بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · متفرقه

سدیم پلی‌استایرن سولفونات

Sodium Polystyrene Sulfonate
رده ATC V03AE01شکل پودر برای سوسپانسیوندوز 454 g، 15 gبرند در ایران ۴
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

سدیم پلی‌استایرن سولفونات یک رزینِ تبادل‌کنندهٔ یون است که در رودهٔ بزرگ به‌جای پتاسیم، سدیم آزاد می‌کند و پتاسیمِ اضافیِ بدن را همراهِ مدفوع دفع می‌کند.

بیشتر برای چه؟

این دارو عمدتاً برای کاهشِ پتاسیمِ بالای خون (هایپرکالمی) به‌کار می‌رود؛ وضعیتی که بیشتر در بیمارانِ مبتلا به نارساییِ کلیه یا بیمارانِ دیالیزی دیده می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو باید دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک و همراه با آزمایش‌های منظمِ پتاسیمِ خون مصرف شود؛ در موارد نادر می‌تواند مشکلاتِ جدیِ روده‌ای ایجاد کند.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر یبوستِ شدید، دردِ شکمی، تهوعِ مداوم یا خون‌ریزی از مقعد داشتید، یا نشانه‌هایی مثلِ ضعفِ شدیدِ عضلانی یا بی‌نظمیِ ضربانِ قلب حس کردید، سریع با پزشک تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Sodium polystyrene sulfonate
۰۲

معرفی دارو

سدیم پلی‌استایرن سولفونات یک رزینِ تبادل‌کنندهٔ کاتیون است که در گروهِ داروهای کنترلِ هایپرکالمی جای می‌گیرد. این دارو هنگامِ عبور از رودهٔ بزرگ، یون‌های سدیمِ خود را با یون‌های پتاسیمِ موجود در محتویاتِ روده تعویض می‌کند و پتاسیمِ متصل‌شده را همراهِ مدفوع از بدن دفع می‌کند. به این ترتیب، بدونِ نیاز به تزریق یا دیالیز، سطحِ پتاسیمِ خون را به‌تدریج پایین می‌آورد. اثرِ آن نسبتاً کند است، به همین دلیل بیشتر برای کنترلِ هایپرکالمیِ خفیف تا متوسط یا در کنارِ اقداماتِ درمانیِ سریع‌ترِ دیگر به‌کار می‌رود.

۰۳

موارد مصرف

  • کاهشِ پتاسیمِ بالای خون (هایپرکالمی) با هر علتی
  • کنترلِ هایپرکالمیِ مزمن در بیمارانِ مبتلا به نارساییِ کلیه
  • کمک به کنترلِ پتاسیم در بیمارانِ تحتِ دیالیز، بینِ نوبت‌های دیالیز
  • کنترلِ هایپرکالمیِ ناشی از مصرفِ برخی داروها، همراه با اصلاحِ آن داروها زیرِ نظرِ پزشک
  • کمک به مدیریتِ اولیهٔ هایپرکالمیِ حاد، در کنارِ اقداماتِ درمانیِ سریع‌ترِ دیگر
۰۴

روش مصرف

این دارو به‌شکلِ پودر عرضه می‌شود و پیش از مصرف باید طبقِ دستورِ پزشک یا داروساز با مقدارِ مشخصی آب یا مایعِ مناسب مخلوط و به‌صورتِ سوسپانسیون خورده شود؛ در برخی موارد نیز ممکن است به‌صورتِ تنقیه و زیرِ نظرِ مستقیمِ کادرِ درمان تجویز شود. سوسپانسیونِ آماده‌شده بهتر است بلافاصله مصرف شود، مگر آنکه پزشک یا داروساز توصیهٔ دیگری داشته باشد. از آنجا که این دارو می‌تواند جذبِ بسیاری از داروهای خوراکیِ دیگر را کاهش دهد، لازم است بینِ مصرفِ آن و سایرِ داروها فاصلهٔ زمانیِ کافی—که پزشک یا داروساز مشخص می‌کند—رعایت شود. تعدادِ دفعات و مدتِ مصرف کاملاً بر اساسِ نتیجهٔ آزمایش‌های پتاسیمِ خون توسطِ پزشک تعیین می‌شود و نباید بدونِ اطلاعِ او مصرف را قطع یا مقدارش را تغییر داد.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

هایپرکالمی (افزایش پتاسیم خون) با هر علت

بزرگسالان۱۵ گرم خوراکی در هر نوبت، روزی ۱ تا ۴ نوبت، تا اصلاح پتاسیم؛ مجموع معمول روزانه ۱۵ تا ۶۰ گرم.
کودکاندر کودکان غیرنوزاد: ۱ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در دوزهای منقسم؛ پس از کنترل پتاسیم، برای نگهدارنده ۰٫۵ گرم به ازای هر کیلوگرم در روز.

هر دوز را تازه در حدود ۳ تا ۴ میلی‌لیتر آب یا شربت به ازای هر گرم پودر معلق کنید؛ داروهای خوراکی دیگر را حداقل ۳ ساعت قبل یا بعد مصرف کنید و با سوربیتول همراه نکنید. در نوزادان مصرف خوراکی ممنوع است.

هایپرکالمی مزمن در نارسایی کلیه

بزرگسالان۱۵ گرم خوراکی در هر نوبت، روزی ۱ تا ۴ نوبت؛ برای کنترل طولانی‌مدت، تعداد نوبت‌ها بر پایهٔ پتاسیم سرم تنظیم می‌شود.
کودکاندر کودکان غیرنوزاد: برای نگهدارنده ۰٫۵ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در دوزهای منقسم؛ در شروع کنترل ممکن است ۱ گرم به ازای هر کیلوگرم در روز لازم باشد.

پتاسیم، کلسیم، منیزیم و وضعیت مایعات پایش شود؛ به‌دلیل بار سدیمی در ادم، نارسایی قلبی یا رژیم کم‌نمک احتیاط لازم است.

هایپرکالمی بین نوبت‌های دیالیز

بزرگسالان۱۵ گرم خوراکی در هر نوبت، روزی ۱ تا ۴ نوبت در فاصلهٔ جلسات دیالیز؛ ادامه یا قطع درمان بر اساس پتاسیم سرم.
کودکاندر کودکان غیرنوزاد: ۰٫۵ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در دوزهای منقسم؛ در شروع کنترل ممکن است ۱ گرم به ازای هر کیلوگرم در روز لازم باشد.

جایگزین دیالیز نیست؛ دوز بین جلسات باید با نتیجهٔ پتاسیم سرم تنظیم شود.

هایپرکالمی ناشی از داروها

بزرگسالان۱۵ گرم خوراکی در هر نوبت، روزی ۱ تا ۴ نوبت، تا اصلاح پتاسیم؛ هم‌زمان باید داروی مسبب با نظر پزشک اصلاح شود.
کودکاندر کودکان غیرنوزاد: ۱ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در دوزهای منقسم؛ پس از کنترل پتاسیم، برای نگهدارنده ۰٫۵ گرم به ازای هر کیلوگرم در روز.

اصلاح داروی مسبب ضروری است؛ فاصلهٔ داروهای خوراکی دیگر با این دارو حداقل ۳ ساعت باشد.

هایپرکالمی حاد؛ درمان کمکی اولیه

بزرگسالان۱۵ گرم خوراکی هر ۶ ساعت، حداکثر ۴ نوبت در روز، به‌صورت کوتاه‌مدت و همراه درمان‌های سریع‌تر.
کودکان۱ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در دوزهای منقسم؛ پس از کنترل پتاسیم ۰٫۵ گرم به ازای هر کیلوگرم در روز.

شروع اثر ممکن است چند ساعت تا چند روز طول بکشد؛ در هایپرکالمی تهدیدکنندهٔ حیات یا همراه با تغییرات نوار قلب، به‌تنهایی کافی نیست.

تنظیم دوز: این دارو جذب سیستمیک ندارد و معمولاً در نارسایی کلیه یا کبد به تعدیل دوز اختصاصی نیاز ندارد؛ بااین‌حال در سالمندان و بیماران مبتلا به نارسایی کلیه یا قلب، ادم، پرفشاری خون، محدودیت سدیم، یبوست یا اختلال حرکات روده، دوز و مدت مصرف باید با پایش پتاسیم و سایر الکترولیت‌ها توسط پزشک تعیین شود. دوزهای زیر عمومی‌اند و جایگزین نسخه نیستند؛ دوز دقیق بر اساس سن، وزن، شدت بیماری و نتایج آزمایش تعیین می‌شود. بازهٔ معمول خوراکی ۱۵ تا ۶۰ گرم در شبانه‌روز است و افزایش دوز یا ادامهٔ درمان بدون پایش پزشکی نباید انجام شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • سابقهٔ حساسیت به این دارو یا سایرِ رزین‌های تبادلِ یونی
  • انسدادِ روده، یبوستِ شدید یا هرگونه مشکلِ حرکتیِ روده، به‌خصوص بعد از جراحیِ گوارشی
  • بیماریِ قلبی، نارساییِ احتقانیِ قلب، فشارِ خونِ بالا یا ادم، به‌دلیلِ محتوای سدیمِ دارو
  • بیماریِ کلیوی یا هرگونه اختلالِ دیگر در الکترولیت‌های خون
  • همهٔ داروها، مکمل‌ها و ملین‌های مصرفی، به‌خصوص آنتی‌اسیدها یا ملین‌های حاویِ منیزیم، کلسیم یا آلومینیوم
  • بارداری، شیردهی یا برنامه‌ریزی برای بارداری
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • یبوست
  • تهوع
  • استفراغ
  • بی‌اشتهایی
  • نفخ یا ناراحتیِ خفیفِ شکم
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • علائمِ افتِ بیش‌ازحدِ پتاسیم مانندِ ضعفِ شدیدِ عضلانی، گزگزِ دست‌وپا یا ضربانِ نامنظمِ قلب — با پزشک تماس بگیرید
  • دردِ شدیدِ شکمی، نفخِ شدید، خون‌ریزی از مقعد یا مدفوعِ خونی یا سیاه‌رنگ که می‌تواند نشانهٔ آسیبِ روده باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • یبوستِ شدید یا عدمِ دفعِ مدفوع برای چند روز — با پزشک تماس بگیرید
  • تورمِ دست‌وپا، افزایشِ ناگهانیِ وزن یا تنگیِ نفس، به‌خصوص در بیمارانِ قلبی — با پزشک تماس بگیرید
  • نشانه‌های واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ کهیر، تورمِ صورت، لب یا زبان و مشکل در تنفس — با اورژانس تماس بگیرید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرفِ هم‌زمانِ این دارو با سوربیتول می‌تواند خطرِ آسیبِ جدیِ روده را افزایش دهد، بنابراین این ترکیب معمولاً پرهیز می‌شود مگر با تجویزِ صریحِ پزشک. آنتی‌اسیدها و ملین‌های حاویِ منیزیم، کلسیم یا آلومینیوم نیز ممکن است اثرِ این دارو را کم کنند یا خطرِ عوارضِ گوارشی را بالا ببرند. از آنجا که این رزین می‌تواند جذبِ بسیاری از داروهای خوراکیِ دیگر—از جمله برخی داروهای قلبی و تیروئیدی—را کاهش دهد، معمولاً توصیه می‌شود بینِ مصرفِ آن‌ها فاصلهٔ زمانی رعایت شود. هم‌چنین مصرفِ هم‌زمان با مکمل‌های پتاسیم یا داروهایی که خودشان پتاسیمِ خون را بالا می‌برند، می‌تواند اثرِ این دارو را خنثی کند. فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا ایمن‌ترین برنامهٔ درمانی تنظیم شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

اطلاعاتِ بالینیِ کافی دربارهٔ مصرفِ این دارو در بارداری و شیردهی در دسترس نیست. این دارو عمدتاً در روده باقی می‌ماند و جذبِ سیستمیکِ آن اندک است، با این حال به‌دلیلِ اثرش بر الکترولیت‌های بدنِ مادر، تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف باید توسطِ پزشک و بر اساسِ ضرورتِ بالینی گرفته شود. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر می‌دهید، پیش از مصرف حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.

۱۰

نگهداری

این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. درِ ظرفِ دارو را کاملاً بسته نگه دارید و آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخ‌گذشته یا مصرف‌نشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
پودر برای سوسپانسیون454 g
پودر برای سوسپانسیون15 g
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۴ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
سرم ضد عقرب گزیدگی ANTISCORPION VENOM 5ML VIAL
البرز دارو
پودر برای سوسپانسیون
آیونکس IONEX
454 GRAM in 1 JAR
دارو سازی طب مفید نیکان
پودر برای سوسپانسیون
آیونکس IONEX
454 GRAM in 1 BOTTLE
داروسازی مداوا
پودر برای سوسپانسیون
سدیم پولیستیرن سولفونات پودر 454 گرمی SODIUM POLYSTYRENE SULFONATE 454 G POW FOR SUSP
داروسازی مداوا
پودر برای سوسپانسیون
کلگزیت KALEXIT
10 SACHET in 1 BOX
کیمیاکالای رازی
پودر برای سوسپانسیون
کلگزیت KALEXIT
10 SACHET in 1 BOX
کیهان دارو شیمی
پودر برای سوسپانسیون
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا این دارو باعثِ کاهشِ سریعِ پتاسیمِ خون می‌شود؟
نه؛ اثرِ این دارو نسبتاً کند است و معمولاً چند ساعت تا یکی‌دو روز طول می‌کشد تا اثرِ محسوسی بر پتاسیمِ خون بگذارد. در هایپرکالمیِ شدید و اورژانسی، پزشک معمولاً از روش‌های سریع‌ترِ دیگر در کنارِ این دارو استفاده می‌کند.
۰۲چرا نباید این دارو را همراه با برخی ملین‌ها یا آنتی‌اسیدها مصرف کرد؟
مصرفِ هم‌زمانِ این دارو با ملین‌ها یا آنتی‌اسیدهای حاویِ منیزیم، کلسیم یا آلومینیوم می‌تواند اثرِ دارو را کم کند یا خطرِ عوارضِ گوارشی را بالا ببرد. پزشک یا داروساز باید از تمامِ داروهای مصرفی‌تان آگاه باشد تا ایمن‌ترین ترکیب را انتخاب کند.
۰۳آیا مصرفِ این دارو یبوست ایجاد می‌کند؟
بله، یبوست یکی از عوارضِ شایعِ این دارو است. اگر یبوست شدید شود یا با دردِ شکمی و نفخِ زیاد همراه باشد، باید سریع به پزشک اطلاع دهید، چون در موارد نادر می‌تواند نشانهٔ عارضهٔ جدی‌تری در روده باشد.
۰۴آیا در طولِ مصرفِ این دارو باید آزمایش خون بدهم؟
بله؛ چون این دارو مستقیماً روی پتاسیم و سایرِ الکترولیت‌های خون اثر می‌گذارد، پزشک معمولاً به‌طورِ منظم آزمایشِ پتاسیم و الکترولیت‌های خون را درخواست می‌کند تا ادامهٔ درمان بر همان اساس تنظیم شود.
۰۵آیا این دارو برای همهٔ کسانی که پتاسیمِ خونشان بالاست مناسب است؟
خیر؛ در برخی شرایط مانندِ انسدادِ روده یا بعد از جراحیِ گوارشی، مصرفِ این دارو ممکن است توصیه نشود. پزشک با توجه به سابقهٔ پزشکیِ هر فرد تصمیم می‌گیرد که آیا این دارو گزینهٔ مناسبی است یا خیر.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۴ برند از ۵ سازنده، در گروه V03AE01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.