بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · عفونت و آنتی‌بیوتیک

سولفادیازین

Sulfadiazine
رده ATC J01EC02شکل قرصدوز 500 mgبرند در ایران ۶
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

سولفادیازین دارویی ضدباکتری از خانوادهٔ سولفونامیدهاست که با مهارِ ساختِ اسیدِ فولیک در باکتری‌ها و برخی انگل‌ها، از رشدِ آن‌ها جلوگیری می‌کند.

بیشتر برای چه؟

مهم‌ترین کاربردِ آن درمانِ توکسوپلاسموز است، معمولاً همراه با داروی پیریمتامین؛ گاهی نیز در درمانِ برخی عفونت‌های باکتریاییِ خاصِ دیگر به کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

در افرادِ حساس به داروهای سولفا ممکن است واکنش‌های پوستیِ جدی رخ دهد، و نوشیدنِ آبِ فراوان در طولِ درمان برای پیشگیری از رسوبِ دارو در کلیه ضروری است.

کِی با پزشک تماس بگیرید

در صورتِ بروزِ بثوراتِ پوستی، زردی، تبِ ناگهانی، یا هر نشانهٔ غیرمعمولِ دیگر در طولِ مصرف، باید بی‌درنگ با پزشک تماس گرفت.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Sulfadiazine
۰۲

معرفی دارو

سولفادیازین یکی از داروهای شناخته‌شدهٔ خانوادهٔ سولفونامیدهاست که با مهارِ آنزیمی به نامِ دی‌هیدروپتروات‌سنتاز، مانعِ ساختِ اسیدِ فولیکِ موردِنیازِ باکتری‌ها و برخی انگل‌ها می‌شود. با مسدود شدنِ این مسیر، رشد و تکثیرِ عاملِ بیماری متوقف می‌شود، هرچند این دارو خودِ میکروب را مستقیماً نمی‌کُشد و بیشتر اثرِ بازدارنده دارد. امروزه مهم‌ترین و رایج‌ترین کاربردِ این دارو، درمانِ توکسوپلاسموز است؛ معمولاً در ترکیب با پیریمتامین و گاهی همراه با اسیدِ فولینیک برای کاهشِ عوارضِ جانبی. این دارو به‌صورتِ قرصِ خوراکی عرضه می‌شود و مصرفِ آن همیشه باید طبقِ تشخیص و نسخهٔ پزشکِ متخصص باشد.

۰۳

موارد مصرف

  • درمانِ توکسوپلاسموز، معمولاً در ترکیب با پیریمتامین
  • توکسوپلاسموزِ مادرزادی و توکسوپلاسموزِ چشمی، زیرِ نظرِ پزشکِ متخصص
  • درمانِ نوکاردیوز (نوعی عفونتِ باکتریاییِ نسبتاً کمیاب)
  • جایگزین برای پیشگیری از عودِ تبِ رماتیسمی در بیمارانِ حساس به پنی‌سیلین
۰۴

روش مصرف

سولفادیازین را می‌توان با معدهٔ خالی یا همراهِ غذا مصرف کرد؛ خوردنِ آن همراه با غذا معمولاً ناراحتیِ گوارشی را کاهش می‌دهد. نکتهٔ بسیار مهم دربارهٔ این دارو، نوشیدنِ آبِ فراوان در طولِ روز است تا از رسوبِ دارو در کلیه‌ها و مجاریِ ادراری جلوگیری شود. قرص‌ها باید در فاصله‌های زمانیِ منظم و طبقِ برنامه‌ای که پزشک تعیین کرده مصرف شوند تا سطحِ مؤثرِ دارو در بدن حفظ شود. حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، دورهٔ درمان را بدونِ مشورت با پزشک قطع نکنید، زیرا ممکن است عفونت به‌طورِ کامل ریشه‌کن نشده باشد. مقدارِ دقیقِ مصرف و طولِ دورهٔ درمان را فقط پزشک، بر اساسِ نوع و شدتِ بیماری، مشخص می‌کند.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

توکسوپلاسموز اکتسابیِ شدید یا مغزی

بزرگسالاندر وزن ۶۰ کیلوگرم یا کمتر، ۱ گرم خوراکی هر ۶ ساعت؛ در وزن بیش از ۶۰ کیلوگرم، ۱٫۵ گرم هر ۶ ساعت، همراه پیریمتامین و اسید فولینیک، حداقل به مدت ۶ هفته. در افراد دچار نقص ایمنی، پس از درمان اولیه معمولاً ۲ تا ۴ گرم در روز در ۲ تا ۴ نوبت به‌عنوان درمان نگهدارنده ادامه می‌یابد.
کودکان۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در هر نوبت، خوراکی، هر ۶ ساعت؛ حداکثر ۱ تا ۱٫۵ گرم در هر نوبت، حداقل به مدت ۶ هفته.

همراه پیریمتامین و اسید فولینیک مصرف می‌شود؛ در بیماری گسترده یا پاسخ ناکافی، دورهٔ درمان طولانی‌تر و پایش شمارش سلول‌های خون لازم است.

توکسوپلاسموز مادرزادی یا عفونت جنینی

بزرگسالانبرای مادر باردار با عفونت جنینیِ تأییدشده، از هفتهٔ ۱۴ بارداری: ۷۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در یک نوبت در روز نخست، سپس ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم هر ۱۲ ساعت، همراه پیریمتامین و اسید فولینیک؛ فقط تحت نظر متخصص.
کودکان۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن، خوراکی، هر ۱۲ ساعت، همراه پیریمتامین و اسید فولینیک، معمولاً به مدت ۱۲ ماه.

در نوزادان کمتر از ۲ ماه، مصرف آن فقط به‌عنوان بخشی از درمان توکسوپلاسموز مادرزادی مجاز است؛ پایش شمارش سلول‌های خون و عملکرد کلیه ضروری است.

توکسوپلاسموز چشمیِ فعال

بزرگسالاندر موارد نیازمند درمان، ۲ تا ۴ گرم خوراکی در ۲۴ ساعت نخست، سپس ۵۰۰ میلی‌گرم تا ۱ گرم هر ۶ ساعت، همراه پیریمتامین و اسید فولینیک، معمولاً به مدت ۴ تا ۶ هفته.
کودکان۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در هر نوبت، خوراکی، هر ۶ ساعت؛ حداکثر ۱ تا ۱٫۵ گرم در هر نوبت، معمولاً حداقل به مدت ۶ هفته.

همهٔ موارد نیازمند درمان نیستند؛ انتخاب دارو و افزودن کورتیکواستروئید فقط پس از ارزیابی چشم‌پزشک انجام شود.

نوکاردیوز

بزرگسالان۱٫۵ گرم خوراکی هر ۶ ساعت، معادل ۶ گرم در روز؛ مدت درمان بر اساس محل و شدت عفونت و پاسخ درمانی تعیین می‌شود و معمولاً چند ماه است.

انتخاب سولفادیازین باید بر اساس کشت و آزمون حساسیت باشد؛ در عفونت منتشر یا درگیری مغزی ممکن است درمان ترکیبی و دورهٔ طولانی‌تر لازم شود. هر نوبت با یک لیوان پر آب مصرف شود.

پیشگیری از عود تب روماتیسمی

بزرگسالان۱ گرم خوراکی، روزی یک بار، به‌صورت مداوم برای پیشگیری ثانویه.
کودکاندر وزن ۲۷ کیلوگرم یا کمتر، ۵۰۰ میلی‌گرم خوراکی روزی یک بار؛ در وزن بیش از ۲۷ کیلوگرم، ۱ گرم روزی یک بار.

برای پیشگیری از عود است و عفونت فعال استرپتوکوکی گلو را درمان نمی‌کند؛ مدت پیشگیری طولانی‌مدت و بر اساس وجود کاردیت یا بیماری دریچه‌ای تعیین می‌شود.

تنظیم دوز: سولفادیازین عمدتاً از راه کلیه دفع می‌شود؛ در سالمندان و افراد مبتلا به نارسایی کلیه یا کبد، مقدار و فاصلهٔ مصرف باید با توجه به سن، وزن، شدت بیماری و عملکرد اندام‌ها توسط پزشک تنظیم شود و در نارسایی شدید کلیه ممکن است داروی جایگزین لازم باشد. مصرف مایعات کافی و پایش شمارش سلول‌های خون و آزمایش ادرار، به‌ویژه در درمان طولانی، ضروری است؛ حداکثر معمول در کودکان ۶ گرم در روز است.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه سابقهٔ حساسیت به سولفونامیدها یا سایرِ داروهای سولفا را حتماً به پزشک بگویید.
  • اگر کمبودِ آنزیمِ گلوکز-۶-فسفات‌دهیدروژناز (G6PD) دارید یا سابقهٔ خانوادگیِ آن را می‌دانید، پزشک را آگاه کنید.
  • سابقهٔ بیماریِ کبدی یا کلیوی، آسم، یا کمبودِ اسیدِ فولیک را با پزشک در میان بگذارید.
  • اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید، یا شیر می‌دهید، پیش از مصرف حتماً پزشک را مطلع کنید.
  • فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی‌تان را به پزشک نشان دهید.
  • در طولِ درمان تا حدِ امکان از قرارگیریِ طولانی در آفتاب پرهیز کنید یا از ضدآفتاب استفاده کنید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • حالتِ تهوع و گاهی استفراغ
  • کاهشِ اشتها
  • سردرد
  • حساسیتِ پوست به نورِ آفتاب
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • بثوراتِ گسترده، تاول، یا پوسته‌پوسته‌شدنِ پوست — می‌تواند نشانهٔ یک واکنشِ پوستیِ نادر اما جدی باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
  • زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره، یا خستگیِ غیرِعادی — ممکن است نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد؛ در این حالت سریع به پزشک مراجعه کنید.
  • تبِ ناگهانی، گلودردِ شدید، یا کبودی و خونریزیِ غیرِمنتظره — می‌تواند نشانهٔ اختلالِ جدی در سلول‌های خونی باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
  • کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار، دردِ شدیدِ پهلو، یا دیدنِ خون در ادرار — ممکن است نشانهٔ رسوبِ دارو در کلیه باشد؛ در این حالت سریع به پزشک مراجعه کنید.
  • تورمِ صورت، لب یا زبان، و دشواری در تنفس — نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

سولفادیازین می‌تواند با داروهای رقیق‌کنندهٔ خون مانندِ وارفارین تداخل داشته باشد و اثرِ آن‌ها را تقویت کند؛ همچنین با متوترکسات، برخی داروهای پایین‌آورندهٔ قندِ خون، و فنی‌توئین ممکن است تداخل ایجاد شود. مصرفِ هم‌زمان با داروهای دیگری که بر مغزِ استخوان اثر می‌گذارند نیز باید با احتیاطِ ویژه انجام شود. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا از بروزِ تداخل‌های ناخواسته جلوگیری شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

مصرفِ سولفادیازین در نزدیکیِ زمانِ زایمان معمولاً توصیه نمی‌شود، زیرا می‌تواند در نوزادِ تازه‌متولدشده به زردیِ شدید منجر شود. در برخی شرایطِ خاص، مانندِ درمانِ توکسوپلاسموز در دورانِ بارداری، ممکن است پزشکِ متخصص با سنجشِ دقیقِ سود و خطر، مصرفِ آن را در مقطعی از بارداری صلاح بداند. این دارو تا حدی وارد شیرِ مادر نیز می‌شود؛ به‌ویژه برای نوزادانِ زودرس یا دارای زردی، مصرف باید تنها با مشورتِ پزشک صورت گیرد.

۱۰

نگهداری

قرص‌های سولفادیازین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. دارو را همیشه دورِ از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضای رویِ بسته‌بندی را بررسی کنید و داروهای تاریخ‌گذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
قرص500 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۶ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
سولفاديازين SULFADIAZINE
100 TABLET in 1 BOTTLE in 1 BOX · 100 TABLET in 5 BLISTER PACK in 1 BOX · 100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BAG
AMINO AG
قرص
سولفادیازین آمینو (سولفادیازین) 500 میلی گرم قرص SULFADIAZINE AMINO (SULFADIAZINE) 500 MG TABS
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
AMINO AG
قرص
هلثی دیازین HEALTHYDIAZINE
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
Healthy Pharma
قرص
سولفادیازین SULFADIAZINE
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
Kwality Pharmaceuticals Ltd.
قرص
سولفادیازین SULFADIAZINA
500 TABLET in 25 BLISTER PACK in 1 BOX · 10 in 1 BLISTER PACK
Laboratorio Reig Jofre S.A
قرص
سولفادیازینا 500میلیگرم قرص SULFADIAZINA 500MG TAB
20 in 1 BLISTER PACK
Laboratorio Reig Jofre S.A
قرص
سولفاديازين SULFADIAZINE
50 in 1 BLISTER PACK · 20 TABLET in 1 BLISTER PACK in 1 BOX · 500 TABLET in 50 BLISTER PACK in 1 BOX
Laboratorio Reig Jofre S.A
قرص
سولفاديازين SULFADIAZINE
60 TABLET in 1 BOTTLE in 1 BOX
Lazerhead Lifesciences Pvt.Ltd.
قرص
سولفادیازین SULFADIAZINA
20 TABLET in 2 BLISTER PACK in 1 BOX
Medea Research Labs
قرص
سولفاديازين SULFADIAZINE
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX · 100 TABLET in 10 STRIP in 1 BOX
Omegapharma Pharmaceuticals Ltd
قرص
سولفادیازین 500 میلی گرم قرص SULFADIAZINE-500 MG-TABLET-TABLET-ORAL
بازرگانی سها کیش
قرص
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا سولفادیازین یک آنتی‌بیوتیکِ معمولی برای سرماخوردگی یا گلودرد است؟
خیر. سولفادیازین برای این‌گونه عفونت‌های رایج تجویز نمی‌شود. کاربردِ اصلیِ آن درمانِ عفونت‌های خاصی مانندِ توکسوپلاسموز است و پزشک بر اساسِ نوعِ دقیقِ عفونت دربارهٔ مصرفِ آن تصمیم می‌گیرد.
۰۲چرا باید در دورانِ مصرفِ این دارو آبِ زیادی بنوشم؟
چون سولفادیازین ممکن است در ادرار رسوب کند و به کلیه‌ها آسیب برساند. نوشیدنِ آبِ کافی در طولِ روز خطرِ این عارضه را به‌طورِ چشمگیری کاهش می‌دهد.
۰۳اگر به پنی‌سیلین حساسیت دارم، مصرفِ سولفادیازین برایم بی‌خطر است؟
حساسیت به پنی‌سیلین به‌خودیِ‌خود به‌معنیِ حساسیت به سولفادیازین نیست، چون این دو از خانواده‌های داروییِ متفاوتی هستند. با این حال، هرگونه سابقهٔ حساسیتِ دارویی را باید پیش از مصرف حتماً به پزشک بگویید.
۰۴آیا این دارو باعثِ حساسیت به نورِ آفتاب می‌شود؟
بله، سولفادیازین می‌تواند پوست را نسبت به نورِ خورشید حساس‌تر کند و خطرِ آفتاب‌سوختگی را افزایش دهد. بهتر است در طولِ درمان از قرارگیریِ طولانی در آفتاب پرهیز کرده و از ضدآفتاب استفاده کنید.
۰۵آیا مصرفِ سولفادیازین همراه با غذا مشکلی ایجاد می‌کند؟
خیر، این دارو را می‌توان با غذا یا بدونِ آن مصرف کرد؛ خوردنِ آن همراه با غذا معمولاً به کاهشِ ناراحتیِ گوارشی کمک می‌کند. برای جزئیاتِ بیشتر می‌توانید از پزشک یا داروسازِ خود بپرسید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۲ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۶ برند از ۸ سازنده، در گروه J01EC02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.