تکنسیوم ۹۹ام آلبومین ماکروتجمعی
یک رادیوداروی تشخیصی است که از ذرات آلبومین انسانیِ ماکروتجمعیِ نشاندارشده با تکنسیوم ۹۹ام ساخته میشود. ذرات موقتاً در مویرگهای ریه قرار میگیرند تا دوربین پزشکی هستهای الگوی خونرسانی را نشان دهد.
بیشتر برای اسکن خونرسانی ریه و کمک به بررسی آمبولی ریه، معمولاً همراه با ارزیابی تهویه، به کار میرود. در برخی پروتکلهای پزشکی هستهای برای بررسی شنتها و مسیرهای ویژهٔ جریان خون نیز کاربرد دارد.
این فرآورده درمانی نیست و پودر لیوفیلیزهٔ آن نباید مستقیم تزریق شود؛ در مرکز مجاز پزشکی هستهای آماده و تزریق میشود. حساسیت به آلبومین انسانی، پرفشاری خون ریوی شدید، بارداری یا احتمال آن باید پیش از بررسی اعلام شود.
اگر بیماری شدید قلبی یا ریوی، شنت راستبهچپ قلبی، پیوند ریه، نارسایی کلیه یا کبد، یا محدودیت مصرف مایعات دارید، پیش از تصویربرداری اطلاع دهید. فهرست داروهای خود را نیز ارائه کنید، بهویژه هپارین، داروهای تنفسی، شیمیدرمانی و سولفات منیزیم وریدی.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تکنسیوم ۹۹ام آلبومین ماکروتجمعی یک رادیوداروی تشخیصی از گروه ذرات تکنسیوم برای تزریق است. آلبومین انسانی به ذرات تجمعیافته تبدیل و سپس با تکنسیوم ۹۹ام نشاندار میشود. پس از تزریق وریدی، ذرات متناسب با جریان خون هر ناحیه، موقتاً در مویرگها و سرخرگچههای ریه قرار میگیرند و پرتو گاما امکان ثبت نقشهٔ خونرسانی را فراهم میکند. این فرآورده برای تصویربرداری است و لخته را درمان یا حل نمیکند. نام تجاری ثبتشده در اطلاعات این محصول «امآآ» است.
موارد مصرف
- اسکن خونرسانی ریه برای بررسی توزیع جریان خون در بخشهای مختلف ریه
- کمک به ارزیابی آمبولی ریه، معمولاً همراه با اسکن تهویه
- تصویربرداری هستهای از مسیر وریدها در پروتکلهای منتخب
- بررسی باز بودن شنت صفاقیوریدی در بزرگسالان، در موارد منتخب
- بررسی شنت کبدی–ریوی و جریان خون کبدی پیش از برخی درمانهای داخلکبدی، طبق پروتکل تخصصی
روش مصرف
این فرآورده برای مصرف خانگی یا خودتزریقی نیست. پودر لیوفیلیزهٔ ویال در بخش پزشکی هستهای با پرتکنات سدیم تکنسیوم ۹۹ام برچسبگذاری میشود؛ پودر پیش از این مرحله رادیواکتیو نیست و نباید مستقیم به بیمار تزریق شود. فرآوردهٔ آماده معمولاً بهصورت وریدی و آهسته، با ابزار محافظت پرتویی، تزریق میشود و تصویربرداری میتواند بلافاصله آغاز شود؛ مسیر داخلصفاقی یا داخلشریانی فقط در بررسیهای تخصصی به کار میرود. فعالیت، شمار ذرات، حجم و زمان تصویربرداری را متخصص بر اساس دستور پزشک و پروتکل مرکز تعیین میکند؛ عدد «۳۰ میلیکوری» روی فرآورده به فعالیت ویال در زمان مشخص مربوط است و مقدار شخصی بیمار نیست. طبق دستور مرکز، پیش از بررسی آب کافی بنوشید و در ساعات نخست پس از آن مرتب ادرار کنید؛ اگر محدودیت مایعات دارید، همان دستور را رعایت کنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به آلبومین انسانی، فرآوردههای حاوی آلبومین یا هر جزء کیت را بگویید.
- پرفشاری خون ریوی شدید، بیماری شدید ریه یا نارسایی تنفسی را از قبل اعلام کنید؛ پرفشاری شدید ریوی از موارد منع مصرف است.
- شنت راستبهچپ قلبی یا ریوی، بیماری مادرزادی قلب یا پیوند ریه را مطرح کنید.
- بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را پیش از تزریق اطلاع دهید.
- نارسایی کلیه یا کبد، محدودیت مصرف مایعات، سن بسیار پایین یا سالمندی و هر تصویربرداری رادیواکتیو اخیر را به مرکز بگویید.
- فهرست کامل داروها، تزریقیها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه کنید، بهخصوص هپارین، داروهای تنفسی، شیمیدرمانی و سولفات منیزیم وریدی.
عوارض احتمالی
- درد، سوزش، قرمزی یا حساسیت خفیف در محل تزریق؛ فراوانی دقیق آن مشخص نیست.
- تهوع خفیف و گذرا؛ اگر با تنگی نفس یا تغییر فشارخون همراه شد، هشداردهنده است.
- گرگرفتگی، قرمزی صورت یا تعریق گذرا؛ در صورت همراهی با کهیر یا مشکل تنفس، جدی تلقی میشود.
- کهیر منتشر، خارش شدید، تورم لب یا گلو، خسخس یا دشواری تنفس میتواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد؛ اگر حین تزریق رخ داد فوراً به کادر درمان بگویید و اگر پس از ترخیص رخ داد فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس ناگهانی یا رو به بدترشدن، درد قفسهٔ سینه، کبودی، تپش قلب شدید، افت فشار، سرگیجهٔ شدید یا غش میتواند نشانهٔ عارضهٔ قلبیریوی یا انسداد عروقی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف یا بیحسی ناگهانی یکطرفه، اختلال تکلم یا دید، گیجی یا تشنج، بهویژه در افراد دارای شنت راستبهچپ، نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل این فرآورده بیشتر با تغییر پخش ذرات و کیفیت تصویر است تا با اثر دارویی معمول. هپارین، برخی داروهای گشادکنندهٔ راههای هوایی و بعضی داروهای شیمیدرمانی میتوانند الگوی توزیع را تغییر دهند؛ سولفات منیزیم وریدی نیز ممکن است با تشکیل تجمعهای بزرگتر مشکلساز شود و نباید بدون بررسی همزمان یا مخلوط شود. برخی داروهای آسیبرسان به ریه نیز باید به تیم پزشکی هستهای اعلام شوند. تداخل مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است، اما دستور مرکز دربارهٔ خوردن و نوشیدن را رعایت کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از اسکن اطلاع دهید؛ تابش یونساز به جنین میرسد و بررسی فقط در صورت ضرورت و برتری فایده بر خطر احتمالی انجام میشود. تکنسیوم ۹۹ام وارد شیر مادر میشود؛ در شیردهی ممکن است قطع موقت شیردهی و دور ریختن شیر دوشیدهشده لازم باشد و مدت وقفه بر اساس فعالیت تزریقشده و پروتکل مرکز تعیین میشود. دربارهٔ زمان دقیق از مرکز پزشکی هستهای پیروی کنید.
نگهداری
این فرآورده برای نگهداری در خانه نیست و باید در بخش مجاز پزشکی هستهای، طبق برچسب سازنده و مقررات حفاظت پرتویی نگهداری شود. ویال لیوفیلیزهٔ پیش از برچسبگذاری باید دقیقاً در دمای درجشده روی بسته و دور از نور و آلودگی نگهداری شود؛ پس از برچسبگذاری، در حفاظ سربی و برای مدت کوتاه تا زمان مصرف قرار میگیرد. تاریخ انقضای کیت و زمان آمادهسازی یا کالیبراسیون باید بررسی شود و باقیمانده نباید مانند زبالهٔ معمولی دور ریخته شود. دور از دسترس کودکان نگهداری شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو برای درمان آمبولی ریه است؟
۰۲آیا پودر داخل ویال را میتوان مستقیم تزریق کرد؟
۰۳عدد ۳۰ میلیکوری روی بسته یعنی چه؟
۰۴چرا باید آب بنوشم و زیاد ادرار کنم؟
۰۵اگر باردار یا شیرده باشم، اسکن انجام میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V09EB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.