رنیوم (۱۸۸) سولفور کلوئید
رنیوم (۱۸۸) سولفور کلوئید یک رادیوداروی درمانی تزریقی است که ذرات کلوئیدیِ حامل رنیوم-۱۸۸ را در فضای هدف نگه میدارد تا تابش بتا را موضعی آزاد کند. کاربرد آن داخلحفرهای است و در درمانهای مفصل، بیشتر برای کاهش التهاب پوشش مفصل به کار میرود.
بیشتر برای درمان موضعی سینوویت مداوم یا عودکننده و تجمع مایع در مفاصل بزرگ، مانند زانو و شانه، استفاده میشود؛ بهویژه وقتی درمانهای معمول کافی نبودهاند. در موارد انتخابشده برای آرتریت روماتوئید یا آرتروپاتی هموفیلیک نیز به کار میرود.
این دارو رادیواکتیو است و برای مصرف خانگی، خوراکی یا تزریق وریدی نیست؛ آمادهسازی و تزریق آن فقط در مرکز مجاز پزشکی هستهای انجام میشود. دستورهای حفاظت در برابر پرتو پس از درمان را دقیق رعایت کنید.
پیش از تزریق، بارداری یا احتمال آن، شیردهی، عفونت مفصل یا فضای هدف، اختلال انعقادی و مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون را اعلام کنید. درد شدیدِ رو به افزایش، تب، قرمزی و گرمی محل، زخم پوستی یا علائم حساسیت شدید نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
رنیوم (۱۸۸) سولفور کلوئید از گروه رادیوداروهای درمانی ضدالتهاب است و به شکل محلول تزریقی عرضه میشود. پس از تزریق داخل فضای هدف، ذرات کلوئیدی تا حد زیادی در همان محل باقی میمانند و در حفرهٔ مفصل توسط سلولهای پوشش مفصل جذب میشوند. تابش بتای رنیوم-۱۸۸ با ایجاد آسیب موضعی و کاهش تدریجی بافت سینوویالِ ملتهب، به کمشدن التهاب و تجمع مایع کمک میکند. بهدلیل پرتوزابودن، محل تزریق، فعالیت فرآورده و مراقبتهای پس از آن باید توسط تیم پزشکی هستهای تعیین شود.
موارد مصرف
- درمان پرتویی داخل مفصل برای سینوویت مداوم یا عودکنندهٔ مفاصل بزرگ، بهویژه زانو و شانه
- کاهش التهاب و تجمع مایع مفصل در برخی آرتریتهای التهابی، مانند آرتریت روماتوئید، پس از پاسخ ناکافی به درمانهای معمول
- درمان انتخابشدهٔ آرتروپاتی هموفیلیک و خونریزی یا تجمع مایع مکرر مفصل
روش مصرف
این فرآورده برای مصرف خوراکی یا تزریق در رگ نیست و بیمار نباید آن را در خانه نگهداری یا استفاده کند. تزریق معمولاً بهصورت درمان موضعی داخل فضای هدف، مانند حفرهٔ مفصل، با روش استریل و گاهی با هدایت تصویربرداری انجام میشود؛ نوع فضای درمان، فعالیت موردنیاز و زمانبندی را متخصص تعیین میکند. ممکن است پیش از تزریق مایع مفصل تخلیه شود و پس از آن داروی همراه یا بیحرکت نگهداشتن مفصل طبق پروتکل لازم باشد؛ این دستورها را تغییر ندهید و درمان را خودسرانه تکرار نکنید. دستورهای حفاظت در برابر پرتو و هرگونه محدودیت تماس نزدیک با دیگران را دقیقاً مطابق راهنمای مرکز اجرا کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سینوویت مداوم یا عودکنندهٔ مفاصل بزرگ، بهویژه زانو و شانه
پس از تخلیهٔ مایع مفصل انجام شود؛ بیحرکتسازی مفصل و مراقبت برای کاهش نشت خارجمفصلی طبق دستور مرکز ضروری است.
آرتریتهای التهابی، مانند آرتریت روماتوئید، پس از پاسخ ناکافی به درمان معمول
فقط برای سینوویت فعال و پایدار کاربرد دارد و باید تداوم التهاب پس از درمان معمول توسط متخصص تأیید شود.
آرتروپاتی هموفیلیک با خونریزی یا تجمع مکرر مایع مفصل
پیش از اقدام، هماهنگی با متخصص هماتولوژی و تأمین پوشش مناسب فاکتور انعقادی ضروری است؛ بیحرکتسازی پس از تزریق برای کاهش نشت اهمیت دارد.
پیش از مصرف بدانید
- بارداری، احتمال بارداری، عقبافتادن قاعدگی یا قصد بارداری؛ تابش یونساز میتواند به جنین آسیب بزند.
- شیردهی؛ ممکن است درمان تا پایان شیردهی به تعویق بیفتد یا قطع موقت شیردهی لازم شود.
- سابقهٔ حساسیت شدید به رادیوداروها یا هر داروی تزریقی، و حساسیت به اجزای فرآورده.
- عفونت مفصل یا فضای هدف، عفونت یا زخم محل ورود سوزن، یا پارگی کیست سینوویال.
- اختلال انعقادی، کمبود پلاکت، یا مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون و ضدپلاکت؛ این داروها را خودسرانه قطع نکنید.
- کودک یا نوجوانِ در سن رشد، سابقهٔ درمان پرتویی یا رادیوداروی اخیر، و هر دارو یا مکملی که مصرف میکنید.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت یا ناراحتی گذرا در محل ورود سوزن یا مفصل
- تورم موقت مفصل یا بیشترشدن کوتاهمدت درد و التهاب پس از تزریق
- احساس گرمی یا محدودیت گذرای حرکت مفصل
- تهوع یا استفراغ گذرا
- تیرهشدن محدود پوست یا سفتی بافت نزدیک محل تزریق، بهویژه در صورت نشت بخشی از فرآورده
- ورم اندام نزدیک مفصل درمانشده
- تب، قرمزی و گرمیِ رو به افزایش، درد شدید یا مداوم، ترشح از محل، یا ناتوانی در حرکت مفصل: میتواند نشانهٔ عفونت مفصل باشد؛ همان روز فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- درد سوزاننده، تیرگی پیشرونده، تاول، زخم یا سفتی شدید پوست نزدیک محل تزریق: احتمال خروج رادیودارو از فضای هدف وجود دارد؛ فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید و برای ارزیابی سریع مراجعه کنید.
- تورم صورت، لب یا زبان، خسخس، تنگی نفس، افت هوشیاری یا غش: نشانهٔ واکنش حساسیتی شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی مداوم از محل ورود سوزن، کبودی گسترده، یا درد شدید قفسهٔ سینه یا شکم و تنگی نفس پس از تزریق داخلحفرهای: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای خود رادیودارو تداخل مستقیم شناختهشدهای با داروهای معمول، غذا یا الکل مطرح نیست. با این حال، فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را به پزشک و داروساز بگویید؛ بهویژه داروهای رقیقکنندهٔ خون، ضدپلاکت، ضدالتهاب، داروهای کورتونی مربوط به مفصل و هر رادیوداروی دیگر. این موارد ممکن است بر ایمنی سوراخکردن و تزریق یا ترتیب پروتکل اثر بگذارند و نباید بدون هماهنگی قطع یا جابهجا شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
تابش یونساز میتواند به جنین آسیب بزند؛ اگر باردارید، احتمال بارداری دارید یا قاعدگیتان عقب افتاده است، پیش از تزریق اطلاع دهید و معمولاً این درمان در بارداری انجام نمیشود. در شیردهی نیز ممکن است بهدلیل پرتوزابودن فرآورده، درمان تا پایان شیردهی به تعویق بیفتد یا قطع موقت شیردهی لازم شود؛ تصمیم و مدت آن را متخصص پزشکی هستهای تعیین میکند.
نگهداری
این فرآورده باید در محفظهٔ حفاظدار و محل اختصاصی نگهداری رادیوداروها، در دمای درجشده روی برچسب و دور از گرما، نور مستقیم و یخزدگی نگهداری شود. بیمار نباید ویال را به خانه ببرد، باز کند یا دور بیندازد؛ محل نگهداری باید از دسترس کودکان و افراد غیرمسئول دور باشد. تاریخ انقضا و زمان تعیین فعالیت بررسی شود و پسماند فقط طبق مقررات مرکز دفع شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا رنیوم ۵ میلیکوری را میتوان مثل آمپول معمولی تزریق کرد؟
۰۲۵ میلیکوری در این دارو یعنی چه؟
۰۳آیا اثر رنیوم فوری است؟
۰۴بعد از تزریق باید مفصل را بیحرکت نگه دارم؟
۰۵آیا تماس با خانواده بعد از تزریق خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V10AX05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.