سلنیوم سولفاید
سلنیوم سولفاید مادهای ضدقارچ و ضدشورهٔ موضعی بهشکلِ شامپو است که با کُند کردنِ بازسازیِ سلولهای پوست و مهارِ رشدِ قارچِ عاملِ شوره و کچلی رنگی اثر میکند.
بیشتر برای درمانِ شورهٔ سر و درماتیت سبورئیکِ پوستِ سر، و نیز درمانِ کچلی رنگی (لکههای رنگیِ پوست ناشی از قارچ) به کار میرود.
این شامپو فقط برایِ استفادهٔ خارجی است و باید از تماسِ آن با چشم، غشاهای مخاطی و پوستِ ملتهب یا زخمی خودداری کرد.
اگر پس از چند هفته مصرفِ منظم بهبودی حاصل نشد یا پوست دچارِ سوزش، تاول یا واکنشِ آلرژیک شد، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سلنیوم سولفاید دارویی موضعی از دستهٔ ضدقارچهای پوستی است که بهصورتِ شامپو برایِ مشکلاتِ پوستِ سر و گاه سایرِ نواحیِ بدن استفاده میشود. این ماده با کُند کردنِ رشد و ریزشِ سلولهایِ سطحیِ پوست از انباشتِ پوسته میکاهد و همزمان رشدِ قارچِ مخمریِ مالاسزیا را که در ایجادِ شوره، درماتیت سبورئیک و کچلی رنگی نقش دارد، مهار میکند. هدفِ اصلیِ مصرفِ آن، کاهشِ شوره، خارش و قرمزیِ پوستِ سر و نیز رفعِ لکههایِ پوستیِ کچلی رنگی است. چون این دارو موضعی است، اثرِ آن عمدتاً روی همان ناحیه است و جذبِ سیستمیکِ آن از پوستِ سالم بسیار اندک است.
موارد مصرف
- شورهٔ سر (پوستهریزیِ پوستِ سر)
- درماتیت سبورئیکِ پوستِ سر
- کچلی رنگی (پیتیریازیس ورسیکالر) روی پوستِ تنه، گردن یا بازوها
- پیشگیری از بازگشتِ کچلی رنگی پس از درمانِ اولیه، طبقِ نظرِ پزشک
روش مصرف
این شامپو را طبقِ راهنماییِ پزشک یا داروساز و دستورِ رویِ بستهٔ دارو، روی پوستِ سرِ خیس یا ناحیهٔ موردنظر بمالید و بهآرامی ماساژ دهید، سپس اجازه دهید بهمدتی که توصیه شده روی پوست بماند و پس از آن با آبِ فراوان کاملاً بشویید. از تماسِ شامپو با چشم، داخلِ بینی، دهان و سایرِ غشاهای مخاطی خودداری کنید و در صورتِ تماسِ ناخواسته، فوراً با آبِ فراوان بشویید. پس از استفاده دستهایتان را بشویید. حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، دورهٔ درمان را طبقِ نظرِ پزشک کامل کنید تا احتمالِ بازگشتِ مشکل کمتر شود و دفعات یا مدتِ مصرف را بدونِ مشورت با پزشک یا داروساز تغییر ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
شورهٔ سر (پوستهریزی پوست سر)
پس از کنترل علائم، مصرف نگهدارنده معمولاً هفتهای ۱ بار یا با فاصلهٔ بیشتر انجام میشود؛ روی پوست زخمی یا ملتهب و داخل چشم استفاده نشود.
درماتیت سبورئیک پوست سر
برای حفظ کنترل علائم، بعد از دورهٔ اولیه معمولاً هفتهای ۱ بار تا هر ۳ یا ۴ هفته یکبار استفاده میشود؛ بیش از مقدار لازم مصرف نشود.
کچلی رنگی (پیتیریازیس ورسیکالر) پوست تنه، گردن یا بازوها
از تماس با چشم، ناحیهٔ تناسلی، چینهای پوستی و پوست آسیبدیده پرهیز شود؛ در بارداری برای مصرف روی بدن فقط با نظر پزشک استفاده شود.
پیشگیری از بازگشت کچلی رنگی پس از درمان اولیه
فقط پس از درمان اولیه و برای افراد مستعد عود انجام شود؛ مدت ادامهٔ پیشگیری را پزشک تعیین میکند.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت یا واکنشِ آلرژیک به سلنیوم سولفاید یا سایرِ ترکیباتِ این شامپو
- وجودِ زخم، بریدگی یا التهابِ شدید در ناحیهای که قرار است شامپو رویِ آن استفاده شود
- بارداری یا شیردهی
- مصرفِ همزمانِ سایرِ داروها یا محصولاتِ موضعیِ پوست و مو، ازجمله رنگِ مو یا موادِ صافکنندهٔ شیمیایی
- نیازِ کودکانِ خردسال به این شامپو، که باید با تأیید و نظارتِ پزشک باشد
عوارض احتمالی
- خارش یا تحریکِ خفیفِ پوستِ سر
- چرب یا خشک شدنِ غیرمعمولِ مو و پوستِ سر
- بویِ نامطبوعِ گوگردی که معمولاً پس از شستوشو از بین میرود
- تغییرِ موقتِ رنگِ مو، بهویژه در موهایِ روشن، سفید یا رنگشده
- قرمزی، سوزش یا تاولِ شدید و پایدارِ پوستِ سر یا بدن: در این صورت مصرف را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت، لبها یا گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس: در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- ورودِ ناخواستهٔ شامپو به چشم همراه با دردِ پایدار یا کاهشِ دید: چشم را با آبِ فراوان بشویید و به پزشک مراجعه کنید.
- بلعِ تصادفیِ این شامپو، بهویژه در کودکان: در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون سلنیوم سولفاید بهصورتِ موضعی مصرف میشود و جذبِ آن از پوستِ سالم بسیار محدود است، تداخلِ داروییِ سیستمیکِ شناختهشدهای برایش گزارش نشده است. بااینحال، استفادهٔ همزمان با سایرِ محصولاتِ موضعیِ تحریککننده یا لایهبردار، رنگِ مو، یا موادِ شیمیاییِ صافکنندهٔ مو ممکن است احتمالِ تحریکِ پوست یا تغییرِ رنگِ مو را بیشتر کند. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ آرایشی-بهداشتیِ موضعیای را که استفاده میکنید، به پزشک یا داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ گستردهای دربارهٔ مصرفِ سلنیوم سولفاید در بارداری و شیردهی در دست نیست، اما چون این دارو موضعی است و جذبِ سیستمیکِ آن از پوستِ سالم بسیار کم است، معمولاً کمخطر در نظر گرفته میشود. بااینحال، مصرفِ آن در بارداری و شیردهی، بهویژه رویِ سطحِ وسیعی از پوست یا پوستِ آسیبدیده، باید تنها با نظرِ پزشک انجام شود.
نگهداری
این شامپو را در دمایِ اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبتِ زیاد نگه دارید و درِ آن را پس از هر بار استفاده محکم ببندید. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید، پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ، بو یا بافتِ محصول تغییر کرده بود، از آن استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| شامپو | 2.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۴ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا شامپویِ سلنیوم سولفاید رنگِ مو را تغییر میدهد؟
۰۲تفاوتِ استفاده از این شامپو برایِ شورهٔ سر و کچلی رنگی چیست؟
۰۳اگر این شامپو وارد چشم شود چه باید کرد؟
۰۴آیا شوره پس از مدتی استفاده از این شامپو کاملاً از بین میرود؟
۰۵آیا این شامپو برایِ کودکان بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۴ برند از ۱۲ سازنده، در گروه D01AE13. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.