پرامیپکسول
پرامیپکسول دارویی از دستهٔ آگونیستهایِ دوپامین است که با تحریکِ گیرندههایِ دوپامین در مغز، جایِ کمبودِ دوپامین را تا حدی جبران میکند.
این دارو بیشتر برایِ کنترلِ علائمِ حرکتیِ بیماریِ پارکینسون و نیز درمانِ سندرمِ پایِ بیقرار (Restless Legs Syndrome) تجویز میشود.
برخی افراد پس از مصرفِ این دارو دچارِ خوابآلودگیِ ناگهانی یا تغییراتِ رفتاریِ کنترلنشده مانندِ قمار یا خرجِ بیرویه میشوند؛ بروزِ این نشانهها را حتماً با پزشک در میان بگذارید.
اگر پیش از شروعِ دارو بیماریِ کلیوی، سابقهٔ توهم یا افتِ فشارِ خون دارید، یا در طولِ درمان دچارِ خوابآلودگیِ غیرعادی یا رفتارهایِ کنترلنشده مانندِ قمار شدید، حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پرامیپکسول (Pramipexole) دارویی از دستهٔ آگونیستهایِ دوپامین (Dopamine Agonist) است که بهطورِ نسبتاً اختصاصی به گروهی از گیرندههایِ دوپامین در مغز متصل میشود و نقشِ دوپامینِ طبیعی را در نواحیِ درگیر در کنترلِ حرکت تقلید میکند. با این اثر، به کاهشِ لرزش، سفتیِ عضلانی و کندیِ حرکت در بیماریِ پارکینسون کمک میکند. در سندرمِ پایِ بیقرار نیز اثرِ آن به تنظیمِ مسیرهایِ دوپامینرژیکِ مرتبط با احساسِ ناراحتی در پاها نسبت داده میشود. این دارو بهصورتِ قرصِ معمولی و قرصِ آهستهرهش (Extended Release) در دسترس است؛ نوعِ آهستهرهش بیشتر برایِ پارکینسون و مصرفِ یکبار در روز به کار میرود.
موارد مصرف
- کنترلِ علائمِ حرکتیِ پارکینسون مانندِ لرزش و سفتیِ عضلات
- درمانِ پارکینسون در مراحلِ ابتدایی، پیش از نیاز به لوودوپا
- درمانِ پارکینسون در مراحلِ پیشرفتهتر، معمولاً همراه با لوودوپا
- درمانِ سندرمِ پایِ بیقرارِ متوسط تا شدید
روش مصرف
پزشک برایِ هر بیمار، بسته به نوعِ بیماری و شدتِ علائم، مصرفِ دارو را از مقداری بسیار کم آغاز میکند و طیِ چند هفته بهتدریج افزایش میدهد تا بدن فرصتِ سازگاری پیدا کند؛ از تغییرِ خودسرانهٔ دوز یا زمانبندیِ مصرف بدونِ هماهنگی با پزشک خودداری کنید. قرصهایِ آهستهرهش باید کامل و بدونِ خردکردن، جویدن یا نصفکردن بلعیده شوند تا رهشِ دارو در طولِ شبانهروز یکنواخت بماند، در حالی که قرصهایِ معمولی را میتوان با یا بدونِ غذا مصرف کرد؛ اگر تهوعِ خفیف آزاردهنده است، مصرفِ همراه با غذا معمولاً کمککننده است. بهتر است دارو را هر روز در ساعتِ مشخصی مصرف کنید تا سطحِ آن در بدن ثابت بماند و اگر یک نوبت را فراموش کردید، بدونِ مشورت با پزشک دوزِ دوبرابر مصرف نکنید. این دارو را هرگز ناگهانی و بدونِ نظرِ پزشک قطع نکنید، چون قطعِ سریع میتواند نشانههایِ ناخوشایندی ایجاد کند؛ هر تغییری در دوز باید تدریجی و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیماری پارکینسون؛ کنترل علائم حرکتی در مراحل ابتدایی یا پیشرفته
با یا بدون غذا مصرف شود؛ قرص آهستهرهش را کامل ببلعید و نجویید، خرد نکنید یا نصف نکنید. در مراحل پیشرفته و همراه لوودوپا، ممکن است کاهش دوز لوودوپا لازم باشد. در صورت خوابآلودگی شدید یا خواب ناگهانی، از رانندگی خودداری کنید.
سندرم پای بیقرار متوسط تا شدید
با یا بدون غذا قابل مصرف است؛ قرص آهستهرهش برای این کاربرد مناسب نیست. پاسخ و نیاز به ادامه درمان پس از ۳ ماه ارزیابی شود. شروع زودتر، شدت بیشتر یا گسترش علائم میتواند نشانه تشدید تدریجی علائم باشد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به پرامیپکسول یا اجزایِ قرص را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- بیماریِ کلیوی یا نارساییِ کلیه را حتماً بگویید، چون این دارو عمدتاً از طریقِ کلیه دفع میشود.
- سابقهٔ افتِ فشارِ خون، سرگیجه هنگامِ برخاستنِ ناگهانی یا بیماریِ قلبیعروقی را با پزشک در میان بگذارید.
- سابقهٔ توهم، گیجیِ شدید یا اختلالاتِ روانی را حتماً اطلاع دهید.
- سابقهٔ شخصی یا خانوادگیِ رفتارهایِ تکانشی مانندِ قماربازی، خرجِ بیرویه یا پرخوریِ کنترلنشده را در میان بگذارید.
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، و نیز فهرستِ کاملِ داروهایِ دیگرِ مصرفیتان را با پزشک مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- حالتِ تهوع
- سرگیجه یا احساسِ سبکیِ سر
- خوابآلودگی و خستگی
- یبوست
- سردرد
- ورمِ خفیفِ پا یا مچِ پا
- خوابآلودگیِ ناگهانی و بدونِ هشدارِ قبلی، حتی در حینِ فعالیتهایی مانندِ رانندگی؛ در صورتِ بروز، از رانندگی و کار با ماشینآلات خودداری کنید و به پزشک اطلاع دهید.
- رفتارهایِ تکانشیِ جدید مانندِ قمارِ وسواسی، خرجِ بیرویه یا پرخوریِ کنترلنشده که نشانهٔ اختلالِ کنترلِ تکانه (Impulse Control Disorder) است؛ این تغییرات را حتماً با پزشک در میان بگذارید تا دوز یا نوعِ دارو بازبینی شود.
- افتِ فشارِ خون هنگامِ برخاستن، همراه با سرگیجه یا نزدیکشدن به غش؛ در صورتِ تکرار به پزشک اطلاع دهید و هنگامِ برخاستن آهسته حرکت کنید.
- توهم، گیجیِ شدید یا تغییرِ ناگهانی در سطحِ هوشیاری؛ این نشانهها را در اسرعوقت با پزشک در میان بگذارید.
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- در پیِ قطعِ ناگهانیِ دارو، بروزِ تبِ بالا، سفتیِ شدیدِ عضلانی، گیجی یا تعریقِ زیاد؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داروهایی که از طریقِ کلیه دفع میشوند یا در همان مسیرِ دفعِ کلیوی با پرامیپکسول رقابت میکنند، مانندِ سایمتیدین، میتوانند غلظتِ خونیِ این دارو را بالا ببرند و نیازمندِ تنظیمِ دوز باشند. داروهایِ ضدروانپریشی و برخی داروهایِ ضدتهوع مانندِ متوکلوپرامید، اثرِ پرامیپکسول را بر گیرندههایِ دوپامین خنثی و کاراییِ آن را کم میکنند. مصرفِ همزمان با لوودوپا یا سایرِ داروهایِ دوپامینرژیک ممکن است عوارضی مانندِ حرکاتِ غیرارادی را تشدید کند، و ترکیب با الکل یا داروهایِ آرامبخش و خوابآور خطرِ خوابآلودگیِ شدید را افزایش میدهد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا خطرِ تداخل بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ موجود دربارهٔ مصرفِ پرامیپکسول در بارداریِ انسان محدود است؛ این دارو معمولاً تنها زمانی در دورانِ بارداری تجویز میشود که فایدهٔ آن برایِ مادر از خطرهایِ احتمالی بیشتر باشد و تصمیمگیری در این باره کاملاً بر عهدهٔ پزشکِ متخصص است. از آنجا که این دارو میتواند ترشحِ شیر را کم کند و مشخص نیست وارد شیرِ مادر میشود یا نه، مصرفِ آن در دورانِ شیردهی معمولاً توصیه نمیشود. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع یا ادامهٔ مصرف حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.
نگهداری
قرصهایِ پرامیپکسول را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیم نگهداری کنید و از فریزر یا محیطِ بسیار گرم مانندِ داخلِ خودرو دوری کنید. بستهبندیِ دارو را همیشه دور از دیدِ کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضایِ آن را بررسی کنید. داروهایِ تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 0.18 mg |
| قرص | 0.7 mg |
| قرص | 0.35 mg |
| قرص | 0.088 mg |
| قرص آهستهرهش | 0.18 mg |
| قرص آهستهرهش | 0.26 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۵ برند از ۱۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سیفرول (پرامیپکسول) اعتیادآور است؟
۰۲تفاوتِ قرصِ معمولی و قرصِ آهستهرهشِ پرامیپکسول چیست؟
۰۳آیا مصرفِ این دارو مانعِ رانندگی میشود؟
۰۴اگر یک نوبت از مصرفِ دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۵آیا میتوان مصرفِ پرامیپکسول را خودسرانه قطع کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۵ برند از ۱۵ سازنده، در گروه N04BC05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.