سوگامادکس
سوگامادکس دارویی است که بهطورِ اختصاصی اثرِ برخی داروهای شلکنندهٔ عضلانی را در پایانِ جراحی خنثی میکند و بازگشتِ حرکت و تنفسِ طبیعی را تسریع میکند.
این دارو در بیمارستان و توسطِ متخصص بیهوشی، برای بازگرداندنِ سریعِ عملکردِ عضلات پس از استفاده از شلکنندههای عضلانیِ روکورونیوم یا وکورونیوم در حینِ جراحی به کار میرود.
واکنشهای حساسیتی، از خفیف تا شدید، پس از تزریقِ سوگامادکس گزارش شدهاند؛ به همین دلیل تیمِ بیهوشی در حینِ تزریق و پس از آن، وضعیتِ بیمار را بهدقت زیرِ نظر دارد.
اگر سابقهٔ حساسیتِ دارویی، بیماریِ کلیوی، یا مصرفِ روشهای ضدبارداریِ هورمونی دارید، حتماً پیش از عمل به تیمِ بیهوشی اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سوگامادکس (که در ایران با نامهایِ تجاریِ سوگادین، بریدیون و سوگاما نیز عرضه میشود) یک عاملِ اختصاصیِ خنثیکنندهٔ شلکنندهٔ عضلانی (Selective Relaxant Binding Agent) و مولکولی حلقوی از خانوادهٔ سیکلودکسترینهاست. برخلافِ بسیاری از داروها، مکانیسمِ اثرِ آن انسدادِ آنزیم یا گیرنده نیست؛ سوگامادکس مانندِ یک قفسِ مولکولی، داروهای شلکنندهٔ عضلانیِ روکورونیوم و وکورونیوم را در خود محصور و از گردشِ خون خارج میکند و به این ترتیب اثرِ آنها بهسرعت از بین میرود. این فرایند به بازگشتِ سریعِ تنفسِ خودبهخودی و قدرتِ عضلانیِ بیمار در پایانِ عمل کمک میکند. سوگامادکس فقط بهصورتِ تزریقِ وریدی و در محیطِ بیمارستانی، توسطِ متخصص بیهوشی تجویز و تزریق میشود؛ بیمار یا خانواده هرگز خودشان آن را تهیه یا تزریق نمیکنند.
موارد مصرف
- خنثیسازیِ اثرِ داروهای شلکنندهٔ عضلانیِ روکورونیوم و وکورونیوم در پایانِ جراحیهای تحتِ بیهوشیِ عمومی
- بازگرداندنِ فوریِ عملکردِ عضلات در موقعیتهای حساسِ حینِ عمل، وقتی ادامهٔ بیحرکتیِ عضلانی یا لولهٔ تنفسی مناسب نیست
- تسهیلِ خروجِ ایمنترِ بیمار از اتاقِ عمل و بازگشتِ سریعترِ تنفسِ طبیعی
- کاهشِ خطرِ ضعفِ تنفسی و سایرِ عوارضِ ناشی از باقیماندنِ اثرِ شلکنندهٔ عضلانی پس از جراحی
روش مصرف
سوگامادکس را بیمار هرگز در خانه یا بهصورتِ خودسرانه مصرف نمیکند؛ این دارو منحصراً بهصورتِ تزریقِ وریدی، توسطِ متخصص بیهوشی و معمولاً در پایانِ عمل جراحی تجویز میشود. زمانبندی و مقدارِ دقیقِ تزریق را پزشک بر اساسِ عمقِ شلشدگیِ عضلانیِ بیمار در همان لحظه و وزنِ واقعیِ بدن تعیین میکند، و در تمامِ این مدت، ضربانِ قلب و تنفسِ بیمار پیوسته پایش میشود. پیش از جراحی کافی است اطلاعاتِ پزشکیِ خود را کامل و دقیق در اختیارِ تیمِ بیهوشی بگذارید تا ایمنترین تصمیم گرفته شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
خنثیسازی روتین بلوک عصبیعضلانی ناشی از روکورونیوم یا وکورونیوم پس از جراحی
فقط بهصورت تزریق وریدی تکدوز و بر پایهٔ پایش عصبیعضلانی انجام شود؛ تا بازگشت کامل تنفس و عملکرد عضلات، راه هوایی و تنفس باید پایش شود.
خنثیسازی فوری بلوک عصبیعضلانی ناشی از روکورونیوم در شرایط ضروری حین عمل
این رژیم فقط برای روکورونیوم است؛ خنثیسازی فوری پس از وکورونیوم و در کودکان مطالعه نشده است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به سوگامادکس یا هر یک از اجزای آن واکنشِ آلرژیک داشتهاید، حتماً پیش از عمل به تیمِ بیهوشی اطلاع دهید.
- بیماریِ کلیوی یا هرگونه نارساییِ کلیه، بهویژه اگر شدید یا نیازمندِ دیالیز باشد، را با پزشک در میان بگذارید.
- مصرفِ قرص، آمپول، چسب، یا هر شکلِ دیگرِ ضدبارداریِ هورمونی را حتماً به پزشک بگویید.
- مصرفِ داروهای رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین را با تیمِ درمان در میان بگذارید.
- بیماریِ قلبی یا سابقهٔ ضربانِ نامنظمِ قلب را پیش از عمل به پزشک اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از هر عمل جراحی به تیمِ درمان بگویید.
عوارض احتمالی
- حالتِ تهوع یا استفراغ
- سردرد
- سرفه
- درد در محلِ تزریق
- افتِ خفیفِ فشارِ خون
- واکنشِ حساسیتیِ شدید با نشانههایی مانندِ کهیرِ گسترده، تورمِ صورت یا گلو، یا تنگیِ نفسِ ناگهانی؛ این واکنش در حینِ تزریق زیرِ نظرِ کادرِ درمان مدیریت میشود، اما اگر چنین نشانههایی را پس از ترخیص از بیمارستان دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کندشدنِ ناگهانی و محسوسِ ضربانِ قلب که در مواردِ نادر میتواند جدی باشد؛ به همین دلیل ضربانِ قلبِ بیمار در حینِ و پس از تزریق پیوسته پایش میشود.
- بازگشتِ علائمِ شلشدگیِ عضلانی پس از بهبودِ اولیه، هرچند نادر؛ تیمِ بیهوشی برایِ این احتمال آماده است و بیمار را زیرِ نظر میگیرد.
- تنگیِ نفس یا خسخسِ سینه ناشی از اسپاسمِ راههایِ هوایی؛ این نشانهها را بیدرنگ به پرستار یا پزشکِ بالینی اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخلِ شناختهشدهٔ سوگامادکس، کاهشِ موقتِ اثرِ روشهای ضدبارداریِ هورمونی است، زیرا این دارو میتواند هورمونِ پروژسترون را نیز مانندِ داروهای شلکنندهٔ عضلانی در خود محصور کند؛ به همین دلیل توصیه میشود در روزهای پس از تزریق از یک روشِ ضدبارداریِ غیرهورمونیِ مکمل نیز استفاده شود. برخی داروهای دیگر مانندِ تورمیفن یا اسیدِ فوسیدیک نیز ممکن است با اثرِ سوگامادکس تداخل کنند و احتمالِ بازگشتِ جزئیِ شلشدگیِ عضلانی را افزایش دهند. این دارو همچنین میتواند بهطورِ مختصر بر نتیجهٔ آزمایشهای انعقادِ خون در مصرفکنندگانِ وارفارین اثر بگذارد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت، بهویژه روشِ ضدبارداریات، را پیش از جراحی به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ انسانیِ محدودی دربارهٔ مصرفِ سوگامادکس در بارداری و شیردهی وجود دارد، چون این دارو تقریباً همیشه در شرایطِ خاصِ جراحی و زیرِ نظرِ مستقیمِ متخصص بیهوشی تجویز میشود، نه بهصورتِ خودسرانه. اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از هر عمل جراحی حتماً به تیمِ درمان اطلاع دهید تا با توجه به شرایطِ شما و فوریتِ عمل، ایمنترین تصمیم گرفته شود. اثرِ احتمالیِ این دارو بر روشِ ضدبارداریِ هورمونی را نیز حتماً با پزشک در میان بگذارید.
نگهداری
سوگامادکس دارویی تزریقی است که فقط در بیمارستان و توسطِ کادرِ درمان تجویز و تزریق میشود؛ نگهداریِ آن نیز معمولاً برعهدهٔ داروخانهٔ بیمارستانی است، نه بیمار در منزل. برخلافِ بسیاری از داروهای تزریقیِ مشابه، این دارو معمولاً نیازی به یخچال ندارد و در دمای اتاق، دور از یخزدگی و نورِ مستقیم نگهداری میشود، اما دمای دقیق را باید طبقِ برچسبِ بستهبندی رعایت کرد. اگر این دارو به هر دلیل در اختیارِ شما یا خانوادهتان قرار گرفت، پیش از هر استفاده تاریخِ انقضا و سالمبودنِ ویال را بررسی کنید و آن را همواره دور از دسترسِ کودکان نگهداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 100 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا در پایانِ عملِ جراحی به تزریقِ سوگامادکس نیاز پیدا کردم؟
۰۲آیا سوگامادکس روی داروهای ضدبارداریِ من اثر میگذارد؟
۰۳آیا ممکن است حتی بدونِ سابقهٔ قبلی، به سوگامادکس واکنشِ حساسیتی نشان دهم؟
۰۴آیا بیماریِ کلیوی مانعِ استفاده از سوگامادکس میشود؟
۰۵پس از تزریقِ سوگامادکس چه مدت باید تحتِ نظر بمانم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۵ سازنده، در گروه V03AB35. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.