص زیرزبانی سریعحل | 4 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا قرص زیرزبانی اندانسترون را باید با آب قورت داد؟
۰۲آیا مصرف اندانسترون باعث خوابآلودگی میشود؟
۰۳چرا معمولاً اندانسترون پیش از شروع شیمیدرمانی یا جراحی مصرف میشود، نه بعد از آن؟
۰۴آیا مصرف اندانسترون در دوران بارداری بیخطر است؟
۰۵اندانسترون با چه داروهایی نباید همزمان مصرف شود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۹ سازنده، در گروه A04AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.