تیبولون
تیبولون داروی هورمونی مصنوعی است که ویژهٔ زنان یائسه ساخته شده و همزمان اثرهایی شبیه استروژن، پروژسترون و آندروژن در بدن ایجاد میکند.
بیشترین کاربرد آن کاهش گرگرفتگی، تعریق شبانه و سایر علائم آزاردهندهٔ یائسگی است؛ در زنان پرخطر، گاهی برای پیشگیری از پوکی استخوان نیز تجویز میشود.
این دارو فقط برای زنان یائسه است و مصرف طولانیمدت آن میتواند خطر لختهٔ خون، سکته و برخی سرطانها را اندکی افزایش دهد؛ باید با کمترین دوز و کوتاهترین مدت لازم مصرف شود.
برای علائم خفیف با پزشک یا داروساز مشورت کنید؛ در صورت خونریزی شدید واژینال، درد قفسهٔ سینه یا نشانههای سکته، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تیبولون استروئیدی مصنوعی است که پس از مصرف در بدن به چند مادهٔ فعال تبدیل میشود؛ این مواد در بافتهای مختلف اثرهایی شبیه استروژن، پروژسترون و آندروژن نشان میدهند. به همین دلیل، تیبولون در مغز و استخوان مانند استروژن عمل میکند و علائم یائسگی و کاهش تراکم استخوان را کم میکند، بیآنکه اثر تحریکی چشمگیری بر رحم و پستان داشته باشد. تیبولون در ردهٔ داروهای هورمونی ادراری-تناسلی جای میگیرد و برخلاف هورموندرمانی ترکیبی معمول، معمولاً بهتنهایی و بهصورت پیوسته مصرف میشود. هدف اصلی آن بهبود کیفیت زندگی زنان یائسه از راه کاهش گرگرفتگی، تعریق شبانه و خشکی واژن است.
موارد مصرف
- کاهش گرگرفتگی و تعریق شبانهٔ ناشی از یائسگی
- بهبود سایر علائم یائسگی مانند اختلال خواب و بیقراری
- تسکین خشکی و نازکشدن بافت واژن (آتروفی) مرتبط با یائسگی
- پیشگیری از پوکی استخوان در زنان یائسهٔ پرخطر که سایر درمانها برایشان مناسب نیست
- بهبود میل جنسی کاهشیافته در برخی زنان یائسه
روش مصرف
تیبولون بهصورت خوراکی و طبق تجویز پزشک مصرف میشود؛ بهتر است هر روز در یک ساعت مشخص خورده شود تا اثر آن یکنواخت بماند. میتوان آن را همراه غذا یا بدون غذا مصرف کرد، مگر آنکه پزشک دستور دیگری داده باشد. مصرف منظم و پیوسته اهمیت دارد و نباید بدون مشورت با پزشک بهطور ناگهانی قطع شود، بهویژه اگر برای پیشگیری از پوکی استخوان تجویز شده باشد. اگر نوبتی فراموش شد، بر اساس راهنمایی پزشک یا داروساز عمل کنید، نه با مصرف همزمان دو نوبت. بهتر است ادامهٔ درمان هر از گاهی با پزشک بازبینی شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کاهش گرگرفتگی و تعریق شبانهٔ ناشی از یائسگی
در یائسگی طبیعی، شروع درمان باید حداقل ۱۲ ماه پس از آخرین قاعدگی طبیعی باشد؛ قرص را هر روز تقریباً در ساعت ثابتی، با غذا یا بدون غذا، کامل ببلعید.
بهبود اختلال خواب و بیقراری مرتبط با یائسگی
اثر درمانی معمولاً طی چند هفته آغاز میشود؛ کمترین دوز مؤثر را برای کوتاهترین مدت لازم مصرف کنید.
خشکی و نازکشدن بافت واژن (آتروفی) مرتبط با یائسگی
در صورت کافینبودن پاسخ علائم واژینال، ممکن است درمان موضعی جداگانه با نظر پزشک لازم باشد.
پیشگیری از پوکی استخوان در زنان یائسهٔ پرخطر
برای زنانی که سایر داروهای پیشگیری از پوکی استخوان برایشان مناسب نیست؛ اثر محافظتی تا زمان ادامهٔ درمان باقی میماند.
کاهش میل جنسی در برخی زنان یائسه
پیش از شروع درمان، علتهای دیگر کاهش میل جنسی باید بررسی شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه خونریزی غیرعادی واژینال یا سابقهٔ آن
- سابقهٔ شخصی یا خانوادگی سرطان پستان یا سرطانهای وابسته به هورمون
- سابقهٔ لختهٔ خون، سکتهٔ مغزی یا حملهٔ قلبی
- بیماری یا اختلال در عملکرد کبد
- مصرف داروهای ضدانعقاد، ضدتشنج یا داروهای دیابت
- بارداری احتمالی، شیردهی یا نبود اطمینان از یائسگی کامل
عوارض احتمالی
- لکهبینی یا خونریزی خفیف واژینال، بهویژه در چند ماه اول مصرف
- درد خفیف پستان
- سردرد و سرگیجه
- درد مفاصل و عضلات
- تغییر وزن یا نفخ شکم
- افزایش اندک چربی پوست یا رشد موهای زائد
- خونریزی شدید یا مداوم واژینال، بهویژه اگر پس از چند ماه مصرف منظم همچنان ادامه داشته باشد؛ باید به پزشک اطلاع داده شود.
- تورم، درد یا گرمی ناگهانی در یک پا، یا تنگی نفس ناگهانی که میتواند نشانهٔ لختهٔ خون باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید قفسهٔ سینه، بیحسی ناگهانی یکطرفهٔ بدن، تاری دید یا مشکل در صحبتکردن که میتواند نشانهٔ سکته یا حملهٔ قلبی باشد؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا درد شدید شکم که میتواند نشانهٔ مشکل کبدی باشد؛ باید هر چه زودتر به پزشک مراجعه شود.
- توده یا تغییر جدید در پستان که نیازمند بررسی پزشکی است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تیبولون میتواند با برخی داروها تداخل داشته باشد. داروهایی که آنزیمهای کبدی را فعال میکنند، مانند برخی داروهای ضدتشنج، ریفامپین و گیاه سنتجانز، ممکن است اثر تیبولون را کم کنند. مصرف همزمان با داروهای ضدانعقاد خوراکی میتواند بر عملکرد آنها اثر بگذارد و نیازمند کنترل دقیقتر آزمایشهای انعقادی است. در افراد دیابتی، تیبولون ممکن است قند خون را کمی تحت تأثیر قرار دهد. این دارو نباید همزمان با سایر فرآوردههای استروژن یا پروژسترون مصرف شود. فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
تیبولون فقط برای زنان یائسه ساخته شده و در بارداری و شیردهی ممنوع است، زیرا میتواند به جنین یا نوزاد آسیب برساند. زنانی که هنوز کاملاً یائسه نشدهاند و امکان بارداری برایشان هست، باید از روشهای غیرهورمونی پیشگیری از بارداری استفاده کنند، چون تیبولون از بارداری جلوگیری نمیکند. اگر در حین مصرف این دارو بارداری رخ داد، باید بیدرنگ دارو قطع و به پزشک مراجعه شود.
نگهداری
تیبولون را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور و گرمای مستقیم نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از مصرف، تاریخ انقضای بسته را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 2.5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرف تیبولون باعث بازگشت خونریزی ماهانه میشود؟
۰۲تفاوت تیبولون با هورموندرمانی ترکیبی معمول یائسگی چیست؟
۰۳اثر تیبولون بر گرگرفتگی چه مدت طول میکشد تا دیده شود؟
۰۴آیا مصرف تیبولون خطر سرطان پستان را افزایش میدهد؟
۰۵آیا با مصرف تیبولون هنوز امکان بارداری وجود دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه G03CX01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.