روپینیرول
روپینیرول دارویی از دستهٔ تحریککنندههای گیرندهٔ دوپامین است که با تقلیدِ اثرِ دوپامینِ طبیعیِ بدن در مغز عمل میکند.
این دارو بیشتر برای کنترلِ نشانههای بیماریِ پارکینسون و درمانِ سندرم پای بیقرار تجویز میشود.
روپینیرول میتواند باعثِ افتِ ناگهانیِ فشار خون، سرگیجه یا حتی خوابآلودگیِ ناگهانی و بیهشدار شود؛ تا زمانی که واکنشِ بدنتان به دارو مشخص نشده، از رانندگی یا کارهای پرخطر خودداری کنید.
اگر دچارِ سرگیجهٔ شدید، غش، خوابآلودگیِ شدید، تغییراتِ ناگهانیِ رفتاری مانندِ ولع به قمار یا خرید، یا توهم شدید، حتماً با پزشک خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
روپینیرول (Ropinirole) دارویی از ردهٔ تحریککنندههای گیرندهٔ دوپامین (Dopamine Agonist) است که در گروهِ داروهای مؤثر بر دستگاهِ عصبی جای میگیرد. این دارو با تحریکِ گیرندههای دوپامینیِ مغز، اثری شبیه دوپامینِ طبیعیِ بدن ایجاد میکند و کمبودِ آن را در بیماریِ پارکینسون تا حدی جبران میکند. همین اثرِ دوپامینی سبب میشود روپینیرول در کاهشِ نشانههای سندرم پای بیقرار نیز مؤثر باشد. این دارو را میتوان بهتنهایی یا همراه با لوودوپا مصرف کرد؛ نوع و برنامهٔ مصرف را پزشک بر اساسِ شرایطِ هر بیمار تعیین میکند.
موارد مصرف
- کنترلِ نشانههای حرکتیِ بیماریِ پارکینسون در مراحلِ اولیه، بهتنهایی و بدونِ نیاز به لوودوپا
- درمانِ بیماریِ پارکینسون در مراحلِ پیشرفتهتر، معمولاً همراه با لوودوپا
- کاهشِ لرزش، سفتیِ عضلانی و کندیِ حرکت در بیماریِ پارکینسون
- درمانِ سندرم پای بیقرار با شدتِ متوسط تا شدید
- بهبودِ کیفیتِ خواب در افرادِ مبتلا به سندرم پای بیقرار که نشانهها در ساعاتِ پایانیِ روز تشدید میشود
روش مصرف
روپینیرول به شکلِ قرصِ خوراکی مصرف میشود و بهتر است هر بار همراه با غذا میل شود تا احتمالِ حالتِ تهوع کاهش یابد. پزشک معمولاً درمان را با دوزی کم آغاز میکند و طیِ چند هفته بهتدریج افزایش میدهد تا بدن فرصتِ سازگاری پیدا کند؛ همین اصل دربارهٔ کاهش یا قطعِ دارو هم صادق است و هرگز نباید بدونِ هماهنگی با پزشک، بهویژه در بیماریِ پارکینسون، مصرف را ناگهان قطع کرد. زمانِ مصرف در پارکینسون معمولاً در طولِ روز و در سندرم پای بیقرار عمدتاً عصر یا پیش از خواب است؛ برنامهٔ دقیقِ مصرف، تعدادِ نوبتها و مقدارِ هر بار را فقط پزشک یا داروساز بر اساسِ نسخه مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیماری پارکینسون در مراحل اولیه، برای کنترل نشانههای حرکتی و بهصورت درمانِ تنها
با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است. درمان معمولاً طولانیمدت است و قطع دارو باید تدریجی باشد.
بیماری پارکینسون در مراحل پیشرفتهتر، برای کنترل لرزش، سفتی عضلانی و کندی حرکت، معمولاً همراه با لوودوپا
با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است. همراهی با لوودوپا ممکن است حرکات غیرارادی را بیشتر کند و کاهش دوز لوودوپا لازم شود.
سندرم پای بیقرار متوسط تا شدید، بهویژه هنگامی که نشانهها در ساعات پایانی روز و هنگام خواب تشدید میشوند
با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است. ایمنی و اثربخشی دوزهای بیش از ۴ میلیگرم در روز ثابت نشده است؛ شروع زودتر یا تشدید علائم نیازمند ارزیابی پزشک است.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیتِ شناختهشده به روپینیرول یا سایرِ اجزای دارو
- بیماریهای قلبیعروقی، افتِ فشارِ خون یا سابقهٔ غشکردن
- سابقهٔ اختلالاتِ روانی مانندِ توهم، روانپریشی یا رفتارهای تکانشی مثلِ ولعِ قمار یا خرجِ افراطی
- بیماریِ کبدی یا کلیوی
- مصرفِ همزمانِ سایر داروها، بهویژه داروهای ضدِ روانپریشی، متوکلوپرامید یا قرصهای هورمونی و ضدبارداری
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
عوارض احتمالی
- حالتِ تهوع، بهویژه در روزهای اولِ مصرف
- سرگیجه یا احساسِ سبکیِ سر
- خوابآلودگی و خستگی
- سردرد
- ورمِ خفیفِ پا یا مچ پا
- خوابآلودگیِ شدید و ناگهانی یا بهخوابرفتنِ بیهشدار در حینِ کارهایی مانندِ رانندگی — در این حالت رانندگی نکنید و موضوع را فوراً با پزشک در میان بگذارید
- غش یا افتِ شدیدِ فشارِ خون هنگامِ بلندشدن — اگر تکرار شود یا شدید باشد، با پزشک تماس بگیرید
- تغییراتِ رفتاریِ غیرعادی مانندِ ولعِ شدید به قمار، خرید، خوردن یا افزایشِ غیرمعمولِ میلِ جنسی — این علائم را حتماً به پزشک اطلاع دهید تا درمان بازبینی شود
- توهم یا سردرگمیِ ذهنی، بهویژه در سالمندان — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است
- بدترشدنِ نشانههای پای بیقرار یا شروعِ زودترِ آنها پس از مدتی درمان — در صورتِ مشاهده، با پزشک خود مشورت کنید تا نوعِ درمان بازبینی شود
- نشانههای آلرژیِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
روپینیرول با برخی داروها میتواند تداخل داشته باشد؛ داروهای ضدِ روانپریشی و متوکلوپرامید اثرِ روپینیرول را خنثی میکنند و معمولاً همزمان با آن تجویز نمیشوند. داروهایی مانندِ سیپروفلوکساسین، فلووکسامین و قرصهای هورمونیِ استروژندار، از جمله برخی قرصهای ضدبارداری، میتوانند غلظتِ روپینیرول را در خون افزایش دهند. سیگار کشیدن ممکن است اثرِ دارو را کم کند، بنابراین تغییر در عادتِ سیگارکشیدن حینِ مصرفِ روپینیرول باید به پزشک اطلاع داده شود. مصرفِ الکل یا داروهای خوابآور همراه با روپینیرول نیز میتواند خوابآلودگی را تشدید کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ مصرفِ روپینیرول در بارداریِ انسان محدود است، هرچند در مطالعاتِ حیوانی نگرانیهایی گزارش شده است؛ به همین دلیل این دارو در بارداری فقط زمانی مصرف میشود که پزشک تشخیص دهد فایدهٔ آن برای مادر از خطرِ احتمالی بیشتر است. روپینیرول با کاهشِ هورمونِ پرولاکتین میتواند شیردهی را کم یا متوقف کند، بنابراین برای مادرانِ شیرده معمولاً توصیه نمیشود و تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطعِ شیردهی باید با نظرِ پزشک گرفته شود.
نگهداری
روپینیرول را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلی و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 1 mg |
| قرص | 0.25 mg |
| قرص | 0.5 mg |
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۳ برند از ۲۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ روپینیرول باعثِ خوابآلودگیِ ناگهانی میشود؟
۰۲چرا نباید روپینیرول را ناگهان قطع کرد؟
۰۳آیا روپینیرول میتواند رفتارِ فرد را تغییر دهد؟
۰۴تفاوتِ مصرفِ روپینیرول در پارکینسون و سندرمِ پای بیقرار چیست؟
۰۵آیا خوردنِ روپینیرول همراه با غذا ضروری است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۳ برند از ۲۷ سازنده، در گروه N04BC04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.