تراستوزوماب دروکستکان
تراستوزوماب دروکستکان یک داروی ضدسرطان هدفمند از نوع پادتنداروی پیوندی است که گیرندهٔ اچایآر۲ را روی برخی سلولهای سرطانی شناسایی میکند و مادهٔ ضدسرطان را به درون آنها میرساند. این دارو فقط بهصورت انفوزیون وریدی و زیر نظر تیم درمان داده میشود.
برای برخی سرطانهای پستان، ریه، معده و محل اتصال معده به مری که آزمایش تومور در آنها هدف یا جهش مرتبط با اچایآر۲ را نشان داده باشد، بهویژه در بیماری پیشرفته یا منتشر استفاده میشود. نوع سرطان، مرحلهٔ بیماری و درمانهای قبلی تعیین میکند که این دارو مناسب باشد یا نه.
مهمترین خطر آن التهاب بینابینی ریه است که گاهی شدید و تهدیدکنندهٔ جان میشود؛ سرفهٔ تازه، تنگی نفس یا تب را فوراً گزارش کنید. افت سلولهای خونی و کاهش عملکرد قلب نیز ممکن است رخ دهد و آزمایشهای دورهای لازم است.
اگر سابقهٔ بیماری ریه یا قلب، کاهش سلولهای خون، بیماری کبد یا کلیه دارید، یا در طول درمان تب، خونریزی غیرعادی، زردی یا تورم پا پیدا کردید، با تیم درمان تماس بگیرید. بارداری، قصد بارداری و شیردهی را پیش از شروع درمان مطرح کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تراستوزوماب دروکستکان یک داروی ضدسرطان هدفمند از گروه داروهای ضدسرطان و ایمنی و از خانوادهٔ پادتنداروهای پیوندی است. بخش پادتن به گیرندهٔ اچایآر۲ روی سلول سرطانی میچسبد؛ دارو سپس وارد سلول میشود و جزء دروکستکان را آزاد میکند تا با مهار آنزیم درگیر در تکثیر دیانای، سلول سرطانی را از بین ببرد. این دارو برای هر نوع سرطان مناسب نیست و معمولاً پس از تأیید هدف اچایآر۲ با آزمایش بافتی یا مولکولی و بررسی درمانهای قبلی انتخاب میشود. فرآوردهٔ موجود به شکل پودر برای تهیهٔ محلول انفوزیون وریدی در ویال ۱۰۰ میلیگرمی عرضه میشود و ممکن است با نامهای تجاری انهرتو، تدروکس یا تراستیمر دیده شود.
موارد مصرف
- سرطان پستان اچایآر۲ مثبتِ غیرقابل جراحی یا متاستاتیک، پس از درمان ضد اچایآر۲ قبلی.
- سرطان پستان متاستاتیک با بیان کم یا بسیار کمِ اچایآر۲، پس از پیشرفت بیماری با درمانهای قبلیِ مناسب.
- سرطان ریهٔ غیرکوچکسلولیِ غیرقابل جراحی یا متاستاتیک با جهش فعالکنندهٔ اچایآر۲، پس از درمان سیستمیک قبلی.
- سرطان غدهایِ پیشرفته یا متاستاتیک معده یا محل اتصال معده به مری با اچایآر۲ مثبت، پس از درمان مبتنی بر تراستوزوماب.
- برخی تومورهای جامد غیرقابل جراحی یا متاستاتیک با بیان زیادِ اچایآر۲، پس از درمان قبلی و در نبود گزینهٔ مناسب دیگر، طبق پروتکل تخصصی.
روش مصرف
این دارو خوراکی یا تزریق عضلانی نیست؛ پس از آمادهسازی توسط کارکنان درمانی، فقط بهصورت انفوزیون وریدی و طبق برنامهٔ متخصص سرطان داده میشود. چون راه مصرف آن وریدی است، زمانبندی آن به غذا وابسته نیست. مقدار، فاصلهٔ نوبتها و طول درمان به نوع سرطان، وضعیت بدن، آزمایشها و عوارض بستگی دارد و نباید خودسرانه تغییر کند؛ معمولاً برای پیشگیری از تهوع، پیش از انفوزیون داروهای کمکی داده میشود. اگر نوبت درمان از دست رفت یا عارضهای پیدا کردید، با مرکز درمانی تماس بگیرید و زمان بعدی را خودتان جبران یا دو برابر نکنید؛ این دارو نیز نباید با تراستوزوماب یا تراستوزوماب امتانسین جایگزین شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ التهاب بینابینی ریه، بیماری مزمن ریه، سرفه یا تنگی نفس دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
- اگر سابقهٔ بیماری قلبی، نارسایی قلب، اختلال ریتم قلب یا درمانهای قبلیِ آسیبرسان به قلب دارید، مطرح کنید؛ بررسی عملکرد قلب پیش و در طول درمان ممکن است لازم باشد.
- اگر بیمار کودک است، یا سن بالا دارد، یا به بیماری کبد و کلیه، کمخونی، کاهش گلبولهای سفید یا پلاکت، عفونت فعال یا سابقهٔ خونریزی مبتلاست، اطلاع دهید؛ ایمنی این دارو در کودکان تثبیت نشده است.
- اگر قبلاً به تراستوزوماب، داروهای مشابه یا هر جزء این فرآورده حساسیت شدید داشتهاید، یا هنگام انفوزیون قبلی واکنش نشان دادهاید، به تیم درمان بگویید.
- همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای ضدسرطان قبلی، مکملها و فرآوردههای گیاهی خود را اعلام کنید؛ بهویژه داروهایی که بر خون، قلب، کبد یا ریه اثر میگذارند.
- اگر باردارید، احتمال بارداری یا قصد بارداری دارید، شیرده هستید، یا حفظ باروری برایتان مهم است، این موضوع را پیش از شروع درمان مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- تهوع
- خستگی، ضعف یا بیحالی
- استفراغ
- یبوست یا اسهال
- کاهش اشتها و کاهش وزن
- ریزش مو، زخم دهان یا تغییر مزه
- سرفهٔ تازه یا بدترشونده، تنگی نفس، تب یا درد قفسهٔ سینه: ممکن است نشانهٔ التهاب بینابینی ریه باشد؛ فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید و اگر تنگی نفس شدید است فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، گلودرد، زخم دهان یا عفونت مکرر: میتواند با کاهش گلبول سفید همراه باشد؛ همان روز به تیم درمان اطلاع دهید و اگر حال عمومیتان بد است فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس جدید یا بدترشونده، ورم مچ پا، تپش قلب، افزایش سریع وزن، سرگیجه یا غش: میتواند نشانهٔ ضعف قلب باشد؛ فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید و در غش یا تنگی نفس شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر گسترده، تورم لب، صورت یا گلو، خسخس، افت فشار یا غش هنگام یا پس از انفوزیون: بلافاصله به پرستار اطلاع دهید؛ اگر پس از ترخیص شدید شد فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی بیدلیل، خوندماغ مکرر، خونریزیای که بند نمیآید، مدفوع سیاه یا خون در ادرار: ممکن است با کاهش پلاکت مرتبط باشد؛ فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد شدید بالای شکم، یا استفراغ و اسهال مداوم همراه با کاهش ادرار: میتواند نشانهٔ آسیب کبدی یا کمآبی شدید باشد؛ سریع با تیم درمان تماس بگیرید و اگر بیحالی شدید یا ناتوانی در نوشیدن دارید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون دارو وریدی است، تداخل غذایی که جذب آن را تغییر دهد مطرح نیست. بااینحال، همزمانی با داروهای ضدسرطان دیگر، داروهای تضعیفکنندهٔ مغز استخوان، یا داروهایی که به قلب، ریه یا کبد آسیب میزنند، میتواند عوارض را بیشتر کند؛ داروهای رقیقکنندهٔ خون نیز در صورت پایین آمدن پلاکتها نیاز به بازبینی دارند. تراستوزوماب دروکستکان را با تراستوزوماب یا تراستوزوماب امتانسین جایگزین یا همزمان نکنید مگر طبق طرح متخصص. الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای ندارد، اما میتواند تهوع، کمآبی و فشار بر کبد را بدتر کند؛ بهتر است در طول درمان مصرف نشود. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیات را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
تراستوزوماب دروکستکان میتواند به جنین آسیب بزند و در بارداری نباید استفاده شود، مگر با تصمیم کاملاً تخصصی. وضعیت بارداری پیش از شروع درمان بررسی میشود؛ زنان دارای امکان بارداری باید در طول درمان و تا ۷ ماه پس از آخرین نوبت از روش مطمئن پیشگیری استفاده کنند و مردان دارای شریک دارای امکان بارداری تا ۴ ماه پس از آخرین نوبت از روش مطمئن استفاده کنند. بهعلت احتمال آسیب جدی به شیرخوار، شیردهی در طول درمان و تا ۷ ماه پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود. اگر بارداری رخ داد، قصد بارداری دارید یا حفظ باروری برایتان مهم است، پیش از نوبت بعدی با متخصص سرطان صحبت کنید.
نگهداری
این دارو معمولاً در مرکز درمانی نگهداری و آماده میشود. ویال پودری باید در یخچال در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، در بستهبندی اصلی و دور از نور نگهداری شود؛ آن را منجمد نکنید و تکان ندهید. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از آمادهسازی تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید؛ محلول آمادهشده را در منزل نگهداری نکنید و زمان مصرف آن را مرکز درمانی تعیین میکند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تراستوزوماب دروکستکان همان تراستوزوماب است؟
۰۲چرا پیش از هر نوبت آزمایش خون و گاهی بررسی قلب انجام میشود؟
۰۳اگر بعد از تزریق سرفه یا تنگی نفس پیدا کنم، چه کار کنم؟
۰۴آیا تهوع و ریزش مو حتمی است؟
۰۵اگر یک نوبت درمانم عقب افتاد، چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۷ سازنده، در گروه L01FD04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.