سوکسینیل کولین کلراید
سوکسینیل کولین کلراید یک شلکنندهٔ عضلانیِ دپلاریزان و سریعاثر است. این دارو با مسدود کردنِ موقتِ پیامرسانیِ عصب به عضله، عضلاتِ اسکلتی را برایِ مدتی کوتاه کاملاً بیحرکت میکند.
این دارو عمدتاً در بیهوشی، برایِ تسهیلِ لولهگذاریِ تنفسی پیش از جراحی یا در شرایطِ حساسِ راهِ هوایی، به کار میرود. همچنین گاهی پیش از شوکدرمانیِ الکتریکی برایِ کاهشِ انقباضهایِ شدیدِ عضلانی استفاده میشود.
این دارو هرگز توسط خودِ بیمار مصرف نمیشود و فقط توسط متخصصِ بیهوشی در بیمارستان تزریق میشود. در افرادِ حساس، بهندرت میتواند واکنشِ خطرناکی به نامِ هایپرترمیِ بدخیم (Malignant Hyperthermia) ایجاد کند که آگاهی از سابقهٔ خانوادگی پیش از هر جراحی اهمیت دارد.
اگر خودتان یا یکی از بستگانتان سابقهٔ واکنشِ شدید به داروهایِ بیهوشی، بیماریِ عضلانی، یا هایپرترمیِ بدخیم دارید، پیش از هر عملِ جراحی حتماً به متخصصِ بیهوشی اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سوکسینیل کولین کلراید یک شلکنندهٔ عضلانیِ دپلاریزان از خانوادهٔ داروهایِ اسکلتیعضلانی است که تنها در بیمارستان و توسطِ تیمِ بیهوشی، بهصورتِ تزریقِ وریدی یا گاهی عضلانی، استفاده میشود. این دارو با اتصال به گیرندههایِ عصبیعضلانیِ استیلکولین، ابتدا انقباضهایِ کوتاهِ عضلانی و سپس شلیِ کاملِ عضلاتِ اسکلتی ایجاد میکند. اثرِ آن در کمتر از یک دقیقه آغاز میشود و بهطورِ طبیعی طیِ چند دقیقه از بین میرود، به همین دلیل برایِ لولهگذاریِ سریعِ تنفسی گزینهای مناسب است. هدفِ اصلیِ آن، فراهم کردنِ شرایطِ ایمن و آرام برایِ لولهگذاریِ تنفسی، جراحی، یا اقداماتِ خاصِ پزشکیِ دیگر است.
موارد مصرف
- تسهیلِ لولهگذاریِ تنفسی (اینتوباسیون) پیش از بیهوشیِ عمومی
- شلکردنِ عضلاتِ اسکلتی در طولِ جراحی
- لولهگذاریِ سریعِ راهِ هوایی در شرایطِ حساس و بحرانی
- کاهشِ خطرِ آسیبِ عضلانی طیِ شوکدرمانیِ الکتریکی
- بیحرکتسازیِ کوتاهمدتِ عضلانی برایِ برخی اقداماتِ تشخیصی یا درمانیِ زیرِ نظرِ بیهوشی
روش مصرف
سوکسینیل کولین کلراید هرگز توسط خودِ بیمار یا در منزل مصرف نمیشود؛ این دارو را فقط متخصصِ بیهوشی یا تیمِ درمانِ حاضر، در بیمارستان یا اتاقِ عمل، از راهِ تزریقِ وریدی و گاهی عضلانی تجویز و بهدقت پایش میکند. زمانبندی، مقدار، و روشِ دقیقِ تزریق کاملاً به وضعیتِ بیمار، نوعِ جراحی یا اقدامِ پزشکی، و صلاحدیدِ تیمِ بیهوشی بستگی دارد. پیش از تزریق، تیمِ درمان معمولاً سابقهٔ پزشکی، داروهایِ مصرفی، و هرگونه واکنشِ قبلی به بیهوشی را بررسی میکند تا ایمنترین روش انتخاب شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تسهیل لولهگذاری تنفسی در بیهوشی عمومی
این دارو بیهوشی یا ضددرد نیست؛ پیش از مصرف باید بیهوشی کافی و تجهیزات کامل کنترل تنفس آماده باشد.
شلکردن عضلات اسکلتی در طول جراحی
تکرار یا انفوزیون طولانی میتواند موجب فلج تنفسی و طولانیشدن بلوک عصبیعضلانی شود.
لولهگذاری سریع راه هوایی در شرایط حساس و بحرانی
تجهیزات لولهگذاری، اکسیژنرسانی و تهویه مکانیکی باید پیش از تزریق آماده باشد.
کاهش خطر آسیب عضلانی طی شوکدرمانی الکتریکی
تجویز فقط با بیهوشی کافی و آمادگی کامل برای حمایت تنفسی انجام شود.
بیحرکتسازی کوتاهمدت عضلانی برای برخی اقدامات تشخیصی یا درمانی
فقط در محیط مجهز به بیهوشی، لولهگذاری و تهویه مکانیکی مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ شخصی یا خانوادگیِ هایپرترمیِ بدخیم یا واکنشِ شدید به داروهایِ بیهوشی
- بیماریهایِ عصبیعضلانی مانندِ دیستروفیِ عضلانی یا میاستنی گراویس
- سوختگیِ گسترده، آسیبِ شدیدِ بافتی یا عصبی، یا بیحرکتیِ طولانیمدت
- بیماریهایِ چشمی مانندِ گلوکومِ زاویهبسته یا آسیبِ نافذِ چشم
- کمبودِ آنزیمِ سودوکولیناستراز یا سابقهٔ بیهوشیِ طولانیمدت در خانواده
- بارداری، شیردهی، یا مصرفِ دیگوکسین و سایرِ داروهایِ قلبی
عوارض احتمالی
- دردِ عضلانی پس از عمل، بهویژه در ناحیهٔ شکم، قفسهٔ سینه، یا گردن
- انقباضهایِ کوتاه و غیرارادیِ عضلانی بلافاصله پس از تزریق
- افزایشِ بزاق یا ترشحاتِ تنفسی
- سردرد یا سرگیجهٔ گذرا پس از بیهوشی
- قرمزی یا حساسیتِ خفیف در محلِ تزریق
- علائمِ هایپرترمیِ بدخیم مانندِ تبِ ناگهانی و شدید، سفتیِ غیرمعمولِ عضلات، یا تندشدنِ شدیدِ ضربانِ قلب طیِ بیهوشی یا در ساعاتِ نخستِ پس از آن، که نیازمندِ اطلاعرسانیِ فوری به تیمِ درمان و مداخلهٔ سریع است
- افزایشِ خطرناکِ پتاسیمِ خون در بیمارانِ دارایِ سوختگیِ گسترده، آسیبِ شدیدِ عضلانی یا بیماریهایِ عصبیعضلانی که میتواند به اختلالِ ریتمِ قلب بینجامد؛ تیمِ درمان پیش از تزریق این خطر را بررسی و کنترل میکند
- کاهشِ شدیدِ ضربانِ قلب، بهویژه در کودکان یا پس از دوزهایِ تکراری، که تیمِ بیهوشی زیرِ نظرِ پیوسته دارد و بلافاصله برایِ آن مداخله میکند
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، مشکل در تنفس، یا افتِ شدیدِ فشارِ خون؛ در صورتِ مشاهدهٔ این نشانهها پس از ترخیص از بیمارستان، فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- ضعفِ عضلانی یا تنفسِ کمعمقِ طولانیتر از حدِ انتظار پس از پایانِ عمل که ممکن است نشانِ کمبودِ آنزیمِ سودوکولیناستراز باشد؛ تیمِ بیهوشی این وضعیت را زیرِ نظر میگیرد و حمایتِ تنفسیِ لازم را فراهم میکند
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ برخی داروها میتواند اثرِ سوکسینیل کولین را تشدید یا طولانیتر کند؛ از جمله برخی آنتیبیوتیکها، داروهایِ ضدِّ کمبودِ استیلکولیناستراز (مانندِ نئوستیگمین یا برخی قطرههایِ چشمی)، نمکِ منیزیم، و برخی داروهایِ بیهوشیِ استنشاقی که خطرِ هایپرترمیِ بدخیم را نیز افزایش میدهند. دیگوکسین و برخی داروهایِ قلبی نیز ممکن است هنگامِ مصرفِ همزمان خطرِ اختلالِ ریتمِ قلب را بیشتر کنند. پیش از هر اقدامِ بیهوشی، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها، و گیاهانِ داروییای که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
سوکسینیل کولین بهدلیلِ اثرِ سریع و کوتاهمدتش، سالهاست در بیهوشیِ عملهایِ سزارین و سایرِ جراحیهایِ دورانِ بارداری بهکار میرود و بهطورِ معمول به مقدارِ قابلِتوجهی از جفت عبور نمیکند. با این حال، تصمیمِ نهایی دربارهٔ استفاده از آن همیشه با متخصصِ بیهوشی و پزشکِ زنان است. اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ عبورِ این دارو به شیرِ مادر در دست است؛ در صورتِ نیاز به بیهوشی در دورانِ شیردهی، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
نگهداری
نگهداریِ سوکسینیل کولین معمولاً بر عهدهٔ داروخانهٔ بیمارستان است: این دارو باید در یخچال و دمایِ خنک (حدودِ ۲ تا ۸ درجهٔ سلسیوس) نگهداری شود تا اثربخشیِ کاملِ خود را حفظ کند و دور از نورِ مستقیم بماند. بیماران یا خانواده معمولاً نیازی به نگهداریِ این دارو در منزل ندارند؛ در صورتِ مواجههٔ اتفاقی با ویالهایِ آن، مانندِ هر دارویِ تزریقیِ دیگر، باید از دسترسِ کودکان دور نگه داشته شود و ویالهایِ کدر، تغییررنگداده یا تاریخگذشته هرگز استفاده نشوند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 50 mg / 1mL |
| تزریقی | 20 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا خودم این دارو را در خانه مصرف میکنم؟
۰۲چرا برایِ لولهگذاریِ تنفسی از این دارو استفاده میکنند؟
۰۳آیا سوکسینیل کولین خطرناک است؟
۰۴چرا بعد از عمل دچارِ دردِ عضلانی شدهام؟
۰۵اگر سابقهٔ مشکل در بیهوشی در خانوادهام وجود دارد چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۷ سازنده، در گروه M03AB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.