پروژسترون
پروژسترون هورمونی طبیعی زنانه است و این فرآورده بهصورت ژل واژینال، آن را مستقیم به رحم میرساند.
بیشتر برای حمایت از رحم و بارداری اولیه در روشهای کمکباروری (مانند آیویاف) و درمان آمنوره ثانویه به کار میرود.
این دارو باید فقط طبق تشخیص و پیگیری پزشک متخصص زنان و ناباروری مصرف شود، بهویژه در دوران حساس درمان ناباروری یا بارداری.
اگر خونریزی غیرعادی، درد شدید شکمی، نشانههای لخته خون یا هر واکنش غیرمنتظره دیدید، بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پروژسترون هورمونی استروئیدی و طبیعی است که بدن زنان آن را عمدتاً پس از تخمکگذاری در تخمدان، و در دوران بارداری در جفت میسازد. این هورمون نقش کلیدی در آمادهسازی پوشش داخلی رحم برای لانهگزینی جنین و حفظ بارداری اولیه دارد. شکل ژل واژینال ۸ درصد، پروژسترون میکرونیزه را مستقیم به بافت واژن و از آنجا به رحم میرساند و به همین دلیل با غلظت کمتری در خون نیز اثر موضعی مناسبی بر رحم میگذارد. این فرآورده بیشتر در چرخههای درمان ناباروری و در مواردی که بدن بهاندازه کافی پروژسترون تولید نمیکند، به کار میرود.
موارد مصرف
- حمایت از فاز لوتئال (نیمه دوم چرخه قاعدگی) در چرخههای کمکباروری مانند آیویاف
- حمایت از بارداری اولیه در زنان تحت درمان ناباروری با فناوری کمکباروری
- درمان آمنوره ثانویه ناشی از کمبود پروژسترون
- جایگزینی هورمونی در زنانی که تخمدانشان پروژسترون کافی تولید نمیکند
- آمادهسازی رحم در برنامههای اهدای تخمک یا جنین
روش مصرف
این ژل بهصورت واژینال و با اپلیکاتور مخصوصی که داخل بسته دارو قرار دارد مصرف میشود؛ پیش از نخستین استفاده حتماً راهنمای داخل جعبه را بخوانید یا از داروساز روش درست استفاده را بپرسید. تلاش کنید زمان مصرف (مثلاً هر شب پیش از خواب) تا حد امکان ثابت بماند تا اثرگذاری یکنواختتری داشته باشد. طول دوره درمان و تصمیم برای ادامه یا قطع آن، بهویژه در دوران حمایت از بارداری، کاملاً بر عهده پزشک معالج است و نباید بدون هماهنگی با او ناگهان قطع شود. اگر نوبتی از یاد رفت، بهجای دو برابر کردن دوز بعدی، از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
حمایت از فاز لوتئال در چرخههای کمکباروری (آیویاف)
فقط بهصورت واژینال مصرف شود؛ مشاهدهٔ ترشح سفید یا ذرات ژل در اثر تجمع فرآورده ممکن است طبیعی باشد.
حمایت از بارداری اولیه پس از درمان ناباروری با فناوری کمکباروری
در بارداری حاصل از کمکباروری مصرف طبق برنامهٔ متخصص ادامه یابد و خودسرانه قطع نشود.
آمنورهٔ ثانویهٔ ناشی از کمبود پروژسترون
معمولاً پس از ارزیابی علت آمنوره و آمادهسازی آندومتر با استروژن مصرف میشود.
جایگزینی پروژسترون در نارسایی نسبی یا کامل تخمدان
این رژیم برای جایگزینی پروژسترون در برنامههای تخصصی درمان ناباروری است و باید همراه برنامهٔ هورمونی مرکز انجام شود.
آمادهسازی آندومتر در برنامههای اهدای تخمک یا جنین
زمانبندی به برنامهٔ استروژن و زمان انتقال وابسته است؛ تغییر تعداد نوبتها یا زمان مصرف مجاز نیست.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت به پروژسترون یا هر یک از اجزای این ژل
- سابقه لخته خون، سکته مغزی یا بیماریهای قلبیعروقی
- بیماری کبدی فعال یا اختلال شدید در عملکرد کبد
- خونریزی واژینال بدون علت مشخص
- سابقه سرطانهای وابسته به هورمون (مانند برخی سرطانهای پستان)
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، و نیز داروها یا مکملهای دیگری که مصرف میکنید
عوارض احتمالی
- سردرد
- نفخ یا ناراحتی خفیف شکمی
- ترشح یا تحریک خفیف موضعی واژن
- حساسیت یا درد خفیف پستان
- خوابآلودگی یا خستگی خفیف
- نشانههای لخته خون مانند تورم، درد یا گرمی ناگهانی یک پا، یا تنگی نفس ناگهانی — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- خونریزی شدید یا غیرمعمول واژینال — در اسرع وقت با پزشک خود تماس بگیرید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- درد شدید یا غیرمعمول شکم و لگن — به پزشک اطلاع دهید
- زردی پوست یا سفیدی چشم بهعنوان نشانه احتمالی اختلال کبدی — به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند نحوه متابولیسم یا اثرگذاری پروژسترون را تغییر دهند؛ از جمله داروهایی که آنزیمهای کبدی را تحت تأثیر قرار میدهند و برخی فرآوردههای گیاهی محرک همین آنزیمها. مصرف همزمان با سایر داروهای هورمونی یا داروهای ضدانعقاد خون نیز باید با احتیاط و زیر نظر پزشک انجام شود. فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفیات را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی و مدیریت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو در بسیاری از چرخههای کمکباروری، خود برای حمایت از بارداری اولیه تجویز میشود و تحت نظر دقیق پزشک متخصص زنان و ناباروری مصرف میشود؛ ادامه یا قطع آن در دوران بارداری کاملاً باید با تصمیم همان پزشک باشد و نباید خودسرانه تغییر کند. درباره مصرف در دوران شیردهی نیز باید حتماً با پزشک مشورت کرد، زیرا اطلاعات کافی درباره میزان انتقال آن به شیر مادر و اثر آن بر نوزاد محدود است.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم و رطوبت نگهداری کنید، مگر آنکه دستور دیگری روی بسته آن درج شده باشد. آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای درجشده روی بسته را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا باقیمانده مصرفنشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بیندازید، نه در سطل زباله عادی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 8 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این ژل خودش باعث بارداری میشود؟
۰۲چرا گاهی پس از مصرف، ترشح یا باقیماندهای سفیدرنگ از واژن خارج میشود؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۴تفاوت ژل واژینال پروژسترون با قرصهای خوراکی آن چیست؟
۰۵آیا لکهبینی خفیف در دوران مصرف طبیعی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۳ سازنده، در گروه G03DA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.