سدیم کلراید
این فرآورده از گروه محلولهای دیالیز صفاقی است و سدیم کلراید را همراه با کلسیم، منیزیم، بیکربنات و گلوکز دارد. پس از مخلوطشدن دو محفظه، برای تبادل مایع و مواد زائد از راه صفاق استفاده میشود.
بیشتر برای درمان جایگزین کلیه در نارسایی مزمن کلیهٔ مرحلهٔ پایانی به کار میرود. غلظتهای مختلف گلوکز، میزان برداشت آب اضافی را تغییر میدهند و انتخاب آنها با تیم دیالیز است.
فقط از راه کاتتر و داخل حفرهٔ صفاقی استفاده میشود؛ نوشیدن یا تزریق وریدی آن خطرناک است. کیسه باید سالم و محلول شفاف باشد و دو محفظه پیش از مصرف کاملاً مخلوط شوند.
کدرشدن مایع خروجی، درد شکم، تب، اختلال ورود یا خروج محلول، تنگی نفس یا تغییر سریع وزن نیازمند تماس فوری با مرکز دیالیز است. بارداری، دیابت، اختلال پتاسیم یا کلسیم و مصرف دیگوکسین نیز باید از قبل اعلام شود.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
سدیم کلراید در این فرآورده بهصورت محلول چندالکترولیتی دیالیز صفاقی عرضه میشود و با نام تجاری بیکاورا نیز شناخته میشود. کیسهٔ دو محفظهای حاوی سدیم کلراید، بیکربنات سدیم، کلسیم، منیزیم و گلوکز است و پس از مخلوطشدن از راه کاتتر وارد حفرهٔ صفاقی میشود. صفاق مانند یک صافی نیمهتراوا عمل میکند؛ مواد زائد و آب اضافی از خون به محلول میروند و سپس محلول تخلیه میشود. غلظت گلوکز بر میزان برداشت آب اثر دارد و بر اساس وزن، آزمایشها، فشارخون و وضعیت مایعات انتخاب میشود.
موارد مصرف
- درمان جایگزین کلیه در نارسایی مزمن کلیهٔ مرحلهٔ پایانی
- دیالیز صفاقی سرپایی مداوم یا دیالیز صفاقی خودکار با دستگاه
- خارجکردن اوره، کراتینین و سایر مواد زائدی که معمولاً از راه کلیه دفع میشوند
- برداشت آب اضافی و کمک به تنظیم تعادل مایعات، الکترولیتها و اسید ـ باز
روش مصرف
این محلول فقط داخل حفرهٔ صفاقی و از طریق کاتتر، با روش آموزشدادهشده توسط تیم دیالیز، استفاده میشود و برای نوشیدن یا تزریق وریدی نیست. پیش از مصرف، برچسب و غلظت گلوکز، تاریخ انقضا، شفافیت محلول و سلامت کیسه را بررسی کنید؛ دو محفظه باید طبق دستور کاملاً با هم مخلوط شوند و محلول با گرمکن مناسب تا دمای بدن برسد، نه با مایکروویو یا گرمای مستقیم. تعداد تعویضها، زمان ماندن محلول و انتخاب غلظت را دقیقاً طبق نسخه و تنظیمات دستگاه انجام دهید و درمان را خودسرانه کم یا قطع نکنید. محلول مخلوطشده را ترجیحاً بلافاصله و حداکثر طی ۲۴ ساعت مصرف کنید و هیچ دارویی را بدون تجویز و روش استریل به کیسه اضافه نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به سدیم کلراید یا هر یک از اجزای محلول حساسیت داشتهاید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
- جراحی یا آسیب اخیر شکم، فتق، عفونت یا التهاب صفاق، بیماری التهابی روده، زخم یا عفونت محل خروج کاتتر و هر مشکل شکمی را مطرح کنید.
- اگر پتاسیم خون بهطور شدید پایین یا کلسیم خون بالا است، یا در اثر استفراغ و اسهال املاح زیادی از دست دادهاید، این محلول ممکن است مناسب نباشد و برنامهٔ دیالیز باید بازبینی شود.
- دیابت، قند خون بالا، فشارخون، ورم، نارسایی قلبی، کمآبی یا تغییرات سریع وزن را به تیم درمان بگویید؛ گلوکز محلول و برداشت آب میتوانند این وضعیتها را تغییر دهند.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی، بهویژه دیگوکسین، داروهای حاوی کلسیم، ویتامین د، داروهای ادرارآور و داروهای دیابت را ارائه کنید؛ بارداری یا شیردهی را نیز اطلاع دهید.
- در کودکان و سالمندان، اندازهٔ بدن، توان رعایت اصول بهداشتی، وضعیت تغذیه و خطر فتق باید جداگانه ارزیابی شود و نباید از برنامهٔ فرد دیگری استفاده شود.
عوارض احتمالی
- احساس پری، نفخ یا اتساع شکم
- درد شانه
- افزایش قند خون
- افزایش چربی خون
- افزایش وزن بهعلت جذب گلوکز محلول
- کاهش پتاسیم خون که گاهی فقط در آزمایش دیده میشود
- کدرشدن مایع تخلیهشده، درد شکم، تب یا بیحالی میتواند نشانهٔ عفونت صفاق باشد؛ فوراً با مرکز دیالیز تماس بگیرید و کیسهٔ خروجی را طبق دستور برای بررسی نگه دارید. در تب شدید یا بدحالی، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- قرمزی، تورم، درد، دلمه یا ترشح از محل خروج کاتتر میتواند نشانهٔ عفونت باشد؛ همان روز با تیم دیالیز تماس بگیرید.
- تنگی نفس، ورم قابلتوجه، افزایش سریع وزن یا افت و افزایش شدید فشارخون میتواند نشانهٔ اختلال جدی در آب بدن باشد؛ در تنگی نفس شدید یا غش، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف شدید عضلات، گرفتگیهای مکرر، تپش قلب، گیجی یا تشنج میتواند از اختلال شدید پتاسیم یا سایر املاح باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش سریع وزن، تشنگی شدید، خشکی دهان، سرگیجه یا افت فشار میتواند نشانهٔ کمآبی باشد؛ تعویض محلول یا مقدار مایعات را خودسرانه تغییر ندهید و فوراً با مرکز دیالیز تماس بگیرید.
- درد شدید شکم، خونآلود بودن مایع خروجی یا وارد و خارج نشدن محلول نیازمند بررسی فوری است؛ کاتتر را دستکاری نکنید و با مرکز دیالیز تماس بگیرید. تورم صورت و لب، کهیر گسترده یا دشواری تنفس نشانهٔ حساسیت شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این محلول و فرایند دیالیز ممکن است برخی داروها را از بدن خارج کنند و اثرشان را کاهش دهند؛ فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا زمانبندی یا مقدار مصرف بازبینی شود. کاهش پتاسیم خون میتواند خطر عوارض دیگوکسین و داروهای مشابه را افزایش دهد. مصرف همزمان داروهای حاوی کلسیم یا ویتامین د ممکن است کلسیم خون را بالا ببرد و داروهای ادرارآور میتوانند تعادل آب و املاح را تغییر دهند. در افراد دیابتی، جذب گلوکز از محلول ممکن است نیاز به تنظیم داروهای کاهندهٔ قند ایجاد کند. هیچ دارویی را خودسرانه به کیسه اضافه نکنید؛ تداخل و ناسازگاری با داروهای افزودهشده ممکن است رخ دهد. تداخل غذایی یا الکلی مستقیم و مشخصی با خود محلول مطرح نیست، اما محدودیت نمک و مایعات باید طبق برنامهٔ مرکز دیالیز رعایت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرف مستقیم این محلول در بارداری دادهٔ کافی وجود ندارد، اما نارسایی کلیه و دیالیز در بارداری نیازمند برنامهریزی دقیق است و ممکن است تعداد یا نوع تعویضها تغییر کند. در شیردهی نیز مشخص نیست همهٔ اجزای محلول تا چه اندازه وارد شیر میشوند؛ ادامهٔ درمان و شیردهی باید با هماهنگی متخصص کلیه و متخصص زنان انجام شود.
نگهداری
کیسهٔ دستنخورده را طبق شرایط درجشده روی بسته، دور از دسترس کودکان و دور از دمای کمتر از ۴ درجه، یخزدگی و گرمای شدید نگهداری کنید. تاریخ انقضا، سلامت بسته و شفافیت محلول را پیش از مصرف بررسی کنید. پس از مخلوطکردن دو محفظه، محلول را ترجیحاً بلافاصله و حداکثر طی ۲۴ ساعت مصرف کنید؛ کیسهٔ آسیبدیده یا محلول کدر را استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 11.57 g / 0.5145 g / 0.2033 g / 33 g / 5.88 g / 1000mL |
| محلول | 11.57 g / 0.5145 g / 0.2033 g / 50 g / 5.88 g / 1000mL |
| محلول | 11.57 g / 0.5145 g / 0.2033 g / 93.5 g / 5.88 g / 1000mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بیکاورا همان سرم نمکی است؟
۰۲چرا بیکاورا با غلظتهای مختلف گلوکز عرضه میشود؟
۰۳اگر مایع خروجی کدر شد چه کار کنم؟
۰۴اگر یک تعویض را فراموش کردم، آیا باید نوبت بعدی را دو برابر کنم؟
۰۵آیا فرد مبتلا به دیابت میتواند از این محلول استفاده کند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۱ سازنده، در گروه B05D. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.