سدیم تترادسیل سولفات
سدیم تترادسیل سولفات یک داروی تزریقی از دستهٔ اسکلروزانها (داروهای بندآورندهٔ رگ) است که با آسیبرساندنِ هدفمند به دیوارهٔ داخلیِ رگ، باعثِ بستهشدن و از بین رفتنِ تدریجیِ ورید مشکلدار میشود.
این دارو بیشتر برای درمانِ واریسِ وریدی و تلانژکتازی (عروقِ عنکبوتی) در پا، از طریقِ روشی به نامِ اسکلروتراپی، به کار میرود.
این دارو هرگز توسطِ خودِ فرد تزریق نمیشود؛ فقط پزشک یا متخصصِ عروق در محیطِ درمانی و با تکنیکِ استریل آن را تزریق میکند.
اگر سابقهٔ لختهشدنِ خون، حساسیتِ دارویی، بارداری یا بیماریِ خاصِ قلبی دارید، پیش از هر جلسهٔ درمان حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سدیم تترادسیل سولفات دارویی تزریقی از خانوادهٔ اسکلروزانهاست و در گروهِ داروهای قلب و عروق، بهطورِ خاص در دستهٔ داروهای ضدِواریس، جای میگیرد؛ این دسته از داروها با آسیبِ کنترلشده به دیوارهٔ رگ، آن را میبندند و مانعِ جریانِ خون در آن میشوند. مکانیسمِ اثر آن اینگونه است که با تماسِ مستقیم با لایهٔ داخلیِ رگ (اندوتلیوم) به آن آسیب میرساند و واکنشِ التهابی و سپس فیبروزی (سفتشدنِ بافتی) ایجاد میکند که در نهایت رگِ هدف را میبندد و جذب میکند. هدفِ اصلیِ درمان، حذفِ وریدهای واریسی یا عروقِ عنکبوتیِ ناخواسته و بهبودِ ظاهر و گاه علائمِ مرتبط با آنهاست. این دارو فقط بهشکلِ تزریقی و توسطِ پزشکِ متخصص، در روشی درمانی به نامِ اسکلروتراپی (Sclerotherapy)، استفاده میشود و در ایران با نامِ تجاریِ فیبرووین نیز شناخته میشود.
موارد مصرف
- بستن و از بین بردنِ وریدهای واریسیِ کوچک تا متوسط در پا
- درمانِ تلانژکتازی (عروقِ عنکبوتیِ ریزِ سطحِ پوست)
- اسکلروتراپیِ وریدهای رتیکولار (وریدهای آبیرنگِ کوچکِ زیرِ پوست)
- کاهشِ علائمِ خفیفِ مرتبط با واریسِ سطحی، مانندِ سنگینی یا دردِ خفیفِ پا
روش مصرف
این دارو خودمصرفی ندارد و هرگز نباید توسطِ خودِ فرد یا افرادِ غیرِمتخصص تزریق شود. تزریق در یک جلسهٔ درمانی، توسطِ پزشک و مستقیماً داخلِ ورید هدف انجام میشود؛ گاهی برای دقتِ بیشتر از سونوگرافی هم کمک گرفته میشود. تعدادِ جلسات، فاصلهٔ بینِ آنها، غلظتِ مصرفی و اینکه کدام رگها در هر نوبت درمان شوند، کاملاً به تشخیصِ پزشک بستگی دارد و از فردی به فردِ دیگر متفاوت است. معمولاً بلافاصله پس از تزریق، پزشک توصیه میکند مدتی راه بروید تا خطرِ لختهشدن کم شود، و ممکن است استفاده از جورابِ واریسی یا باندِ فشاری برای مدتی توصیه شود. برای نتیجهٔ بهتر و ایمنتر، همان برنامهٔ پیگیری و مراقبتِ پس از تزریق را که پزشکتان توضیح داده دقیقاً دنبال کنید و هیچ جلسهای را بدونِ هماهنگی با او حذف یا جابهجا نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بستن و از بین بردن وریدهای واریسی کوچک تا متوسط در پا
پیش از تزریق باید کفایت وریدهای عمقی بررسی شود؛ پس از درمان معمولاً از بانداژ یا جوراب فشاری استفاده میشود.
درمان تلانژکتازی (عروق عنکبوتی ریز سطح پوست)
برای عروق بسیار ریز معمولاً غلظتهای کمتر مناسبترند؛ محلول ۱٪ فقط با انتخاب متخصص و کمترین حجم مؤثر بهکار میرود.
اسکلروتراپی وریدهای رتیکولار (وریدهای آبیرنگ کوچک زیر پوست)
غلظت و حجم باید با قطر ورید هماهنگ باشد؛ تزریق خارجوریدی میتواند موجب آسیب شدید بافتی شود.
کاهش علائم خفیف واریس سطحی، مانند سنگینی یا درد خفیف پا
دارو برای علامت بهتنهایی تزریق نمیشود و باید ورید واریسی زمینهای قابل درمان وجود داشته باشد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیتِ دارویی، بهویژه به موادِ اسکلروزان یا موادِ حاجب
- سابقهٔ لختهٔ خون در وریدهای عمقیِ پا (ترومبوز وریدی عمقی) یا آمبولیِ ریه
- بیماریهای قلبی، بهخصوص هرگونه سوراخ یا اتصالِ نامعمول بینِ حفرههای قلب
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری در آیندهٔ نزدیک
- مصرفِ داروهای رقیقکنندهٔ خون، قرصهای هورمونی یا هر داروی دیگر و مکمل
- بیتحرکیِ طولانیمدت، جراحیِ اخیر یا هر بیماریِ شناختهشدهٔ عروقِ محیطی
عوارض احتمالی
- درد، سوزش یا گزگزِ خفیف در محلِ تزریق
- کبودی یا خونمردگیِ موضعی دورِ محلِ تزریق
- تغییرِ رنگِ موقتِ پوست (قهوهایشدن) روی مسیرِ ورید درمانشده
- تورم یا قرمزیِ خفیف و گذرا
- احساسِ سفتی یا برجستگیِ کوچک زیرِ پوست در طولِ ورید، که با گذرِ زمان کم میشود
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تنگیِ نفس، تورمِ صورت یا گلو، یا کهیرِ گسترده — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ شدید، تاول یا زخمشدنِ پوست در محلِ تزریق که ممکن است نشانهٔ نشتِ دارو به بافتِ اطراف باشد — در اسرعوقت با پزشک تماس بگیرید.
- دردِ شدید، تورم یا گرمیِ ناگهانی در ساقِ پا که میتواند نشانهٔ لختهٔ وریدیِ عمقی باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگیِ نفسِ ناگهانی یا دردِ قفسهٔ سینه پس از تزریق — این علائم جدیاند، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اختلالِ بینایی، سردرد یا سرگیجهٔ غیرمعمول پس از تزریق — به پزشک اطلاع دهید تا بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پیش از هر جلسهٔ اسکلروتراپی، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو. داروهای رقیقکنندهٔ خون و ضدِانعقادها میتوانند احتمالِ کبودی و خونمردگیِ بیشتر در محلِ تزریق را بالا ببرند، به همین دلیل پزشک ممکن است دربارهٔ ادامه یا موقتاً قطعکردنِ آنها پیش از درمان تصمیم بگیرد. مصرفِ همزمانِ داروهای هورمونی مانندِ قرصهای ضدِبارداری نیز در برخی افراد با خطرِ بیشترِ لختهشدنِ خون مرتبط است و بهتر است پزشک از مصرفِ آنها آگاه باشد. چون این دارو موضعی و تنها در یک محیطِ درمانی تزریق میشود، تداخلِ سیستمیکِ آن با اغلبِ داروهای روزمره محدود است، اما آگاهکردنِ کاملِ تیمِ درمان همچنان اهمیت دارد.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اسکلروتراپی با این دارو در دورانِ بارداری معمولاً توصیه نمیشود و در بیشترِ موارد پزشکان ترجیح میدهند درمانِ انتخابیِ واریس تا پس از زایمان به تعویق بیفتد، چون بخشی از واریسهای دورانِ بارداری پس از زایمان بهخودیِخود بهبود مییابد. دربارهٔ دورانِ شیردهی اطلاعاتِ محدودی در دست است؛ بنابراین تصمیمگیری دربارهٔ زمانبندیِ درمان در این دوره را حتماً به پزشک بسپارید.
نگهداری
این دارو معمولاً در محیطِ درمانی نگهداری و توسطِ پزشک یا کادرِ درمان تهیه میشود، نه در منزل. اگر نگهداریِ آن به شما سپرده شد، آن را دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و در دمای درجشده روی بستهبندی نگه دارید، از دسترسِ کودکان دور نگه دارید و پیش از استفاده همیشه تاریخِ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تزریقِ سدیم تترادسیل سولفات دردناک است؟
۰۲چند جلسه درمان برای از بین رفتنِ واریس لازم است؟
۰۳آیا بعد از درمان، واریس دوباره برمیگردد؟
۰۴لکههای قهوهایِ پوست بعد از تزریق تا کِی میمانند؟
۰۵بعد از تزریق چه مدت باید جورابِ واریسی بپوشم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه C05BB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.