تروپیکامید
تروپیکامید قطرهای چشمی از گروهِ داروهای ضدموسکارینی است که با شل کردنِ موقتِ عضلههای داخلِ چشم، مردمک را گشاد میکند.
این قطره عمدتاً پیش از معاینهٔ تهِ چشم توسط چشمپزشک و برای اندازهگیریِ دقیقترِ عیوبِ انکساریِ چشم، بهویژه در کودکان، به کار میرود.
پس از مصرف، دید تا چند ساعت تار و چشم به نور حساس میشود؛ در این مدت از رانندگی و کارهایی که به دیدِ دقیق نیاز دارند خودداری کنید.
اگر سابقهٔ آبسیاه یا فشارِ بالای چشم دارید، یا پس از مصرفِ قطره دردِ شدیدِ چشم و تهوع پیدا کردید، حتماً و بیدرنگ با چشمپزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تروپیکامید دارویی از گروهِ ضدموسکارینیها (Anticholinergic) و بهشکلِ قطرهٔ چشمی است که با مسدود کردنِ گیرندههای موسکارینی در عضلهٔ اسفنکترِ مردمک و عضلهٔ تطابقِ چشم اثر میکند. نتیجهٔ این اثر، گشاد شدنِ مردمک (میدریاز) و فلجِ موقتِ تواناییِ چشم برای فوکوس کردن روی اجسامِ نزدیک (سیکلوپلژی) است. این قطره سرعتِ اثرِ نسبتاً بالا و مدتِ اثرِ کوتاهتری نسبت به برخی داروهای مشابه دارد و به همین دلیل یکی از پرکاربردترین داروها برای معایناتِ چشمپزشکی و اندازهگیریِ عیوبِ انکساری است. در ایران این دارو با نامِ تجاریِ میدراکس نیز عرضه میشود و مصرفِ آن معمولاً به تجویز و انجامِ چشمپزشک محدود است.
موارد مصرف
- گشاد کردنِ مردمک پیش از معاینهٔ تهِ چشم و شبکیه (فوندوسکوپی)
- سیکلوپلژی برای اندازهگیریِ دقیقِ عیوبِ انکساریِ چشم، بهویژه در معاینهٔ کودکان
- آمادهسازیِ چشم پیش از برخی جراحیها و اقدامهای تشخیصیِ چشمپزشکی
- کمک به معاینهٔ دقیقترِ عدسی، زجاجیه و شبکیه در بررسیِ بیماریهای چشمی
- استفادهٔ ترکیبی با سایر قطرههای گشادکنندهٔ مردمک در معایناتی که نیاز به گشادیِ بیشتر دارند
روش مصرف
این قطره را معمولاً خودِ چشمپزشک، درست پیش از معاینه یا اقدامِ تشخیصی، در چشم میچکاند و کاربردِ خانگی و خودسرانه ندارد. هنگامِ چکاندن، سر کمی به عقب خم و پلکِ پایین بهآرامی پایین کشیده میشود، بدونِ آنکه نوکِ قطرهچکان به چشم یا پلک برخورد کند؛ سپس چشم چند لحظه بسته و با انگشت روی گوشهٔ داخلیِ چشم (کنارِ بینی) فشارِ ملایمی وارد میشود تا جذبِ دارو به بدن کمتر شود. اگر همزمان از قطرهٔ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، طبقِ نظرِ پزشک یا داروساز چند دقیقه میانِ دو قطره فاصله بیندازید. افرادی که لنزِ تماسی دارند، بهتر است پیش از چکاندنِ قطره آن را درآورند. مقدار، تعدادِ قطره و بازهٔ تکرار را فقط پزشک یا داروساز، بر اساسِ نوعِ معاینه یا درمان، مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
گشاد کردن مردمک پیش از معاینهٔ تهٔ چشم و شبکیه (فوندوسکوپی)
گشادی مردمک معمولاً ۳ تا ۸ ساعت باقی میماند؛ تاری دید و حساسیت به نور ممکن است ایجاد شود.
سیکلوپلژی برای اندازهگیری دقیق عیوب انکساری، بهویژه در کودکان
در کودکان ممکن است سیکلوپلژی با تروپیکامید کافی نباشد؛ در نوزادان و شیرخواران کوچک، محلول ۱٪ فقط با نظر متخصص استفاده شود.
آمادهسازی چشم پیش از برخی جراحیها و اقدامهای تشخیصی چشمپزشکی
مصرف معمولاً کوتاهمدت و محدود به زمان پیش از اقدام است.
کمک به معاینهٔ دقیقتر عدسی، زجاجیه و شبکیه در بررسی بیماریهای چشمی
در افراد مستعد گلوکوم زاویهبسته، پیش از گشاد کردن مردمک ارزیابی چشمپزشکی لازم است.
استفادهٔ ترکیبی با سایر قطرههای گشادکنندهٔ مردمک برای ایجاد گشادی بیشتر
ترکیب و تکرار قطرهها میتواند خطر افزایش فشار داخل چشم و عوارض سیستمیک را بیشتر کند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ آبسیاه (گلوکوم)، بهویژه نوعِ زاویهبسته یا مستعدِ بستهشدن، دارید حتماً پیش از مصرف به چشمپزشک بگویید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به تروپیکامید یا سایرِ قطرههای چشمی را اطلاع دهید
- اگر لنزِ تماسی استفاده میکنید، پیش از چکاندنِ قطره آن را درآورید
- در صورتِ بارداری، شیردهی یا برنامهداشتن برای بارداری، پزشک را در جریان بگذارید
- اگر بیماریِ قلبیعروقی، فشارِ خونِ بالا یا تندیِ غیرِعادیِ ضربانِ قلب دارید، پیش از مصرف به پزشک بگویید
- اگر سندرمِ داون یا حساسیتِ چشمیِ شناختهشده به داروهای گشادکننده دارید، این را هم به پزشک بگویید
عوارض احتمالی
- سوزش یا کمی ناراحتیِ گذرا هنگامِ چکاندنِ قطره
- تاریِ دید، بهویژه برای اجسامِ نزدیک، تا چند ساعت
- حساسیت به نور و نیاز به عینکِ آفتابی تا برطرفشدنِ اثرِ دارو
- قرمزیِ خفیفِ سفیدیِ چشم
- خشکیِ خفیفِ دهان در برخی افراد
- دردِ شدید و ناگهانیِ چشم، قرمزیِ شدید، دیدنِ هالهٔ رنگی دورِ چراغها یا افتِ ناگهانیِ دید همراه با تهوع؛ اینها میتواند نشانهٔ حملهٔ آبسیاهِ زاویهبسته باشد و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ ورمِ پلک و صورت، خارشِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید
- در کودکان: گُرگرفتگیِ پوست، تبِ بیدلیل، بیقراریِ زیاد، تندشدنِ ضربانِ قلب یا خشکیِ زیادِ دهان؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید
- تاریِ دیدی که پس از چند ساعت برطرف نمیشود یا بسیار شدید است؛ به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تروپیکامید بهندرت با داروهای خوراکیِ رایج تداخلِ مهمی نشان میدهد، اما مصرفِ همزمان با سایر داروهای ضدموسکارینی یا داروهایی با اثرِ مشابه میتواند عوارضِ سیستمیکِ آنها را تشدید کند. اگر همزمان از چند قطرهٔ چشمی، بهویژه قطرههای گشادکنندهٔ دیگر، استفاده میکنید، باید طبقِ فاصلهٔ زمانیِ توصیهشده مصرف شوند تا اثرِ هیچکدام کم نشود. فهرستِ کاملِ داروها، قطرههای چشمی و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ تروپیکامید در بارداری و شیردهی دادهٔ بالینیِ گستردهای در دست نیست. از آنجا که این قطره معمولاً فقط برای یک معاینهٔ کوتاه و زیرِ نظرِ چشمپزشک به کار میرود، جذبِ سیستمیکِ آن معمولاً محدود است؛ بااینحال، پیش از مصرف حتماً بارداری، برنامهٔ بارداری یا شیردهی را به پزشک اطلاع دهید تا او دربارهٔ لزوم و زمانِ مناسبِ معاینه تصمیم بگیرد.
نگهداری
این قطره را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید، مگر آنکه روی جعبه یا برچسبِ دارو دستورِ دیگری قید شده باشد. آن را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید. اگر رنگِ محلول تغییر کرد یا ذراتِ معلق در آن دیدید، از مصرفش خودداری و با داروساز مشورت کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بعد از این قطره دیدم تار میشود؟
۰۲تاریِ دید و حساسیت به نور چقدر طول میکشد؟
۰۳آیا میتوانم همان روز رانندگی کنم؟
۰۴آیا این قطره برای کودکان بیخطر است؟
۰۵چرا مردمکِ من اینقدر گشاد شده است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه S01FA06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.