تریامسینولون هگزاستونید
تریامسینولون هگزاستونید نوعی کورتیکواستروئید (Corticosteroid) تزریقی و طولانیاثر است که برای کاهشِ التهاب بهصورتِ موضعی، در مفصل یا در ضایعه، به کار میرود.
بیشترین کاربردِ آن کاهشِ درد و التهابِ مفصلها در بیماریهایی مانندِ آرتروز و آرتریتِ روماتویید است؛ همچنین برایِ درمانِ برخی ضایعاتِ پوستیِ مقاوم مانندِ کلوئید و لیکن پلان نیز به کار میرود.
این دارو را فقط پزشک، بهصورتِ تزریقِ داخلِ مفصل، داخلِ ضایعه یا داخلِ پوست، تجویز و تزریق میکند؛ تزریق در مفصلِ عفونی یا ناپایدار مجاز نیست.
اگر پس از تزریق، مفصل بهطورِ فزاینده دردناک، گرم، قرمز یا متورم شد یا با تب همراه بود، بیدرنگ به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تریامسینولون هگزاستونید یکی از استرهایِ تریامسینولون، از گروهِ داروهایِ کورتیکواستروئیدی، است که اثرِ ضدالتهابی و سرکوبکنندهٔ ایمنیِ نسبتاً قوی و طولانیمدت دارد. این شکلِ دارویی بهدلیلِ حلالیتِ بسیار پایین، برخلافِ برخی استرهایِ دیگرِ تریامسینولون، عمدتاً برایِ تزریقِ داخلِ مفصل، داخلِ بافتِ نرم یا داخلِ ضایعه ساخته شده و بهصورتِ عضلانیِ معمول تجویز نمیشود. پس از تزریق در محلِ موردنظر، دارو بهآرامی آزاد میشود و التهاب را در همان ناحیه، با جذبِ سیستمیکِ نسبتاً محدودتر نسبت به برخی فرمهایِ دیگرِ کورتیکواستروئیدی، کاهش میدهد. هدفِ اصلی از تجویزِ آن، کاهشِ نسبتاً سریعِ درد و التهابِ موضعی در مفصلها، بافتهایِ نرم یا ضایعاتِ پوستیِ خاص است. تزریقِ این دارو همواره در مطب یا مرکزِ درمانی و توسطِ پزشک انجام میشود.
موارد مصرف
- کاهشِ التهاب و دردِ ناشی از آرتروز (استئوآرتریت)
- کنترلِ التهابِ مفصلی در آرتریتِ روماتویید و سایرِ آرتریتهایِ التهابی
- بورسیت (التهابِ بورس) و تنوسینوویت (التهابِ غلافِ تاندون)
- ضایعاتِ پوستیِ مقاوم مانندِ کلوئید و لیکن پلان
- آلوپسی آرهآتا (ریزشِ موضعیِ مو) و لوپوسِ دیسکوئیدِ پوستی
- تزریقِ داخلِ ضایعه در گرانولوم آنولار
روش مصرف
این دارو را خودِ بیمار مصرف نمیکند؛ تزریقِ آن فقط توسطِ پزشک، در مفصل، بافتِ نرم، اطرافِ تاندون یا داخلِ پوست انجام میشود و پیش از تزریق باید بهخوبی تکان داده شود تا سوسپانسیون یکنواخت گردد. فاصلهٔ بینِ تزریقها و شمارِ دفعاتِ مجاز در یک مفصل یا ناحیه را پزشک بر اساسِ پاسخِ بیمار و شرایطِ بالینی تعیین میکند و معمولاً تزریقِ مکرر و پیاپی در یک نقطه توصیه نمیشود. در روزهایِ پس از تزریق، محدودنگهداشتنِ فعالیتِ ناحیهٔ تزریقشده طبقِ توصیهٔ پزشک به ماندگاریِ اثر کمک میکند. هرگونه نیاز به تزریقِ مجدد یا تغییر در برنامهٔ درمان را با پزشک در میان بگذارید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آرتروز (استئوآرتریت) همراه با التهاب یا شعلهوری درد
تکرار در یک مفصل معمولاً زودتر از ۳ تا ۴ هفته انجام نشود؛ در مفصل عفونی یا ناپایدار تزریق نشود.
آرتریت روماتوئید و سایر آرتریتهای التهابی
تزریق باید توسط پزشک باتجربه و با تکنیک استریل انجام شود؛ بهدلیل وجود بنزیلالکل، در نوزادان و کودکان زیر ۳ سال استفاده نشود.
بورسیت و تنوسینوویت
از تزریق مستقیم داخل تاندون یا تزریق در محل عفونی پرهیز شود.
ضایعات پوستی مقاوم مانند کلوئید و لیکن پلان
برای تزریق داخلضایعه از فرآوردهٔ مناسب این مسیر، معمولاً ۵ میلیگرم/میلیلیتر، استفاده میشود؛ فرآوردهٔ ۲۰ میلیگرم/میلیلیتر داخلمفصلی نباید جایگزین آن شود. تزریق در ضایعهٔ عفونی ممنوع است و خطر آتروفی و تغییررنگ پوست وجود دارد.
آلوپسی آرهآتا و لوپوس دیسکوئید پوستی
غلظت فرآورده و رقیقسازی باید توسط متخصص پوست تعیین شود؛ در پوست سر یا ابرو با احتیاط تزریق شود، زیرا آتروفی، فرورفتگی و تغییررنگ موضعی ممکن است رخ دهد.
گرانولوم آنولار موضعی و مقاوم
این روش فقط برای ضایعات موضعی، ضخیم یا نفوذی و التهابی مناسب است؛ در محل عفونی تزریق نشود.
پیش از مصرف بدانید
- وجودِ هرگونه عفونتِ فعال در همان ناحیه یا در سراسرِ بدن، یا سابقهٔ حساسیت به تریامسینولون و سایرِ کورتیکواستروئیدها
- ابتلا به دیابت، فشارخونِ بالا یا بیماریِ گوارشی مانندِ زخمِ معده
- سابقهٔ پوکیِ استخوان، اختلالِ انعقادی یا مصرفِ داروهایِ رقیقکنندهٔ خون
- ناپایداریِ مفصل، شکستگیِ اخیر یا جراحیِ اخیر در همان ناحیه
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برایِ بارداری
- دریافتِ اخیر یا برنامهریزیشدهٔ واکسنِ زنده
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا تورمِ خفیف در محلِ تزریق
- تشدیدِ موقتِ درد در ساعاتِ اولِ پس از تزریق (فلرِ پسازتزریق)
- گرگرفتگی یا سرخیِ گذرایِ صورت
- نازکشدن یا تغییرِ رنگِ پوست در محلِ تزریقهایِ مکرر، بهویژه در تزریقِ داخلِ پوست
- افزایشِ ناگهانیِ درد، گرمی، قرمزی یا تورمِ مفصل همراه با تب: اینها میتوانند نشانهٔ عفونتِ مفصل باشند؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت یا گلو، تنگیِ نفس یا کهیرِ گسترده: با اورژانس تماس بگیرید.
- دردِ ناگهانی و شدید یا ضعف نزدیکِ تاندون که ممکن است نشانهٔ پارگیِ تاندون باشد: فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تشنگیِ زیاد، ادرارِ زیاد یا بالارفتنِ قندِ خون در افرادِ دیابتی: به پزشک اطلاع دهید.
- فرورفتگی یا تغییرِ ماندگارِ پوست و بافتِ زیرِ آن در محلِ تزریق: به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اگرچه این دارو بهصورتِ موضعی تزریق میشود، بخشِ کوچکی از آن میتواند واردِ جریانِ خون شود و با داروهایِ دیگر تداخل داشته باشد؛ از جمله داروهایِ ضدانعقاد مانندِ وارفارین که ممکن است اثرشان تغییر کند، داروهایِ پایینآورندهٔ قندِ خون که ممکن است اثرشان کاهش یابد، و ضدالتهابهایِ غیراستروئیدی (NSAIDs) که خطرِ زخم و خونریزیِ گوارشی را افزایش میدهند. تزریقِ واکسنهایِ زنده در نزدیکیِ زمانِ این درمان معمولاً توصیه نمیشود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و واکسنهایی را که مصرف میکنید یا قرار است دریافت کنید، به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کاملی دربارهٔ بیخطربودنِ این دارو در بارداری در دست نیست و کورتیکواستروئیدها بهطورِ کلی باید در بارداری با احتیاط و فقط در صورتِ ضرورتِ روشن به کار روند. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از تزریق حتماً به پزشک اطلاع دهید تا سود و خطرِ آن برایِ شما و کودک بهدقت سنجیده شود.
نگهداری
نگهداریِ این دارو معمولاً بر عهدهٔ داروخانه یا مرکزِ درمانی است؛ ویال باید دور از نورِ مستقیم و در دمایِ ذکرشده روی برچسب نگهداری شود و هرگز نباید یخ بزند. پیش از تزریق باید ظاهرِ سوسپانسیون بررسی و بهخوبی تکان داده شود و در صورتِ ترکخوردگیِ ویال یا گذشتنِ تاریخِ انقضا، از آن استفاده نشود. این دارو را همواره دور از دسترسِ کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 20 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا این دارو بهجایِ قرص یا آمپولِ عضلانیِ معمول، فقط داخلِ مفصل یا ضایعه تزریق میشود؟
۰۲اثرِ این تزریق چه زمانی شروع میشود و چقدر طول میکشد؟
۰۳آیا میتوان این تزریق را بهطورِ مکرر در یک مفصل تکرار کرد؟
۰۴بعد از تزریق چه مراقبتی لازم است؟
۰۵آیا تزریقِ داخلِ پوست میتواند رنگ یا بافتِ پوست را تغییر دهد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه H02AB08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.