تیابندازول
تیابندازول داروی ضدانگلی از گروهِ بنزیمیدازولهاست که رشد و بقای برخی کرمهای انگلی را در بدن متوقف میکند.
بیشتر برای درمانِ استرونژیلوئیدیازیس (نوعی عفونتِ رودهای با کرم) و لارو مهاجرِ پوستی، و در مواردی برای تریشینوز به کار میرود.
این دارو میتواند سرگیجه، خوابآلودگی و در موارد نادر واکنشهای پوستیِ جدی یا آسیبِ کبدی ایجاد کند؛ به همین دلیل مصرفِ آن باید زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک باشد.
اگر زردیِ پوست یا چشم، بثوراتِ گستردهٔ پوستی، تبِ شدید یا نشانههای حساسیت دیدید، بدونِ تأخیر با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تیابندازول دارویی ضدانگل از خانوادهٔ بنزیمیدازولها (Benzimidazole) است که در ردهٔ داروهای ضدکرم (آنتیهلمینتیک) قرار میگیرد. این دارو با مختلکردنِ متابولیسمِ انرژی و ساختارِ داخلیِ سلولهای کرمِ انگلی، از تغذیه و تکثیرِ آن جلوگیری کرده و در نهایت باعثِ از بین رفتنِ انگل میشود. هدفِ اصلیِ آن، پاکسازیِ بدن از نوعِ خاصی از کرمهای نماتد (کرمِ گِرد) است که عفونتهای رودهای یا پوستی ایجاد میکنند. برخلافِ برخی داروهای همخانواده که امروزه کاربردِ گستردهتری دارند، تیابندازول معمولاً برای موقعیتهای تشخیصیِ خاصتری تجویز میشود.
موارد مصرف
- درمانِ استرونژیلوئیدیازیس، نوعی عفونتِ رودهای ناشی از کرمِ استرونژیلوئیدس
- درمانِ لارو مهاجرِ پوستی (Cutaneous Larva Migrans)، عارضهای پوستی ناشی از واردشدنِ لاروهای کرمیِ خاص به زیرِ پوست
- کمک به درمانِ تریشینوز، عفونتی که از خوردنِ گوشتِ آلوده به کرمِ تریشینلا ایجاد میشود
- درمانِ لارو مهاجرِ احشایی (Visceral Larva Migrans) ناشی از کرمِ توکسوکارا، در موارد خاص و طبقِ تشخیصِ پزشک
روش مصرف
قرصِ جویدنیِ تیابندازول را طبقِ برنامهای که پزشک تعیین کرده مصرف کنید و پیش از قورتدادن، آن را کاملاً بجوید. برای کاهشِ ناراحتیِ گوارشی، بهتر است این دارو را بعد از غذا میل کنید. حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، دورهٔ درمان را طبقِ نسخهٔ پزشک تا انتها ادامه دهید تا احتمالِ بازگشتِ عفونت کم شود. از آنجا که این دارو ممکن است سرگیجه یا خوابآلودگی ایجاد کند، تا اطمینان از واکنشِ بدنتان از رانندگی یا کار با ابزارِ خطرناک خودداری کنید. مقدار و مدتِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک یا داروساز بر اساسِ نوعِ عفونت و وضعیتِ شما مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
استرونژیلوئیدیازیس
پس از غذا مصرف شود و قرص جویدنی کاملاً جویده شود. در ضعف ایمنی، هایپراینفکشن یا بیماری منتشرشده، این رژیم دو روزه قابل تعمیم نیست و ارزیابی تخصصی لازم است.
لارو مهاجر پوستی
پس از غذا مصرف شود و قرص جویدنی کاملاً جویده شود. اگر ضایعات فعال ۲ روز پس از پایان درمان باقی بمانند، تکرار دوره فقط با نظر پزشک انجام شود.
لارو مهاجر احشایی ناشی از توکسوکارا
دادههای ایمنی و اثربخشی دورهٔ ۷روزه محدود است؛ تشخیص و پایش تخصصی، بهویژه در درگیری چشمی یا عصبی، ضروری است.
تریشینوز
اثر دارو بر لاروهای مهاجرتکرده به عضله قطعی نیست و درمان باید تحت نظر متخصص انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت یا واکنشِ آلرژیک به تیابندازول یا سایرِ داروهای بنزیمیدازولی
- ابتلا به بیماریِ کبدی یا هرگونه اختلال در عملکردِ کبد
- ابتلا به بیماریِ کلیوی یا نارساییِ کلیه
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- مصرفِ همزمانِ سایرِ داروها، بهویژه داروهای حاویِ تئوفیلین، و نیز مکملها یا داروهای گیاهی
- سابقهٔ اختلالاتِ عصبی یا روانی که ممکن است با سرگیجه یا کاهشِ هوشیاریِ ناشی از دارو تشدید شود
عوارض احتمالی
- تهوع و استفراغ
- سرگیجه
- بیاشتهایی
- سردرد
- خوابآلودگی
- احساسِ طعمِ نامطبوع در دهان
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا دردِ شدیدِ شکم که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد؛ در صورتِ بروز، فوراً به پزشک مراجعه کنید
- بثوراتِ گستردهٔ پوستی، تاول یا پوستهپوستهشدنِ پوست که میتواند نشانهٔ واکنشِ پوستیِ شدید باشد؛ مصرف را قطع کرده و فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تورمِ صورت، لب یا گلو، کهیر یا تنگیِ نفس که نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ با اورژانس تماس بگیرید
- زنگزدنِ گوش یا کاهشِ ناگهانیِ شنوایی؛ در اسرعوقت به پزشک اطلاع دهید
- توهم یا سردرگمیِ غیرعادی؛ مصرفِ دارو را متوقف کرده و با پزشک تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تیابندازول میتواند سطحِ خونیِ تئوفیلین (دارویی رایج در آسم و بیماریهای تنفسی) را افزایش دهد و خطرِ عوارضِ آن مانند تهوع، لرزش یا تپشِ قلب را بیشتر کند؛ در صورتِ مصرفِ همزمان، پزشک ممکن است دوزِ تئوفیلین را تنظیم کند. مصرفِ همزمان با سایرِ داروها یا مکملهایی که فشار بر کبد دارند نیز باید با احتیاط و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفیتان را حتماً به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ بیخطر بودنِ تیابندازول در بارداری در دست است و برخی مطالعاتِ حیوانی نگرانیهایی نشان دادهاند؛ به همین دلیل این دارو معمولاً در دورانِ بارداری، بهویژه سهماههٔ اول، تنها زمانی تجویز میشود که فایدهٔ آن برای مادر بهروشنی بیش از خطرِ احتمالی باشد. مشخص نیست این دارو تا چه میزان از راهِ شیرِ مادر به نوزاد منتقل میشود، بنابراین مصرفِ آن در دورانِ شیردهی نیز باید تنها با تجویز و نظارتِ مستقیمِ پزشک باشد.
نگهداری
قرصهای تیابندازول را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. دارو را در بستهبندیِ اصلی و دور از دسترسِ کودکان و حیواناتِ خانگی قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضای دارو را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص جویدنی | 500 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا قرصِ تیابندازول باید کاملاً جویده شود؟
۰۲آیا مصرفِ تیابندازول رانندگی را با مشکل مواجه میکند؟
۰۳آیا با شروعِ مصرفِ تیابندازول، علائمِ عفونتِ انگلی بلافاصله برطرف میشود؟
۰۴آیا اعضای خانواده هم باید تیابندازول مصرف کنند؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ تیابندازول را فراموش کنم چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه P02CA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.