ترامتینیب
ترامتینیب یک داروی ضدسرطان هدفمند از گروه مهارکنندههای امایکی است. با کاهش پیامهای رشد سلولی، رشد برخی تومورهای دارای جهش وی۶۰۰ در ژن بیراف را مهار میکند.
بیشتر برای برخی ملانومهای پیشرفته یا منتشرشده و در موارد انتخابشده برای سرطانهای ریه و تیروئیدِ دارای جهش وی۶۰۰ بهکار میرود. در بسیاری از این کاربردها همراه دابرافنیب مصرف میشود.
این دارو فقط پس از تأیید جهش مناسب و طبق برنامهٔ متخصص سرطان مصرف میشود. تب شدید، خونریزی غیرعادی، تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه یا تغییر ناگهانی دید نیازمند ارزیابی فوری است.
اگر بیماری قلبی، چشمی یا ریوی، سابقهٔ خونریزی یا لخته، دیابت، بیماری کبدی، بارداری یا شیردهی دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. هر عارضهٔ شدید یا جدید را سریعاً با تیم درمان مطرح کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ترامتینیب یک داروی ضدسرطان هدفمند از گروه مهارکنندههای امایکی است. با مهار پروتئینهای امایکی۱ و امایکی۲، پیامهای رشد و تکثیر سلولی را در تومورهایی که جهش وی۶۰۰ در ژن بیراف دارند کاهش میدهد. در برخی موارد ملانوم پیشرفته بهتنهایی و در بسیاری از کاربردهای دیگر همراه دابرافنیب بهکار میرود؛ انتخاب آن به نوع سرطان و نتیجهٔ آزمایش جهش وابسته است. شکلهای مطرحشده برای این دارو قرصهای ۰٫۵ و ۲ میلیگرمیاند و ممکن است با نامهای تجاری مکینیست یا تراستینیب عرضه شوند.
موارد مصرف
- ملانوم غیرقابل جراحی یا منتشرشده دارای جهش وی۶۰۰ در ژن بیراف؛ بهتنهایی یا همراه دابرافنیب
- درمان کمکی ملانوم مرحلهٔ سومِ دارای جهش وی۶۰۰ پس از برداشت کامل تومور و درگیری غدد لنفاوی، همراه دابرافنیب
- سرطان ریهٔ غیرکوچکِ منتشرشده دارای جهش وی۶۰۰ در ژن بیراف، همراه دابرافنیب
- سرطان آناپلاستیک تیروئیدِ موضعیپیشرفته یا منتشرشده دارای جهش وی۶۰۰، همراه دابرافنیب
- در برخی کودکان، گلیوم درجهٔ پایینِ دارای جهش وی۶۰۰ که به درمان سیستمیک نیاز دارد، همراه دابرافنیب
- برخی تومورهای جامد غیرقابل جراحی یا منتشرشدهٔ دارای جهش وی۶۰۰ئی، پس از پیشرفت با درمان قبلی و نبود گزینهٔ مناسب دیگر، همراه دابرافنیب
روش مصرف
جزئیات مقدار و مدت مصرف را متخصص سرطان بر اساس نوع سرطان، نتیجهٔ آزمایش جهش، وضعیت بیمار و داروی همراه تعیین میکند. قرص را طبق نسخه، هر روز در زمان تقریباً ثابت و با معدهٔ خالی مصرف کنید: دستکم ۱ ساعت پیش از غذا یا ۲ ساعت پس از غذا؛ قرص را کامل ببلعید و خرد یا نصف نکنید. اگر تا نوبت بعد کمتر از ۱۲ ساعت مانده است، نوبت فراموششده را رها کنید و برای جبران هرگز دو برابر نخورید؛ پس از استفراغ نیز نوبت اضافی مصرف نکنید. در صورت بروز عارضه، قطع موقت یا کاهش مقدار فقط باید با هماهنگی تیم درمان انجام شود و اگر دارو همراه دابرافنیب است، برنامهٔ هر دو را دقیقاً مطابق نسخه دنبال کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به ترامتینیب، دابرافنیب یا هر جزء قرص حساسیت داشتهاید، یا سابقهٔ واکنش پوستی شدید دارید.
- اگر بیماری قلبی، نارسایی قلب، اختلال ریتم، فشار خون بالا یا سابقهٔ کاهش عملکرد قلب دارید؛ ممکن است بررسی قلب پیش و حین درمان لازم باشد.
- اگر بیماری چشم یا تغییر دید، بیماری ریوی یا سابقهٔ التهاب ریه دارید.
- اگر سابقهٔ خونریزی، لختهٔ خون، التهاب یا زخم روده دارید، یا داروی رقیقکنندهٔ خون، ضدپلاکت یا مسکن ضدالتهابی مصرف میکنید.
- اگر دیابت یا قند خون بالا، بیماری کبدی یا بیماری جدی دیگری دارید؛ سن بیمار، بهویژه کودک یا سالمندی، نیز باید در برنامهریزی درمان در نظر گرفته شود.
- فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه دهید و بارداری، قصد بارداری، شیردهی یا برنامهٔ فرزندآوری را از قبل مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- راش پوستی، خشکی پوست، خارش یا جوشمانند شدن پوست
- اسهال، تهوع، استفراغ یا التهاب و زخم دهان
- تب یا لرز، بهویژه هنگام مصرف همراه دابرافنیب
- خستگی، سردرد و درد مفاصل یا عضلات
- ورم دستوپا یا ورم لنفاوی
- افزایش فشار خون
- تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده، خسخس یا تنگی نفس میتواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب شدید یا مداوم، لرز شدید، ضعف، سرگیجه، غش، کمآبی یا کاهش ادرار، بهویژه همراه دابرافنیب، نیازمند تماس همانروز با تیم درمان است؛ در غش، گیجی یا بدحالی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی غیرعادی، استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا خونی، ادرار خونی، سردرد ناگهانی شدید، تنگی نفس ناگهانی، درد قفسهٔ سینه یا تورم یکطرفهٔ پا میتواند نشانهٔ خونریزی یا لخته باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تاری یا کاهش ناگهانی دید، دیدن لکه یا نورهای غیرعادی، درد چشم یا دوبینی نیازمند ارزیابی فوری چشمپزشکی است؛ در افت شدید دید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس تازه یا بدترشونده، سرفهٔ خشک مداوم، درد قفسهٔ سینه، ورم ناگهانی اندامها، تپش قلب یا غش نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است؛ در شدت علائم فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- راش گسترده یا تاولدار، زخم دهان، پوستهریزی یا تغییر خال و ایجاد ضایعهٔ پوستی جدید، همچنین اسهال شدید و مداوم یا درد شدید شکم، نیازمند تماس فوری با تیم درمان است؛ در تاول گسترده، خونریزی یا درد شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
قرص باید با معدهٔ خالی مصرف شود؛ غذای پرچرب نزدیک زمان مصرف میتواند جذب آن را کم کند. ترامتینیب بهتنهایی تداخل متابولیکی گستردهای ندارد، اما در صورت مصرف همراه دابرافنیب، اثر داروهایی مانند وارفارین و برخی داروهای دیگر ممکن است تغییر کند و روشهای هورمونی جلوگیری از بارداری ممکن است اثر کمتری داشته باشند. همزمانی داروهای رقیقکنندهٔ خون، ضدپلاکتها و بعضی مسکنهای ضدالتهابی بهدلیل خطر خونریزی باید بررسی شود. تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل برای خود ترامتینیب مطرح نیست، اما الکل هنگام تب، اسهال، استفراغ یا بیماری کبدی میتواند کمآبی و بدحالی را تشدید کند. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ترامتینیب میتواند به جنین آسیب برساند و اطلاعات کافی دربارهٔ مصرف آن در بارداری وجود ندارد؛ بارداری فعلی یا قصد بارداری باید پیش از شروع درمان مطرح شود. افراد دارای امکان بارداری باید در طول درمان و تا ۴ ماه پس از آخرین نوبت از روش مؤثر جلوگیری استفاده کنند؛ در درمان همراه دابرافنیب، روش غیرهورمونی معمولاً ترجیح دارد، چون دابرافنیب میتواند اثر روشهای هورمونی را کم کند. در مردان دارای شریکِ دارای امکان بارداری، استفاده از کاندوم تا ۴ ماه پس از آخرین نوبت توصیه میشود. شیردهی در طول درمان و تا ۴ ماه پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود و احتمال کاهش باروری در زنان مطرح است.
نگهداری
قرصها را در بطری اصلی، همراه رطوبتگیر، در دمای حدود ۲۰ تا ۲۵ درجهٔ سانتیگراد و دور از نور، گرما و رطوبت نگه دارید؛ قرص را در جعبهٔ تقسیم دارو نریزید. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید، تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را بررسی کنید و شرایط درجشده روی بستهٔ همان فرآورده را در اولویت قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 0.5 mg |
| قرص | 2 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ترامتینیب برای هر نوع سرطان مناسب است؟
۰۲آیا ترامتینیب را باید همیشه همراه دابرافنیب مصرف کرد؟
۰۳ترامتینیب را با غذا مصرف کنم یا ناشتا؟
۰۴اگر یک نوبت را فراموش کردم یا بعد از مصرف استفراغ کردم چه کنم؟
۰۵تب یا راش پوستی هنگام مصرف ترامتینیب طبیعی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۴ سازنده، در گروه L01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.