ترابکتدین
ترابکتدین یک داروی تزریقی ضدسرطان است که به مادهٔ ژنتیکی سلول متصل میشود و ترمیم و تقسیم سلولی را مختل میکند.
بیشتر برای لیپوسارکوم و لیومیوسارکوم پیشرفتهٔ بافت نرم، پس از ناکافیبودن یا نامناسببودن درمانهای قبلی، بهکار میرود. در برخی رژیمهای تخصصی برای سرطان تخمدان عودکرده نیز همراه داروی دیگری استفاده میشود.
این دارو فقط در مرکز درمانی و با پایش آزمایشهای خون و کبد تزریق میشود، زیرا میتواند به کبد، مغز استخوان، عضلات یا قلب آسیب بزند. تب، زردی، ادرار تیره، خونریزی، ضعف شدید عضلات یا تنگی نفس نیازمند پیگیری فوری است.
اگر بیماری کبد، کلیه، قلب یا عضله دارید، داروی دیگری میگیرید، عفونت یا تب دارید، یا باردار و شیرده هستید، پیش از درمان اطلاع دهید. علائم هشدار مانند تب، خونریزی، زردی، ادرار تیره، ضعف عضلات، تورم یا تنگی نفس را فوری گزارش کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ترابکتدین، که با نام تجاری یوندلیس نیز شناخته میشود، یک داروی ضدسرطان تزریقی است. این دارو با اتصال به مادهٔ ژنتیکی سلول و مختلکردن ترمیم و تقسیم سلولی، رشد برخی تومورها را آهسته میکند. کاربرد اصلی آن برخی سارکومهای پیشرفتهٔ بافت نرم است و در بعضی برنامههای درمانی همراه داروی دیگری برای سرطان تخمدان عودکرده بهکار میرود. ادامهٔ درمان بر اساس نوع سرطان، آزمایشهای خون و عملکرد کبد، کلیه، عضله و قلب تعیین میشود.
موارد مصرف
- لیپوسارکوم پیشرفته یا منتشرشدهٔ بافت نرم، پس از ناکافیبودن یا نامناسببودن برخی شیمیدرمانیهای قبلی
- لیومیوسارکوم پیشرفته یا منتشرشدهٔ بافت نرم، در شرایط مشابه
- سرطان تخمدان عودکرده و حساس به داروهای پلاتینی، در برخی رژیمهای ترکیبی تخصصی
روش مصرف
ترابکتدین بهصورت تزریق وریدی، معمولاً از راه رگ مرکزی، در مرکز درمانی و توسط تیم متخصص داده میشود. پیش از تزریق معمولاً دارویی مانند دگزامتازون برای کاهش تهوع و کمک به محافظت از کبد داده میشود و طول و فاصلهٔ تزریق و تعداد دورهها را پزشک بر اساس نوع سرطان، آزمایشها و تحمل درمان تعیین میکند. نوبتها را خودسرانه جابهجا یا جبران نکنید؛ اگر درمان به تعویق افتاد، برنامهٔ جدید را از تیم درمان بگیرید. پیش از هر نوبت، شمارش سلولهای خون و بررسی کبد و در صورت نیاز کلیه، عضله و قلب انجام میشود. درد، سوزش، خارش یا تورم محل تزریق را فوراً به پرستار بگویید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به ترابکتدین، مواد موجود در ویال یا هر داروی تزریقی و نیز واکنش شدید به درمانهای قبلی سرطان را اطلاع دهید.
- اگر بیماری کبد، هپاتیت، کاهش عملکرد کلیه، نارسایی قلبی یا بیماری عضلانی دارید، یا بیمار کودک یا سالمند است، پیش از درمان بگویید؛ ممکن است پایش و تصمیم درمانی متفاوت باشد.
- تب، عفونت، زخم دهان، کبودی یا خونریزی را پیش از نوبت تزریق گزارش کنید؛ ممکن است درمان تا بررسی بیشتر به تعویق بیفتد.
- فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها، فرآوردههای گیاهی و مصرف الکل را در اختیار پزشک و داروساز بگذارید.
- بدون هماهنگی واکسن، بهویژه واکسنهای زنده، دریافت نکنید.
- اگر باردار هستید، احتمال بارداری میدهید، شیرده هستید یا قصد فرزندآوری دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید؛ دربارهٔ حفظ باروری و پیشگیری مؤثر از بارداری گفتوگو کنید.
عوارض احتمالی
- تهوع و استفراغ
- خستگی و بیحالی
- کاهش اشتها
- یبوست یا اسهال
- سردرد
- افزایش آنزیمهای کبدی در آزمایش
- تب، لرز، گلودرد، سرفه یا بدحالشدن میتواند نشانهٔ عفونت شدید در پی کاهش گلبول سفید باشد؛ همان روز با تیم درمان تماس بگیرید و در بدحالی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، خون در ادرار یا مدفوع، مدفوع سیاه یا سرگیجهٔ شدید را فوراً به تیم درمان اطلاع دهید؛ خونریزی شدید نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد قسمت بالای شکم، تهوع شدید یا خوابآلودگی غیرمعمول میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ فوراً ارزیابی پزشکی لازم است.
- درد یا ضعف شدید عضلات، گرفتگی، ادرار قهوهای یا کاهش ادرار میتواند نشانهٔ تخریب عضله و آسیب کلیه باشد؛ فوراً با تیم درمان تماس بگیرید و در علائم شدید به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه، تپش قلب، تورم پاها یا تورم ناگهانی همراه با سرگیجه میتواند نشانهٔ آسیب قلبی یا نشت مایع از رگها باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم صورت یا لبها، خسخس، کهیر، تاول یا پوستهریزی گسترده نیازمند اطلاع فوری به پرستار است؛ برای تنگی نفس یا بدحالشدن فوراً به اورژانس مراجعه کنید. درد، سوزش، خارش یا تورم محل تزریق را نیز همان لحظه گزارش کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ترابکتدین عمدتاً در کبد تجزیه میشود؛ برخی داروهای ضدقارچ، بعضی آنتیبیوتیکها و داروهای ضدویروس میتوانند مقدار آن را بالا ببرند، و برخی داروهای ضدتشنج، ریفامپین و علف چای ممکن است مقدار آن را کم کنند. داروهایی که به کبد یا عضلات آسیب میزنند، از جمله برخی داروهای چربی خون، میتوانند خطر مسمومیت کبدی یا آسیب عضلانی را بیشتر کنند. تداخل غذایی مهمی برای این داروی تزریقی مطرح نیست، اما الکل باید در طول درمان کنار گذاشته شود. واکسنهای زنده، بهویژه واکسن تب زرد، بدون اجازهٔ تیم درمان نباید دریافت شوند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید و هیچکدام را خودسرانه شروع یا قطع نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ترابکتدین میتواند به جنین آسیب بزند و در بارداری نباید استفاده شود؛ اگر باردار هستید، احتمال بارداری میدهید یا هنگام درمان باردار میشوید، فوراً تیم درمان را مطلع کنید. شیردهی در طول درمان مجاز نیست و دربارهٔ زمان شروع دوباره باید با متخصص هماهنگ شود. این دارو ممکن است به باروری زنان و مردان آسیب بزند؛ پیش از آغاز درمان دربارهٔ حفظ تخمک یا اسپرم و پیشگیری مؤثر از بارداری در مدت تعیینشده پس از درمان گفتوگو کنید.
نگهداری
ویال پودری ترابکتدین را معمولاً در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور و یخزدگی نگه میدارند؛ اگر روی بستهٔ فرآوردهٔ شما شرایط متفاوتی درج شده است، همان اولویت دارد. ویال و محلول آمادهشده باید دور از دسترس کودکان باشد و آمادهسازی، رقیقسازی و زمان مصرف محلول فقط توسط کارکنان درمانی انجام شود. تاریخ انقضا و سالمبودن بسته را پیش از مصرف بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 1 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱ترابکتدین برای چه نوع سرطانی تجویز میشود؟
۰۲چرا پیش از تزریق ترابکتدین دگزامتازون میدهند؟
۰۳چرا قبل از هر نوبت ترابکتدین آزمایش خون و کبد انجام میشود؟
۰۴اگر بعد از ترابکتدین درد عضله یا ادرار تیره پیدا کنم چه کنم؟
۰۵آیا هنگام درمان با ترابکتدین میتوانم الکل مصرف کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۶ سازنده، در گروه L01CX01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.