تکنسیوم-۹۹ام پیروفسفات
این فرآورده یک رادیوداروی تشخیصی تزریقی است، نه داروی درمانی؛ در مرکز پزشکی هستهای برای ساخت تصویر از استخوان، قلب یا مخزن خون به کار میرود.
بیشتر برای اسکن استخوان، کمک به برخی بررسیهای قلبی، تصویربرداری از حفرههای قلب و یافتن محل خونریزی گوارشی استفاده میشود. در پروتکلهای تخصصی، برای بررسی آمیلوئیدوز قلبی از نوع ترانستیرتین نیز به کار میرود.
این ماده پرتوزاست و فقط پس از آمادهسازی تخصصی و بهصورت داخلوریدی استفاده میشود؛ از تکرار غیرضروری تصویربرداری پرهیز میشود. بارداری احتمالی، شیردهی، بیماری کلیه، تزریق اخیر آهن و سایر اسکنهای هستهای را پیش از تزریق اطلاع دهید.
اگر سابقهٔ حساسیت به رادیوداروها، محدودیت مصرف مایعات، درمان با هپارین یا کاهش ادرار دارید، پیش از انجام بررسی هماهنگ کنید. تورم صورت یا گلو، تنگی نفس، غش یا افت شدید فشار پس از تزریق اقدام فوری میخواهد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تکنسیوم-۹۹ام پیروفسفات یک رادیوداروی تشخیصی تزریقی برای پزشکی هستهای است که پس از آمادهسازی اختصاصی از راه ورید مصرف میشود. این ماده به نواحی با تغییر فعالیت ساختوساز استخوانی و بافت قلب آسیبدیده تمایل دارد و از این راه امکان تصویربرداری فراهم میشود. در شکل کیتِ غیرپرتوزا، به نشاندار شدن گلبولهای قرمز کمک میکند تا حجم خون قلب یا محل خونریزی گوارشی دیده شود. این فرآورده برای درمان بیماری نیست و نتیجهٔ آن باید در کنار وضعیت بالینی و سایر آزمایشها تفسیر شود.
موارد مصرف
- تصویربرداری استخوان برای نشاندادن نواحی با تغییر فعالیت ساختوساز استخوانی، مانند برخی شکستگیها، عفونتها و ضایعات استخوانی
- کمک به تشخیص سکتهٔ قلبی حاد در بزرگسالان، در کنار علائم، نوار قلب و آزمایشهای مربوط
- تصویربرداری از حجم خون در حفرههای قلب و ارزیابی حرکت و عملکرد پمپاژ قلب
- یافتن محل خونریزی گوارشی با نشاندار کردن گلبولهای قرمز
- کمک به بررسی آمیلوئیدوز قلبی از نوع ترانستیرتین در پروتکلهای تخصصی، همراه با بررسیهای تکمیلی
روش مصرف
این فرآورده خوراکی نیست و نباید خارج از مرکز پزشکی هستهای تزریق شود. کیت با محلول مناسب آماده، از نظر کیفیت و پرتوزایی بررسی و سپس از راه ورید تزریق میشود؛ در بعضی بررسیها ابتدا محلول کیت و بعد مادهٔ پرتوزای لازم برای نشاندار کردن گلبولهای قرمز داده میشود. مقدار پرتوزا و زمان یا تعداد نوبتهای تصویربرداری را پزشک و مرکز بر اساس نوع بررسی تعیین میکنند. اگر محدودیت مایعات ندارید و مرکز منع نکرده است، پیش و پس از تزریق مایعات بنوشید و مرتب ادرار کنید تا دفع سریعتر انجام شود؛ در نارسایی قلب یا کلیه، مقدار مایعات را خودسرانه تغییر ندهید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر باردارید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از تزریق اطلاع دهید؛ بررسیهای غیراورژانسی ممکن است نیاز به زمانبندی یا جایگزین داشته باشند.
- اگر شیردهید، از قبل به مرکز بگویید، چون ممکن است توقف موقت شیردهی لازم شود.
- هرگونه واکنش قبلی به این فرآورده، ترکیبات کیت یا رادیوداروهای تزریقی را گزارش کنید.
- بیماری کلیه، کاهش ادرار، نارسایی قلبی یا محدودیت مصرف مایعات را مطرح کنید؛ در سالمندان عملکرد کلیه مهمتر است و ایمنی و اثربخشی این فرآورده در کودکان بهطور کامل تثبیت نشده است.
- تزریق اخیر آهن، آهناضافهبار، پرکلسیمی یا بالا بودن آلومینیوم خون را اطلاع دهید؛ این وضعیتها میتوانند توزیع رادیودارو و کیفیت تصویر را تغییر دهند.
- اگر هپارین مصرف میکنید، کاتتر وریدی هپارینه دارید، یا اخیراً یا بهزودی تصویربرداری هستهای دیگری، بهویژه اسکن مغز، انجام میدهید، مرکز پزشکی هستهای را مطلع کنید.
عوارض احتمالی
- گرگرفتگی یا احساس گرما، معمولاً کوتاهمدت
- تهوع یا استفراغ
- سرگیجه
- تب یا لرز
- افت گذرای فشار خون
- خارش منتشر، کهیر یا دانههای پوستی: تزریق را به کارکنان مرکز اطلاع دهید؛ اگر شدید شد یا پس از ترک مرکز پدیدار شد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم لب، زبان، صورت یا گلو، خسخس یا تنگی نفس، ضعف شدید یا غش: احتمال واکنش حساسیتی شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افت شدید فشار خون، ضعف شدید، سرگیجهٔ ناتوانکننده یا غش: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس جدید یا شدید، یا تپش قلب غیرعادی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب یا لرز شدید و مداوم، یا استفراغی که قطع نمیشود: همان روز با مرکز پزشکی هستهای یا پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مهم این فرآورده بیشتر کیفیت تصویر را تغییر میدهد تا اینکه مانند داروهای معمول باعث مسمومیت شود. سطح بالای آهن، کلسیم یا آلومینیوم، بهویژه پس از تزریق آهن، آهناضافهبار یا پرکلسیمی، میتواند تجمع رادیودارو در استخوان را کم و جذب خارج استخوان را زیاد کند. هپارین و سامانههای وریدی هپارینه نیز ممکن است در تصویربرداری مخزن خون یا یافتن خونریزی گوارشی، نشاندار شدن گلبولهای قرمز را مختل کنند؛ تداخل مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است، اما دستور مرکز برای آمادگی هر نوع تصویربرداری مقدم است. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردارید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از تزریق به مرکز اطلاع دهید؛ پرتو میتواند بسته به مرحلهٔ بارداری و مقدار تابش برای جنین خطر داشته باشد، بنابراین بررسی باید فقط در صورت ضرورت پزشکی انجام شود. تکنسیوم پرتوزا وارد شیر مادر میشود؛ ممکن است لازم باشد شیردهی موقتاً قطع و تغذیهٔ جایگزین استفاده شود، و زمان دقیق قطع و ازسرگیری را مرکز پزشکی هستهای تعیین میکند.
نگهداری
کیت بستهبندینشده را دقیقاً در دمای درجشده روی جعبه نگه دارید؛ بسته به سازنده، ممکن است نگهداری در یخچال یا دمای اتاقِ کنترلشده لازم باشد. از یخزدگی، گرمای زیاد و نور مستقیم محافظت کنید. محلول آمادهشده پرتوزاست و باید با حفاظ مناسب و در مهلت کوتاه تعیینشده در مرکز پزشکی هستهای مصرف شود؛ آن را برای نگهداری یا حمل به منزل نگیرید. تاریخ انقضا را بررسی کنید و همهٔ فرآوردهها را دور از دسترس کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 14 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تکنسیوم-۹۹ام پیروفسفات بیماری را درمان میکند؟
۰۲برای تزریق باید ناشتا باشم؟
۰۳چرا بعد از تزریق نوشیدن مایعات و ادرار کردن مکرر توصیه میشود؟
۰۴اگر اخیراً تزریق آهن داشته باشم، آیا میتوانم اسکن را انجام دهم؟
۰۵آیا نتیجهٔ مثبت تصویربرداری قلبی بهتنهایی سکتهٔ قلبی یا آمیلوئیدوز را ثابت میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V09BA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.