ساماریوم اسام-۱۵۳ لکسیدرونام
ساماریوم اسام-۱۵۳ لکسیدرونام یک رادیوداروی درمانی و تسکیندهندهٔ درد است. بخش دارو به استخوانهای فعال میرسد و پرتو ساماریوم-۱۵۳ را در محل ضایعه آزاد میکند.
بیشتر برای تسکین درد ناشی از متاستازهای متعدد و دردناک استخوانی بهکار میرود؛ معمولاً زمانی که ضایعات در اسکن استخوانی جذب مناسب نشان میدهند. هدف اصلی کنترل درد است، نه درمان کامل سرطان.
این دارو فقط در مرکز پزشکی هستهای و بهصورت تزریق وریدی توسط تیم آموزشدیده انجام میشود و برای مصرف خانگی نیست. افت پلاکتها و گلبولهای خون میتواند چند هفته پس از درمان رخ دهد و به آزمایشهای پیگیری نیاز دارد.
پیش از تزریق، بیماری کلیه، کاهش سلولهای خون، درمان اخیر سرطان، حساسیت به ترکیبهای فسفوناتی، احتمال بارداری یا شیردهی را اعلام کنید. پس از درمان، خونریزی غیرعادی، تب، تنگی نفس یا ضعف و بیحسی ناگهانی نیازمند پیگیری فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ساماریوم اسام-۱۵۳ لکسیدرونام در گروه رادیوداروهای درمانی قرار دارد و برای تسکین درد ناشی از متاستازهای استخوانیِ متعدد و دردناک استفاده میشود. لکسیدرونام به بخشهایی از استخوان که فعالیت و بازسازی بیشتری دارند، بهخصوص ضایعات با فعالیت استخوانسازی بالا، تمایل دارد؛ ساماریوم-۱۵۳ نیز با انتشار پرتو بتا اثر موضعی ایجاد میکند. پیش از درمان، مناسببودن ضایعات معمولاً با اسکن استخوانی بررسی میشود. این دارو درمان تسکینی درد است و جایگزین درمان اصلی سرطان یا رسیدگی فوری به شکستگی و فشار روی نخاع نیست.
موارد مصرف
- تسکین درد ناشی از متاستازهای متعدد و دردناک استخوانی با فعالیت استخوانسازی بالا
- تسکین درد ضایعات استخوانی که در اسکن استخوانیِ مناسب، جذب مطلوب نشان میدهند
- کاهش نیاز به مسکنهای قوی در برخی بیمارانی که به درمان پاسخ میدهند، با تصمیم تیم درمان
روش مصرف
ساماریوم اسام-۱۵۳ لکسیدرونام فقط در مرکز پزشکی هستهای، پس از ارزیابی سرطان و بررسی اسکن استخوانی، بهصورت تزریق آهسته وریدی انجام میشود؛ بیمار نباید آن را در خانه تزریق یا نگهداری کند. مقدار و زمان تزریق و امکان تکرار، بر اساس وضعیت بیماری، کارکرد کلیه و شمارش سلولهای خون توسط پزشک تعیین میشود. معمولاً پیش از تزریق مایعات کافی و پس از آن تخلیه مکرر مثانه توصیه میشود تا ماندگاری ماده پرتوزا در مثانه کمتر شود؛ اگر محدودیت مایعات یا مشکل ادراری دارید، دستور مرکز را دقیق رعایت کنید. در روزها و هفتههای بعد، دستورهای ایمنی پرتویی و آزمایشهای خون را انجام دهید و داروهای ضدسرطان یا مسکن را خودسرانه تغییر ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تسکین درد ناشی از متاستازهای متعدد و دردناک استخوانی با فعالیت استخوانسازی بالا و جذب مثبت در اسکن استخوانی
پیش از درمان، جذب مناسب ضایعات در اسکن استخوانی و کفایت ذخیرهٔ مغز استخوان باید ارزیابی شود. در صورت نداشتن منع پزشکی، پیش از تزریق حداقل ۵۰۰ میلیلیتر مایعات طبق دستور مرکز دریافت شود و پس از تزریق مثانه بهطور مکرر تخلیه شود. شمارش کامل خون باید بهصورت هفتگی، از ۲ هفته پس از تزریق، دستکم ۸ هفته یا تا بهبود کافی عملکرد مغز استخوان پایش شود. کاهش مسکنهای اوپیوئیدی فقط پس از کاهش درد و با نظر تیم درمان انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به ساماریوم اسام-۱۵۳ لکسیدرونام، ترکیبهای فسفوناتی یا اجزای فرآورده و نیز سابقه واکنش شدید به رادیوداروها را بگویید.
- اگر شمارش پلاکت، گلبول سفید یا هموگلوبین پایین است، بیماری مغز استخوان دارید، یا اخیراً شیمیدرمانی یا پرتودرمانی شدهاید، اطلاع دهید؛ این عوامل میتوانند سرکوب مغز استخوان را تشدید کنند.
- بیماری کلیه، کاهش ادرار، انسداد ادراری، بیاختیاری یا دشواری در تخلیه مثانه را مطرح کنید، چون دارو عمدتاً از راه ادرار دفع میشود.
- احتمال بارداری، بارداری، شیردهی یا برنامه بارداری در آینده نزدیک را پیش از تزریق اعلام کنید.
- فهرست همه داروها، مکملها و درمانهای سرطان را ارائه دهید؛ بهویژه شیمیدرمانی، پرتودرمانی خارجی و داروهای استخوانی از گروه بیسفسفوناتها.
- در کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال ایمنی و اثربخشی دارو بهخوبی ثابت نشده است؛ سن پایین یا ضعف عمومی شدید باید در ارزیابی مرکز لحاظ شود.
عوارض احتمالی
- کاهش موقت پلاکتها، گلبولهای سفید و گلبولهای قرمز در آزمایش خون
- افزایش گذرای درد استخوان، معمولاً در ساعات یا روزهای نخست
- تهوع
- سرگیجه
- خستگی و ضعف
- خونریزی غیرعادی، خوندماغ یا خونریزی لثه، لکههای پوستی یا کبودیهای گسترده؛ فوراً با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
- تب، لرز، گلودرد یا زخم دهان پس از درمان؛ همان روز برای بررسی عفونت و افت گلبول سفید اقدام کنید.
- تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده یا احساس غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سردرد شدید ناگهانی، اختلال گفتار، ضعف یکطرفه، گیجی یا کاهش هوشیاری؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا رو به افزایش گردن یا کمر، ضعف یا بیحسی اندامها، یا از دست رفتن کنترل ادرار و مدفوع؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد، سوزش، تورم یا تغییر رنگ شدید محل تزریق؛ همان لحظه به پرستار یا پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل، افزایش سرکوب مغز استخوان در صورت همراهی یا فاصلهگذاری نامناسب با شیمیدرمانی یا پرتودرمانی خارجی است؛ این درمانها باید با برنامهریزی تیم سرطان و پس از بهبود شمارش خون زمانبندی شوند. داروهای بیسفسفوناتی ممکن است بر اسکن استخوانی یا نحوه اتصال رادیودارو اثر بگذارند و زمان مصرفشان باید بررسی شود. تداخل غذایی یا الکلی مشخصی برای این رادیودارو شناخته نشده است. فهرست کامل داروها، مکملها و درمانهای پرتویی یا ضدسرطانیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ساماریوم اسام-۱۵۳ لکسیدرونام در بارداری نباید تجویز شود؛ اگر احتمال بارداری، عقبافتادن قاعدگی یا قصد بارداری دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. درباره شیردهی، داده کافی درباره ورود دارو به شیر انسان وجود ندارد و در صورت ضرورت درمان باید شیردهی قطع و شیر دوشیدهشده دور ریخته شود؛ زمان شروع دوباره یا جایگزین تغذیه را مرکز پزشکی هستهای مشخص میکند. پس از درمان نیز پیشگیری مؤثر از بارداری و محدودیت تماس نزدیک با نوزاد طبق دستور مرکز رعایت شود.
نگهداری
این رادیودارو برای نگهداری در منزل نیست و معمولاً در مرکز مجاز، در بستهبندی اصلی و بهصورت منجمد، طبق مقررات مواد پرتوزا نگهداری میشود. بیمار نباید آن را حمل یا در یخچال و فریزر خانگی ذخیره کند و نباید پس از تاریخ یا زمان مصرف تعیینشده استفاده شود. شرایط دقیق نگهداری و تاریخ انقضا روی برچسب فرآورده و دستور مرکز درمانی مشخص است.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو خودِ سرطان را از بین میبرد؟
۰۲اثر دارو چه زمانی شروع میشود و آیا ممکن است درد بیشتر شود؟
۰۳چرا بعد از تزریق باید آزمایش خون بدهم؟
۰۴آیا میتوانم ساماریوم را همزمان با شیمیدرمانی دریافت کنم؟
۰۵بعد از تزریق، برای خانوادهام چه احتیاطی لازم است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V10BX02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.