اسپیرامایسین
اسپیرامایسین یک آنتیبیوتیکِ خانوادهٔ ماکرولیدهاست که با متوقفکردنِ رشدِ باکتریها، از گسترشِ عفونت جلوگیری میکند.
بیشتر برای عفونتهای تنفسی، گوشوحلقوبینی، پوست و دهان، و نیز پیشگیریِ انتقالِ توکسوپلاسموز از مادر به جنین در بارداری تجویز میشود.
دورهٔ درمان را کامل و طبقِ نسخهٔ پزشک ادامه دهید، حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت؛ قطعِ ناقصِ آنتیبیوتیک میتواند به مقاومتِ باکتری بینجامد.
اگر نشانههای آلرژی مانندِ کهیر، تورمِ صورت یا دشواریِ تنفس دیدید، یا اسهالِ شدید و مداوم داشتید، حتماً با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اسپیرامایسین آنتیبیوتیکی از خانوادهٔ ماکرولیدها (Macrolide) است که ساختاری شبیهِ اریترومایسین دارد، هرچند از نظرِ جذب و طیفِ اثر با آن تفاوتهایی دارد. این دارو با اتصال به ریبوزومِ باکتری، سنتزِ پروتئینِ موردنیازِ رشد و تکثیرِ باکتری را مختل میکند؛ به این ترتیب بیشتر مانعِ رشدِ باکتری میشود تا اینکه مستقیماً آن را نابود کند. اسپیرامایسین در درمانِ برخی عفونتهای تنفسی، گوشوحلقوبینی، پوستی و دهانی، و همچنین در پیشگیری از انتقالِ توکسوپلاسموز از مادر به جنین در بارداری، جایگاهِ شناختهشدهای دارد. هدفِ اصلیِ آن، مهارِ عفونتِ باکتریاییِ حساس به این دارو و کاهشِ عوارضِ ناشی از آن است.
موارد مصرف
- عفونتهای تنفسیِ فوقانی و تحتانی مانندِ سینوزیت، برونشیت و گلودردِ باکتریایی
- عفونتهای گوشِ میانی
- عفونتهای پوست و بافتِ نرم
- عفونتهای دهان و دندان
- پیشگیری از انتقالِ توکسوپلاسموز از مادر به جنین در دورانِ بارداری
روش مصرف
اسپیرامایسین را طبقِ برنامهای که پزشک یا داروساز مشخص کرده، در فاصلههای زمانیِ منظم و ترجیحاً هر روز در ساعاتِ مشابه مصرف کنید تا سطحِ دارو در بدن یکنواخت بماند. اگر ناراحتیِ گوارشی ایجاد شد، مصرفِ همراه با کمی غذا معمولاً کمککننده است. حتی اگر پیش از پایانِ دوره احساسِ بهبود کردید، آن را زودتر قطع نکنید؛ دورهٔ ناقص، فرصتِ بازگشتِ عفونت را بالا میبرد. هرگونه تغییر در دوز یا مدتِ مصرف را تنها با پزشک در میان بگذارید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونتهای تنفسی فوقانی و تحتانی؛ مانند سینوزیت، برونشیت و گلودرد باکتریایی
فقط برای عفونت باکتریایی مصرف شود؛ با یا بدون غذا و همراه یک لیوان آب قابل مصرف است.
عفونت گوش میانی
مدت درمان به سن، شدت عفونت و پاسخ بیمار بستگی دارد؛ در صورت تب بالا، درد شدید یا ترشح گوش، ارزیابی پزشکی لازم است.
عفونت پوست و بافت نرم
دورهٔ تجویزشده را کامل کنید؛ در صورت وجود آبسه یا تجمع چرک، تخلیهٔ آن نیز ممکن است لازم باشد.
عفونتهای دهان و دندان
در آبسهٔ دندانی، درمان دندانپزشکی و رفع منبع عفونت ضروری است؛ آنتیبیوتیک بهتنهایی کافی نیست.
پیشگیری از انتقال توکسوپلاسموز از مادر به جنین در دوران بارداری
برای کاهش انتقال عفونت مادر به جنین است و باید با شروع سریع و پیگیری تخصصی بارداری انجام شود؛ در صورت تأیید عفونت جنین، این دارو بهتنهایی رژیم کامل نیست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به اسپیرامایسین یا سایرِ ماکرولیدها (مانندِ اریترومایسین) واکنشِ آلرژیک داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماریِ کبدی را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید یا شیر میدهید، پزشک را در جریان بگذارید.
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی، بهویژه داروهای مربوط به پارکینسون، را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر سابقهٔ آریتمی یا سایرِ مشکلاتِ ریتمِ قلب دارید، پزشک را مطلع کنید.
عوارض احتمالی
- تهوع
- استفراغ
- اسهالِ خفیف
- دردِ شکمی یا ناراحتیِ گوارشی
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ کهیرِ گسترده، تورمِ صورت، لب یا زبان، یا دشواریِ تنفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ غیرعادی که ممکن است نشانِ آسیبِ کبدی باشد — در این حالت به پزشک مراجعه کنید.
- طپشِ نامنظمِ قلب همراه با سرگیجهٔ شدید یا نزدیکبهغشکردن — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهالِ شدید، آبکی یا خونیِ مداوم — در این حالت به پزشک مراجعه کنید.
- بثوراتِ گستردهٔ پوستی همراه با تاول یا تبِ بالا — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اسپیرامایسین برخلافِ برخی ماکرولیدهای دیگر، تداخلِ چشمگیری با آنزیمهای کبدیِ متابولیزهکنندهٔ سایرِ داروها ندارد، اما همچنان باید در مصرفِ همزمان با داروهای مؤثر بر ریتمِ قلب احتیاط شود. یک تداخلِ شناختهشده، کاهشِ جذبِ لوودوپا در ترکیبِ لوودوپا-کاربیدوپا (دارویِ رایجِ پارکینسون) هنگامِ مصرفِ همزمان است. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اسپیرامایسین در میانِ آنتیبیوتیکها جایگاهِ ویژهای در بارداری دارد، زیرا از دیرباز برای کاهشِ احتمالِ انتقالِ توکسوپلاسموز از مادرِ باردار به جنین بهکار رفته است؛ بااینحال، تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف در بارداری تنها با پزشک است. مقدارِ کمی از این دارو در شیرِ مادر ترشح میشود؛ اگر شیرده هستید، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
نگهداری
قرصهای اسپیرامایسین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. دارو را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگیِ معمولی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 500 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ اسپیرامایسین در بارداری بیخطر است؟
۰۲اگر یک نوبتِ دارو را فراموش کردم چه کنم؟
۰۳آیا اسپیرامایسین برای سرماخوردگی یا آنفلوانزا مؤثر است؟
۰۴چرا باید حتی پس از بهبودِ علائم، دورهٔ کاملِ دارو را ادامه دهم؟
۰۵آیا مصرفِ اسپیرامایسین باید همراه با غذا باشد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۸ سازنده، در گروه J01FA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.