تکنسیوم ۹۹ام
این فرآورده یک کیت رادیودارویی تشخیصی است که پس از نشاندارسازی با تکنسیوم-۹۹ام برای تصویربرداری پزشکی هستهای بهکار میرود. جزء پپتیدیِ بمبزین به گیرندهٔ پپتید آزادکنندهٔ گاسترین متصل میشود و محل تجمع آن را برای دوربین گاما قابل مشاهده میکند.
بیشتر برای کمک به شناسایی و تعیین محل تومورهای پستان و پروستاتِ دارای گیرندهٔ پپتید آزادکنندهٔ گاسترین استفاده میشود. در برخی بیماران، برای مرحلهبندی یا پیگیری پاسخ به درمان نیز بهکار میرود.
ویال لیوفیلیزه مستقیماً تزریق نمیشود؛ آمادهسازی، کنترل کیفیت و تزریق آن فقط در مرکز پزشکی هستهای انجام میشود. این فرآورده برای تصویربرداری تشخیصی است، نه درمان سرطان.
پیش از تزریق، بارداری یا احتمال آن، شیردهی، سابقهٔ حساسیت به رادیوداروها و بیماریهای کلیه یا کبد را اعلام کنید و فهرست داروهایتان را همراه داشته باشید. تنگی نفس، تورم صورت، غش یا درد شدید محل تزریق پس از تزریق، نیازمند اقدام فوری است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تکنسیوم ۹۹ام یک کیت رادیودارویی تشخیصیِ لیوفیلیزه با قدرت ثبتشدهٔ ۲۵ میکروگرم است و در ردهٔ رادیوداروهای تشخیصی پزشکی هستهای قرار میگیرد. کیت در مرکز تخصصی با تکنسیوم-۹۹ام نشاندار میشود؛ این رادیونوکلید با انتشار پرتو گاما امکان ثبت تصویر را فراهم میکند. جزء پپتیدی بمبزین به گیرندهٔ پپتید آزادکنندهٔ گاسترین در برخی سلولهای توموری متصل میشود و به تعیین محل آنها کمک میکند. این محصول با نام تجاری بمبزین شناخته میشود و برای تشخیص و ارزیابی است، نه درمان. اطلاعات مربوط به فراوانی عوارض اختصاصی این کیت محدود است؛ در صورت بروز، واکنشها معمولاً خفیف و گذرا هستند.
موارد مصرف
- کمک به شناسایی و تعیین محل تومورهای پستانِ دارای گیرندهٔ پپتید آزادکنندهٔ گاسترین
- کمک به شناسایی و تعیین محل تومورهای پروستاتِ دارای همین گیرنده
- کمک به مرحلهبندی و بررسی گسترش احتمالی این تومورها
- کمک به پیگیری پاسخ به درمان یا بررسی عود، طبق نظر تیم درمان
روش مصرف
این فرآورده برای مصرف خانگی نیست. ویال پودر لیوفیلیزه در مرکز پزشکی هستهای با محلول استریل تکنسیوم-۹۹ام نشاندار، از نظر کیفیت بررسی و سپس معمولاً بهصورت تزریق وریدی استفاده میشود؛ فعالیت پرتوزا، زمان تزریق و زمان تصویربرداری را تیم پزشکی بر اساس نسخه و پروتکل تعیین میکند. بیمار نباید ویال را باز، حل یا تزریق کند و هنگام تصویربرداری باید طبق دستور بیحرکت بماند. پس از تزریق، اگر محدودیت مایعات ندارید، نوشیدن آب و دفع مرتب ادرار میتواند به دفع سریعتر کمک کند؛ دستور مرکز دربارهٔ تماس نزدیک با کودکان و زنان باردار را نیز رعایت کنید.
پیش از مصرف بدانید
- بارداری یا احتمال بارداری را پیش از تزریق اعلام کنید؛ ضرورت اسکن و خطر پرتویی باید سنجیده شود.
- شیردهی را اعلام کنید، چون بر اساس ترکیب نهایی ممکن است وقفهٔ موقت در شیردهی لازم باشد.
- سابقهٔ حساسیت به بمبزین، هر جزء کیت یا رادیوداروهای قبلی را بگویید.
- بیماری کلیه یا کبد، کاهش دفع ادرار، انسداد ادراری یا بیاختیاری ادرار را اطلاع دهید.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را همراه داشته باشید و هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید.
- اگر بیمار کودک یا سالمند است، یا نمیتواند مدت تصویربرداری بیحرکت بماند، پیش از نوبت به مرکز اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- درد، سوزش یا ناراحتی خفیف محل تزریق
- قرمزی یا کبودی خفیف اطراف محل تزریق
- تهوع یا ناراحتی شکمی گذرا
- سردرد، سرگیجه یا بیحالی کوتاهمدت
- تنگی نفس، خسخس، کهیر گسترده، تورم لب یا زبان، یا افت هوشیاری: احتمال واکنش حساسیتی شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید، تورم سریع، بیحسی، تغییر رنگ یا تاول در محل تزریق: فوراً به کارکنان مرکز اطلاع دهید؛ احتمال نشت ماده به بیرون رگ وجود دارد.
- درد قفسهٔ سینه، تپش قلب شدید، غش یا ضعف ناگهانی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای این رادیودارو تداخل مستقیم و ثابتِ مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است و بیشتر داروهای روزمره نیاز به قطع خودسرانه ندارند. بااینحال، داروها و بیماریهای زمینهای ممکن است توزیع رادیوداروی بمبزین یا کیفیت تصویر را تغییر دهند و مواد اثرگذار بر گیرندهٔ پپتید آزادکنندهٔ گاسترین، بسته به پروتکل مرکز، اهمیت پیدا کنند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز مرکز بگویید و دستورهای آمادگی همان مرکز دربارهٔ غذا و نوشیدنی را رعایت کنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، تابش یونساز میتواند برای جنین خطر داشته باشد؛ این تصویربرداری فقط در صورت ضرورت و پس از سنجش سود و خطر انجام میشود. شیردهی را پیش از تزریق اعلام کنید؛ بر اساس ترکیب نهایی و فعالیت پرتوزا ممکن است وقفهٔ موقت و دورریختن شیر دوشیدهشده لازم باشد و مرکز زمان شروع دوباره را مشخص میکند.
نگهداری
ویال لیوفیلیزه را طبق برچسب سازنده و در شرایط کنترلشدهٔ مرکز، دور از نور و رطوبت نگه میدارند؛ دمای دقیق ممکن است متفاوت باشد، بنابراین از نگهداری خودسرانه در یخچال یا فریزر خودداری کنید. پس از نشاندارسازی، فرآوردهٔ پرتوزا ماندگاری کوتاهی دارد و باید در زمان تعیینشده مصرف شود. دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سلامت ویال را پیش از آمادهسازی بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این فرآورده برای درمان سرطان استفاده میشود؟
۰۲آیا ویال بمبزین قبل از آمادهسازی پرتوزا است؟
۰۳آیا نتیجهٔ مثبت اسکن یعنی حتماً سرطان دارم؟
۰۴بعد از تزریق باید از کودکان یا زنان باردار فاصله بگیرم؟
۰۵اگر شیرده باشم، چه زمانی میتوانم شیردهی را ادامه دهم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه V09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.