روپیواکائین هیدروکلراید
روپیواکائین هیدروکلراید یک بیحسکننده موضعی تزریقی از گروه داروهای آمیدی است که با مهار پیامهای عصبی، حس درد را در ناحیه موردنظر کاهش میدهد.
برای بیحسی موضعی یا ناحیهای هنگام جراحی، تسکین درد زایمان و کنترل درد حاد، بهویژه درد پس از عمل، استفاده میشود.
این دارو باید فقط توسط پزشک یا کادر درمان آموزشدیده و با پایش بیمار تزریق شود؛ تزریق ناخواسته داخل رگ میتواند مسمومیت شدید عصبی و قلبی ایجاد کند.
اگر حساسیت به بیحسکنندههای موضعی، بیماری قلبی یا کبدی، اختلال انعقادی، یا مصرف داروهای دیگر دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. گزگز اطراف لب، وزوز گوش، سرگیجه شدید، تشنج، تنگی نفس یا تپش قلب پس از تزریق نیازمند رسیدگی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
روپیواکائین هیدروکلراید یک بیحسکننده موضعی آمیدی از گروه داروهای دستگاه عصبی است. این دارو با مهار کانالهای سدیمی در رشتههای عصبی، انتقال پیام درد را بهطور موقت متوقف میکند. اثر آن در محل تزریق ایجاد میشود و ممکن است حس و قدرت حرکت را نیز برای مدتی کاهش دهد. کاربرد اصلی آن ایجاد بیحسی در جراحی، تسکین درد زایمان و کنترل درد حاد پس از عمل است.
موارد مصرف
- بیحسی اپیدورال برای جراحی، از جمله سزارین
- بیحسی اعصاب بزرگ یا اطراف عصب در جراحی
- بیحسی موضعی و تزریق در محل عمل
- کاهش درد هنگام زایمان
- کنترل درد حاد پس از عمل با روش اپیدورال یا بیحسی اطراف عصب
روش مصرف
روپیواکائین هیدروکلراید یک داروی تزریقی است و نباید خودسرانه یا در منزل استفاده شود. پزشک مقدار، غلظت، محل و سرعت تزریق را بر اساس نوع بیحسی و وضعیت بیمار تعیین میکند و هنگام تزریق فشارخون، نبض، تنفس و سطح هوشیاری پایش میشود. چون دارو تزریقی است، تداخل غذایی مهمی ندارد؛ بااینحال دستورهای ناشتایی مربوط به جراحی یا بیهوشی را رعایت کنید. هنگام تزریق هرگونه گزگز لب یا زبان، طعم فلزی، وزوز گوش، تاری دید، بیقراری یا تپش قلب را فوراً اطلاع دهید و تا بازگشت کامل حس و قدرت حرکت، بدون کمک راه نروید یا رانندگی نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیحسی اپیدورال برای جراحی
اثر معمول اپیدورال کمری حدود ۲ تا ۴ ساعت است؛ تزریق آهسته و مرحلهای همراه با پایش دقیق انجام شود.
بیحسی اپیدورال برای سزارین
اثر معمول حدود ۲ تا ۴ ساعت است؛ دوز باید افزایشی و با پایش مادر و جنین تزریق شود.
بیحسی اعصاب بزرگ یا اطراف عصب در جراحی
دوز بر اساس محل بلوک و وضعیت بیمار تنظیم میشود؛ اثر معمول حدود ۵ تا ۸ ساعت است.
بیحسی موضعی و تزریق در محل عمل
برای تزریق داخل مفصل تأیید نشده است؛ کمترین حجم و غلظت مؤثر و تزریق مرحلهای استفاده شود.
کاهش درد هنگام زایمان
فقط در محیط زایمان و با پایش مادر و جنین انجام شود؛ تا زمان زایمان بر اساس پاسخ بیمار تنظیم میشود.
کنترل درد حاد پس از عمل با روش اپیدورال
پایش فشار خون، تنفس و قدرت حرکتی ضروری است؛ در کودکان فقط غلظت ۲ میلیگرم/میلیلیتر مناسبتر است.
کنترل درد حاد پس از عمل با بیحسی اطراف عصب
تزریقهای تکراری خطر تجمع و مسمومیت دارد؛ پایش دقیق و استفاده از دوز مرحلهای ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت یا واکنش شدید به روپیواکائین، بوپیواکائین، لیدوکائین یا سایر بیحسکنندههای موضعی آمیدی را اطلاع دهید.
- وجود بیماری قلبی، اختلال ریتم یا هدایت الکتریکی قلب، فشارخون پایین یا سابقه غش را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر بیماری شدید کبدی یا کلیوی دارید، یا بیمار کودک، نوزاد، سالمند یا از نظر عمومی بدحال است، تیم درمان باید مطلع باشد.
- مصرف داروهای رقیقکننده خون، اختلال انعقادی، عفونت یا التهاب محل تزریق و بیماریهای عصبی را پیش از تزریق اعلام کنید.
- بارداری، احتمال بارداری و شیردهی را به پزشک یا متخصص بیهوشی بگویید.
- فهرست کامل داروها، بیحسکنندههای موضعی، داروهای ضدآریتمی، آرامبخشها، مسکنهای مخدر و مکملهایتان را در اختیار پزشک و داروساز بگذارید.
عوارض احتمالی
- افت فشارخون، احساس سبکی سر یا سرگیجه
- تهوع و استفراغ
- سردرد
- کند یا تند شدن ضربان قلب
- احتباس ادرار، بهویژه پس از بیحسی اپیدورال
- خارش، احساس گرما، تب یا لرز
- گزگز اطراف لب، بیحسی زبان، طعم فلزی، وزوز گوش، تاری دید، لرزش عضلانی یا بیقراری ناگهانی؛ فوراً به کادر درمان اطلاع دهید، چون میتواند نشانه آغاز مسمومیت دارویی باشد.
- تشنج، کاهش سطح هوشیاری، بیهوشی، تنفس کند یا توقف تنفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب شدید، ضربان نامنظم، درد قفسه سینه، افت فشار شدید یا غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده، خسخس سینه یا تنگی نفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبود یا خاکستری شدن لب و پوست، تنگی نفس یا خستگی غیرعادی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف پیشرونده یا ماندگار پاها، بیحسی گسترده، کمردرد شدید، یا از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع پس از بیحسی نزدیک ستون فقرات؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
همراهی روپیواکائین با سایر بیحسکنندههای موضعی و داروهای ضدآریتمی، مانند لیدوکائین، مکسیلتین یا آمیودارون، میتواند عوارض عصبی و قلبی را بیشتر کند. داروهای بیهوشی عمومی، آرامبخشها و مسکنهای مخدر نیز ممکن است کاهش هوشیاری یا عوارض تنفسی را تشدید کنند. در تزریقهای مکرر یا طولانی، داروهایی مانند فلووکسامین و انوکساسین میتوانند تجزیه روپیواکائین را کند کنند؛ الکل نیز در صورت مصرف همزمان با آرامبخشها یا مخدرها خوابآلودگی را بیشتر میکند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را پیش از تزریق به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
روپیواکائین در برخی روشهای بیحسی اپیدورال هنگام زایمان و سزارین استفاده میشود، اما در بارداری از جفت عبور میکند و ممکن است ضربان قلب جنین را کاهش دهد؛ بنابراین پایش مادر و جنین ضروری است. درباره ورود آن به شیر مادر اطلاعات محدود است؛ مقدار کم پس از سزارین گزارش شده و در گزارشهای موجود عارضهای در نوزادان دیده نشده است. تصمیم درباره ادامه یا شروع شیردهی را با تیم درمان هماهنگ کنید.
نگهداری
فرآورده تزریقی را در بستهبندی اصلی، در دمای معمول اتاق، دور از نور مستقیم و یخزدگی و مطابق شرایط درجشده روی بسته نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید؛ محلول کدر، تغییررنگداده، رسوبدار یا تاریخگذشته و باقیمانده آمپول یا ویال تکمصرف را استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 2 mg / 1 mL |
| تزریقی | 5 mg / 1 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا روپیواکائین هیدروکلراید بیهوشی کامل ایجاد میکند؟
۰۲بیحسی و ضعف ناشی از روپیواکائین چه مدت طول میکشد؟
۰۳اگر بعد از تزریق روپیواکائین گزگز لب یا وزوز گوش پیدا کردم چه کنم؟
۰۴آیا روپیواکائین هیدروکلراید میتواند باعث مشکل در ادرار کردن شود؟
۰۵پس از تزریق روپیواکائین میتوانم رانندگی کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۶ سازنده، در گروه N01BB09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.