فلووکسامین
فلووکسامین دارویی از گروهِ ضدافسردگیهای مهارکنندهٔ انتخابیِ بازجذبِ سروتونین (SSRI) است که با تنظیمِ سطحِ سروتونین در مغز، به بهبودِ خلقوخو و کاهشِ افکارِ وسواسی کمک میکند.
بیشترین کاربردِ فلووکسامین در درمانِ اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) است؛ این دارو برای افسردگی و برخی اختلالهای اضطرابی نیز تجویز میشود.
این دارو را هرگز نباید ناگهان قطع کرد، و ترکیبِ آن با برخی داروهای دیگر — بهویژه ضدافسردگیهای قدیمیترِ گروهِ مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز — میتواند بسیار خطرناک باشد.
اگر افکارِ آسیب به خود، نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید، خونریزیِ غیرعادی یا علائمِ سندرومِ سروتونین مانندِ تبِ ناگهانی و لرزشِ شدید دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فلووکسامین یک داروی ضدافسردگی است که در گروهِ مهارکنندههای بازجذبِ سروتونین جای میگیرد و با افزایشِ میزانِ در دسترسِ سروتونین در فضای بینِ سلولهای عصبیِ مغز، به تنظیمِ خلقوخو، اضطراب و افکارِ وسواسی کمک میکند. این دارو یکی از قدیمیترین داروهای این گروه است و بهطورِ مشخص در درمانِ اختلال وسواس فکری-عملی کاربردِ گسترده و شناختهشدهای دارد. برخلافِ داروهای مسکّن یا آرامبخش، اثرِ فلووکسامین فوری نیست و معمولاً بهتدریج و طیِ چند هفته ظاهر میشود. مصرفِ آن باید همواره طبقِ تجویزِ روانپزشک یا پزشکِ معالج و با دوز و زمانبندیِ مشخصشده از سوی او انجام شود.
موارد مصرف
- درمانِ اختلال وسواس فکری-عملی در بزرگسالان و نوجوانان — رایجترین و اصلیترین کاربردِ این دارو
- درمانِ افسردگی
- درمانِ اختلال اضطراب اجتماعی (فوبیای اجتماعی)
- کمک به کنترلِ برخی اختلالهای اضطرابیِ دیگر، تنها به تشخیص و تجویزِ روانپزشک
روش مصرف
فلووکسامین باید دقیقاً طبقِ زمانبندی و مقداری مصرف شود که پزشک تعیین کرده است، نه بیشتر و نه کمتر. مصرفِ آن همراه با غذا میتواند احتمالِ ناراحتیِ معده را کاهش دهد. برخی افراد از این دارو کمی خوابآلودگی تجربه میکنند، به همین دلیل پزشک ممکن است مصرفِ آن را در ساعتِ مشخصی از شبانهروز توصیه کند؛ این زمانبندی بسته به شرایطِ هر فرد میتواند فرق کند. اثرِ فلووکسامین بر خلق و افکارِ وسواسی معمولاً طیِ چند هفته و بهتدریج نمایان میشود، پس حتی اگر در روزهای نخست بهبودیِ محسوسی دیده نشود، بدونِ هماهنگی با پزشک نباید مصرف قطع شود. هرگونه تغییرِ دوز یا توقفِ مصرف باید تدریجی و تنها زیرِ نظرِ پزشک انجام شود، زیرا قطعِ ناگهانی میتواند علائمِ ناخوشایندی ایجاد کند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اختلال وسواس فکری ـ عملی
مقادیر بیش از ۱۰۰ میلیگرم در روز در بزرگسالان و بیش از ۵۰ میلیگرم در روز در کودکان و نوجوانان در دو نوبت تقسیم شود؛ درمان پس از پاسخ معمولاً چند ماه یا بیشتر ادامه مییابد و قطع ناگهانی مناسب نیست.
افسردگی
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ مقادیر بیش از ۱۵۰ میلیگرم در روز در دو یا سه نوبت تقسیم شود؛ درمان معمولاً دستکم ۶ ماه پس از بهبودی ادامه مییابد.
اختلال اضطراب اجتماعی (فوبیای اجتماعی)
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ برای ارزیابی پاسخ، معمولاً چند هفته درمان مداوم لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به فلووکسامین یا داروهای مشابه
- مصرفِ همزمان یا اخیرِ داروهای ضدافسردگیِ گروهِ مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز؛ ترکیبِ این دو گروه دارویی میتواند خطرناک باشد
- سابقهٔ اختلالِ دوقطبی یا شیدایی (مانیا)
- سابقهٔ تشنج، صرع یا بیماریِ کبدی
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- سایر داروهای مصرفی، بهویژه داروهای مؤثر بر سروتونین، رقیقکنندههای خون یا مسکنهای ضدالتهابی
عوارض احتمالی
- تهوع، بهویژه در روزها و هفتههای ابتداییِ درمان
- خوابآلودگی یا در مواردی بیخوابی
- سردرد
- خشکیِ دهان
- یبوست یا سایر ناراحتیهای گوارشی
- کاهشِ اشتها
- نشانههای سندرومِ سروتونین مانندِ تبِ ناگهانی، لرزشِ شدید، تعریقِ زیاد، ضربانِ قلبِ تند و نامنظم یا گیجیِ شدید — در صورتِ بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تغییراتِ نگرانکنندهٔ خلقی یا افکارِ آسیب به خود، بهویژه در هفتههای نخستِ درمان یا پس از تغییرِ دوز و بهخصوص در نوجوانان و جوانان — با اورژانس تماس بگیرید
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس — با اورژانس تماس بگیرید
- کبودی یا خونریزیِ غیرعادی، مانندِ خونریزیِ لثه یا بینی که بهسختی بند میآید — هر چه زودتر به پزشک اطلاع دهید
- نشانههای شیدایی مانندِ پرانرژیِ غیرعادی، کمخوابیِ شدید یا رفتارهای پرخطر، بهویژه در افرادی با سابقهٔ اختلالِ دوقطبی — هر چه زودتر به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فلووکسامین تداخلهای داروییِ مهمی دارد که باید جدی گرفته شوند. ترکیبِ آن با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) بههیچوجه مجاز نیست و میتواند خطرناک باشد. مصرفِ همزمان با سایر داروهای مؤثر بر سروتونین، مانندِ برخی مسکنهای قوی، داروهای میگرن یا سایر ضدافسردگیها، خطرِ «سندرومِ سروتونین» را افزایش میدهد. این دارو همچنین میتواند سطحِ خونیِ برخی داروهای دیگر مانندِ تئوفیلین، کلوزاپین، تیزانیدین و برخی آرامبخشهای بنزودیازپینی را بالا ببرد، به همین دلیل ممکن است دوزِ آنها نیاز به تنظیم داشته باشد. مصرفِ همزمان با آسپرین، ضدالتهابهای غیراستروئیدی یا رقیقکنندههای خون نیز میتواند خطرِ خونریزی را افزایش دهد، و بهتر است مصرفِ زیادِ کافئین و الکل هم محدود شود. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ موجود دربارهٔ مصرفِ فلووکسامین در بارداری محدود است و تصمیم دربارهٔ آن باید با پزشک و با در نظر گرفتنِ شدتِ بیماریِ مادر در برابرِ خطرِ احتمالی برای جنین گرفته شود. مصرف در سهماههٔ پایانیِ بارداری در مواردِ نادر میتواند با علائمِ گذرا در نوزادِ تازهمتولد همراه باشد. این دارو در مقدارِ کمی به شیرِ مادر منتقل میشود، پس مصرف در دورانِ شیردهی نیز باید تنها با نظرِ پزشک و با توجه به وضعیتِ نوزاد انجام شود. شروع، قطع یا تغییرِ این دارو در بارداری یا شیردهی هرگز نباید بدونِ مشورتِ پزشک انجام شود.
نگهداری
فلووکسامین باید در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری شود. این دارو باید همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار گیرد. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضای دارو بررسی شود و داروهای تاریخگذشته یا اضافی طبقِ راهنماییِ داروخانه دور ریخته شوند، نه در سطلِ زبالهٔ خانگیِ معمولی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 50 mg |
| قرص | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۷ برند از ۱۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چند وقت طول میکشد تا اثرِ فلووکسامین مشخص شود؟
۰۲آیا قطعِ ناگهانیِ فلووکسامین خطرناک است؟
۰۳آیا فلووکسامین اعتیادآور است؟
۰۴چرا فلووکسامین باعثِ تهوع میشود و برای کاهشِ آن چه باید کرد؟
۰۵آیا مصرفِ فلووکسامین همراه با داروهای معمولیِ سرماخوردگی یا مسکنها بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۷ برند از ۱۴ سازنده، در گروه N06AB08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.