بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · دستگاه تنفس

پرومتازین

Promethazine
رده ATC R06AD02شکل شربتدوز 5 mg/5mLبرند در ایران ۹
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

پرومتازین آنتی‌هیستامینی نسل اول از خانوادهٔ فنوتیازین‌هاست که با مسدود کردنِ اثرِ هیستامین، نشانه‌های آلرژی را کاهش می‌دهد و به‌دلیلِ اثرِ آرام‌بخش، برای تهوع و کمک به خواب نیز به‌کار می‌رود.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر برای کنترلِ آلرژی، آبریزش‌بینی و خارشِ ناشی از سرماخوردگی به‌کار می‌رود. همچنین در پیشگیری و درمانِ تهوع و استفراغ، از جمله تهوعِ سفر، و ایجادِ آرامش پیش از برخی اقدام‌های پزشکی کاربرد دارد.

نکتهٔ ایمنی مهم

پرومتازین خواب‌آلودگیِ قابل‌توجه ایجاد می‌کند و در کودکانِ خردسال می‌تواند با کندشدنِ خطرناکِ تنفس همراه باشد؛ به همین دلیل مصرف آن در این گروهِ سنی نیازمند احتیاطِ ویژه و نظرِ پزشک است.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر پس از مصرف، تنفسِ کودک آهسته یا سطحی شد، خوابِ غیرعادی و عمیق پیش آمد، یا نشانه‌های آلرژیِ شدید مانندِ تورمِ صورت و مشکل در تنفس دیده شد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Promethazine
۰۲

معرفی دارو

پرومتازین یک آنتی‌هیستامینِ نسل اول از دستهٔ داروییِ فنوتیازین‌ها (Phenothiazine) است که با مسدود کردنِ گیرندهٔ نوعِ یکِ هیستامین در بدن، علائمی مانندِ خارش، عطسه و آبریزش‌بینی را کاهش می‌دهد. این دارو همچنین بر مرکزِ کنترلِ تهوع در مغز اثر می‌گذارد و به همین دلیل در پیشگیری و درمانِ تهوع و استفراغ نیز کاربرد دارد. اثرِ آرام‌بخشیِ آن سبب شده در برخی موقعیت‌ها برای کمک به خوابِ راحت‌تر یا کاهشِ اضطراب پیش از برخی اقدام‌های پزشکی نیز استفاده شود. شکلِ شربتیِ آن معمولاً برای مصرفِ خوراکی و جذبِ نسبتاً سریع طراحی شده است.

۰۳

موارد مصرف

  • کاهشِ نشانه‌های آلرژی مانندِ خارش، عطسه و آبریزش‌بینی
  • درمانِ کهیر و واکنش‌های آلرژیکِ پوستی
  • پیشگیری و درمانِ تهوع و استفراغ، از جمله تهوعِ ناشی از سفر (سرگیجهٔ حرکتی)
  • کمک به خوابِ آرام‌تر در شب‌هایی که بی‌خوابی با آلرژی یا سرماخوردگی همراه است
  • کاهشِ سرفه و نشانه‌های سرماخوردگی به‌عنوانِ بخشی از درمانِ کمکی
  • آرام‌سازی پیش از برخی اقدام‌های پزشکی یا جراحی
۰۴

روش مصرف

پرومتازین را طبقِ دستورِ پزشک یا داروساز و مطابقِ برچسبِ نسخه مصرف کنید؛ شربت را با پیمانهٔ مخصوصِ اندازه‌گیری، نه با قاشقِ خانگی، اندازه بگیرید تا دوز دقیق باشد. این دارو را می‌توان همراه یا بدونِ غذا خورد؛ اگر باعثِ ناراحتیِ معده شد، مصرف همراه با غذا کمک‌کننده است. برای کمک به خواب، معمولاً کمی پیش از زمانِ خواب مصرف می‌شود و برای تهوعِ سفر، پزشک ممکن است مصرفِ آن را پیش از حرکت توصیه کند. تا وقتی از تأثیرِ دارو بر هوشیاریِ خودتان مطمئن نشده‌اید، از رانندگی یا کار با ابزارِ خطرناک خودداری کنید و بدونِ هماهنگی با پزشک، در مقدار یا مدتِ مصرف تغییری ندهید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

کاهش نشانه‌های آلرژی مانند خارش، عطسه و آبریزش بینی

بزرگسالان۲۵ میلی‌گرم هنگام خواب؛ در صورت نیاز ۱۰ تا ۲۰ میلی‌گرم، دو تا سه بار در روز با فاصلهٔ ۶ تا ۸ ساعت؛ حداکثر ۷۵ میلی‌گرم در شبانه‌روز.
کودکانکودکان ۲ تا ۵ سال: ۵ تا ۱۵ میلی‌گرم در روز، یکجا هنگام خواب یا در دو نوبت؛ حداکثر ۱۵ میلی‌گرم. کودکان ۵ تا ۱۰ سال: ۱۰ تا ۲۵ میلی‌گرم در روز، یکجا یا در دو نوبت؛ حداکثر ۲۵ میلی‌گرم. بالای ۱۰ سال مانند بزرگسالان.

با یا بدون غذا مصرف می‌شود؛ در صورت ناراحتی معده همراه غذا یا شیر مصرف شود. به‌دلیل خواب‌آلودگی، نوبت شبانه مناسب‌تر است.

کهیر و واکنش‌های آلرژیک پوستی

بزرگسالان۲۵ میلی‌گرم هنگام خواب؛ در صورت نیاز ۱۰ تا ۲۰ میلی‌گرم، دو تا سه بار در روز با فاصلهٔ ۶ تا ۸ ساعت؛ حداکثر ۷۵ میلی‌گرم در شبانه‌روز.
کودکانکودکان ۲ تا ۵ سال: ۵ تا ۱۵ میلی‌گرم در روز، یکجا هنگام خواب یا در دو نوبت؛ حداکثر ۱۵ میلی‌گرم. کودکان ۵ تا ۱۰ سال: ۱۰ تا ۲۵ میلی‌گرم در روز، یکجا یا در دو نوبت؛ حداکثر ۲۵ میلی‌گرم. بالای ۱۰ سال مانند بزرگسالان.

در واکنش آلرژیک شدید یا آنافیلاکسی، پرومتازین فقط درمان کمکی است و جایگزین درمان اورژانسی نمی‌شود.

تهوع و استفراغ

بزرگسالان۱۲٫۵ تا ۲۵ میلی‌گرم هر ۴ تا ۶ ساعت در صورت نیاز؛ حداکثر ۴ نوبت و ۱۰۰ میلی‌گرم در ۲۴ ساعت.
کودکانکودکان ۲ سال و بالاتر: ۰٫۲۵ تا ۰٫۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در هر نوبت، هر ۴ تا ۶ ساعت در صورت نیاز؛ حداکثر ۲۵ میلی‌گرم در هر نوبت.

در کودکان برای استفراغ بدون علت مشخص یا استفراغ سادهٔ حاد مصرف نشود؛ کم‌آبی، بی‌حالی یا تداوم استفراغ نیازمند ارزیابی است.

پیشگیری و درمان تهوع ناشی از سفر یا سرگیجهٔ حرکتی

بزرگسالان۲۵ میلی‌گرم، ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از سفر؛ در صورت نیاز ۸ تا ۱۲ ساعت بعد تکرار شود. در سفرهای چندروزه، صبح و پیش از وعدهٔ شام مصرف می‌شود.
کودکانکودکان ۲ تا ۵ سال: ۵ میلی‌گرم شب قبل سفر و در صورت نیاز ۶ تا ۸ ساعت بعد. کودکان ۵ تا ۱۰ سال: ۱۰ میلی‌گرم شب قبل سفر و در صورت نیاز ۶ تا ۸ ساعت بعد. بالای ۱۰ سال مانند بزرگسالان.

خواب‌آلودگی شایع است؛ پس از مصرف رانندگی و کار با ماشین‌آلات انجام ندهید.

کمک کوتاه‌مدت به خواب در بی‌خوابی همراه آلرژی یا سرماخوردگی

بزرگسالان۲۰ تا ۵۰ میلی‌گرم، یک‌بار هنگام خواب؛ فقط برای دورهٔ کوتاه.

برای بی‌خوابی مزمن یا مصرف روزانهٔ طولانی مناسب نیست؛ پس از مصرف از رانندگی و مصرف الکل خودداری کنید.

کاهش سرفه و نشانه‌های سرماخوردگی به‌عنوان درمان کمکی

بزرگسالان۵ میلی‌گرم هر ۴ تا ۶ ساعت در صورت نیاز؛ حداکثر ۶ نوبت یا ۳۰ میلی‌گرم در ۲۴ ساعت، برای کوتاه‌ترین مدت لازم.

برای سرفهٔ خلط‌دار، آسم، خس‌خس یا تنگی نفس مناسب نیست؛ اگر سرفه طی ۵ تا ۷ روز بهتر نشد، علت آن باید بررسی شود.

آرام‌سازی پیش از برخی اقدام‌های پزشکی یا جراحی

بزرگسالان۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم، یک‌بار شب قبل از عمل؛ دوز رایج ۵۰ میلی‌گرم.
کودکانکودکان ۲ سال و بالاتر: حدود ۱٫۱ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، یک نوبت پیش از اقدام؛ فقط در چارچوب برنامهٔ تیم بیهوشی.

تنها در محیط درمانی انجام شود؛ اثر داروهای بیهوشی، مسکن و آرام‌بخش را تشدید می‌کند و می‌تواند تنفس را تضعیف کند.

تنظیم دوز: این مقادیر عمومی و معمول‌اند؛ پزشک دوز دقیق را بر پایهٔ سن، وزن، شدت بیماری و وضعیت کلیه و کبد تعیین می‌کند. در سالمندان و بیماران دچار اختلال کبدی یا نارسایی کلیه، معمولاً کمترین دوز مؤثر و گاهی فاصلهٔ بیشتر با پایش خواب‌آلودگی، گیجی و افت فشار لازم است. سقف خوراکی معمول برای بیشتر کاربردها ۷۵ میلی‌گرم در شبانه‌روز و برای برخی رژیم‌های ضدتهوع حداکثر ۱۰۰ میلی‌گرم است؛ بیش از ۷ روز یا همراه الکل و داروهای آرام‌بخش مصرف نشود. زیر ۲ سال ممنوع است و در کودکان ۲ تا ۵ سال، به‌ویژه برای خواب یا سرماخوردگی، فقط با تجویز و پایش مصرف شود. هر ۵ میلی‌لیتر شربت حاوی ۵ میلی‌گرم است و باید با پیمانهٔ مدرج اندازه‌گیری شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه حساسیتِ شناخته‌شده به پرومتازین یا سایر داروهای فنوتیازینی را به پزشک بگویید
  • اگر مشکلاتِ تنفسی مانندِ آسم، آپنهٔ خواب یا بیماریِ مزمنِ ریوی دارید، حتماً اطلاع دهید
  • سابقهٔ گلوکومِ زاویه‌بسته، مشکلاتِ ادراری (مانندِ بزرگیِ پروستات) یا صرع را با پزشک در میان بگذارید
  • بیماریِ کبدی، اختلالِ خونی یا مشکلاتِ قلبیِ موجود را حتماً گزارش کنید
  • اگر باردار هستید، شیر می‌دهید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید
  • فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی‌تان را به پزشک یا داروساز نشان دهید
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • خواب‌آلودگی و کاهشِ هوشیاری
  • خشکیِ دهان و بینی
  • سرگیجه
  • یبوست
  • تاریِ خفیفِ دید
  • غلیظ‌شدنِ ترشحاتِ تنفسی
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • تنفسِ آهسته، سطحی یا دشوار، به‌ویژه در کودکانِ خردسال — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • تورمِ صورت، لب یا گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس (نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید) — با اورژانس تماس بگیرید
  • حرکاتِ غیرارادی یا سفتیِ غیرعادیِ عضلات، به‌ویژه در کودکان — به پزشک اطلاع دهید
  • تب، گلودردِ شدید یا کبودی و خونریزیِ غیرعادی — به پزشک مراجعه کنید
  • زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم — به پزشک مراجعه کنید
  • گیجیِ شدید یا افتادنِ ناگهانی، به‌ویژه در سالمندان — به پزشک اطلاع دهید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

پرومتازین با سایر داروهای آرام‌بخش مانندِ بنزودیازپین‌ها، مسکن‌های اُپیوییدی، خواب‌آورها و الکل، اثرِ خواب‌آلودگی و کندشدنِ تنفس را تشدید می‌کند و همراهیِ آن‌ها باید با احتیاطِ زیاد و زیرِ نظرِ پزشک باشد. مصرفِ هم‌زمان با داروهای ضدافسردگیِ مهارکنندهٔ مونوآمین‌اکسیداز نیز معمولاً توصیه نمی‌شود. از آنجا که پرومتازین خودش اثرِ آنتی‌کولینرژیک دارد، همراهی با سایر داروهای دارایِ اثرِ مشابه می‌تواند خشکیِ دهان، یبوست و اختلالِ ادراری را بیشتر کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی پیش از مصرف بررسی شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

اطلاعاتِ موجود دربارهٔ مصرفِ پرومتازین در بارداری کامل نیست و مصرفِ آن، به‌ویژه در نزدیکیِ زمانِ زایمان، ممکن است بر تنفس و هوشیاریِ نوزاد اثر بگذارد؛ بنابراین مصرف در بارداری فقط با صلاحدیدِ پزشک انجام می‌شود. این دارو به مقدارِ کمی در شیرِ مادر ترشح می‌شود و می‌تواند در نوزادِ شیرخوار خواب‌آلودگی ایجاد کند، پس مصرف در دورانِ شیردهی نیز باید با مشورتِ پزشک باشد.

۱۰

نگهداری

شربتِ پرومتازین را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبت نگه دارید و درِ ظرف را پس از هر بار مصرف کاملاً ببندید. این دارو را دور از دیدِ کودکان نگهداری کنید، زیرا مصرفِ ناخواسته می‌تواند خطرناک باشد. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و شربتِ تاریخ‌گذشته یا تغییررنگ‌داده را دور بریزید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
شربت5 mg / 5mL
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۹ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
پرومتازین PROMETHAZINE
60 MILLILITER in 1 BOTTLE
آسا دارو طوس
شربت
پرومتازین بهسا PROMETHAZINE BEHSA
60 MILLILITER in 1 BOTTLE
دارو سازی بهسا
شربت
پرومتازین PROMETHAZINE
60 MILLILITER in 1 BOTTLE
داروسازی امین
شربت
پرومتازین 5م گ /5 م ل شربت PROMETHAZINE 5MG/5ML 60ML SYRUP
داروسازی امین
شربت
کموپروزین CHEMOPROZIN
60 MILLILITER in 1 BOTTLE
داروسازی تهران شیمی
شربت
کموپروزین CHEMOPROZINE
60 MILLILITER in 1 BOTTLE
داروسازی تهران شیمی
شربت
پرومتازین PROMETHAZINE (ZAHRAVI) 5MG/5ML 60ML SYRUP
داروسازی زهراوی
شربت
پرومتازین 5م گ /5 م ل شربت PROMETHAZINE 5MG/5ML 60ML SYRUP
داروسازی پاک دارو
شربت
پرومتازین پاک دارو PROMETHAZINE PAKDAROU
60 MILLILITER in 1 BOTTLE
داروسازی پاک دارو
شربت
پرومتازین PROMETHAZINE (IPDIC) 5MG/5ML 60ML SYRUP
داروسازی کاسپین تأمین
شربت
پرومتازین 5م گ /5 م ل شربت PROMETHAZINE 5MG/5ML 60ML SYRUP
داروسازی کاسپین تأمین
شربت
پرومتازین PROMETHAZINE
60 MILLILITER in 1 BOTTLE
عماد درمان پارس
شربت
پرومتازین PROMETHAZINE (SHAHREDAROU) 5MG/5ML 60ML SYRUP
لابراتوارهای شهردارو
شربت
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا پرومتازین باعثِ خواب‌آلودگی می‌شود؟
بله، خواب‌آلودگی یکی از شایع‌ترین اثراتِ این دارو است و به همین دلیل گاهی برای کمک به خواب هم تجویز می‌شود. تا زمانی که واکنشِ بدنِ خودتان به دارو را نمی‌دانید، از رانندگی یا کارهایی که نیاز به هوشیاریِ کامل دارند خودداری کنید.
۰۲آیا مصرفِ پرومتازین برای کودکانِ خردسال بی‌خطر است؟
پرومتازین در کودکانِ بسیار خردسال باید با احتیاطِ زیاد و فقط با تجویز و نظارتِ پزشک مصرف شود، زیرا در این گروهِ سنی خطرِ کندشدنِ تنفس وجود دارد. هرگز بدونِ تأییدِ پزشک این دارو را به کودکِ خردسال ندهید.
۰۳آیا می‌توانم پرومتازین را همراه با داروهای دیگرِ سرماخوردگی مصرف کنم؟
همراهیِ آن با سایر داروهای آرام‌بخش یا سرماخوردگی که خواب‌آلودگی ایجاد می‌کنند، این اثر را تشدید می‌کند. پیش از ترکیبِ آن با هر داروی دیگر، حتی داروهای بدونِ نسخه، با داروساز مشورت کنید.
۰۴چرا باید شربتِ پرومتازین را با پیمانهٔ مخصوص اندازه بگیرم؟
قاشق‌های خانگی دقتِ لازم را ندارند و ممکن است مقدارِ کمتر یا بیشتر از حدِ نیاز مصرف شود. پیمانه یا سرنگِ اندازه‌گیریِ همراهِ دارو، یا پیمانه‌ای که داروخانه ارائه می‌دهد، دقت را تضمین می‌کند.
۰۵اگر پس از مصرفِ پرومتازین دهانم خیلی خشک شد، چه کنم؟
خشکیِ دهان عارضه‌ای شایع و معمولاً خفیف است که با نوشیدنِ آبِ کافی و جویدنِ آدامسِ بدونِ قند بهبود می‌یابد. اگر این حالت شدید یا مداوم بود، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۹ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۹ برند از ۹ سازنده، در گروه R06AD02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.