پوویدون آیداین
پوویدون آیداین یک ضدعفونیکنندهٔ موضعیِ یددار است که برای پاکسازی و از میان بردن میکروبهای روی پوست بهکار میرود.
بیشتر برای ضدعفونیِ پوست پیش از تزریق، خونگیری یا جراحی و نیز شستوشوی زخمهای سطحی و خراشهای جزئی بهکار میرود.
این محلول فقط برای مصرف روی پوست است؛ باید از تماس با چشم، مصرف روی زخمهای عمیق و استفادهٔ طولانی یا گسترده روی بدن خودداری کرد، بهویژه در بارداری، شیردهی و نوزادان.
اگر پس از مصرف نشانههای حساسیت یا سوختگیِ پوستی دیدید یا زخم بهبود نیافت، با پزشک یا داروساز مشورت کنید. در صورت بلعِ تصادفیِ محلول، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پوویدون آیداین ترکیبی پایدار از ید و پوویدون است که ید را بهتدریج و بهشکل کنترلشده در محل مصرف آزاد میکند؛ از همین رو در گروه ضدعفونیکنندههای پوستی جای میگیرد. ید آزادشده با آسیبرساندن به پروتئینها و غشای سلولیِ میکروبها، طیف گستردهای از باکتریها، قارچها، ویروسها و برخی تکیاختهها را غیرفعال میکند. محلول ۷٫۵ درصدِ آن عمدتاً برای ضدعفونیِ پوست سالم پیش از اقدامهای پزشکی و نیز پاکسازیِ زخمهای سطحی کاربرد دارد. نسبت به تنتور ید یا الکل، این فرآورده معمولاً تحریک کمتری روی پوست ایجاد میکند و اثر ضدمیکروبیِ آن پایدارتر و طولانیتر است.
موارد مصرف
- ضدعفونیِ پوست سالم پیش از تزریق، خونگیری یا سایر اقدامهای پزشکی
- آمادهسازی و ضدعفونیِ پوستِ بیمار پیش از عمل جراحی
- شستوشو و ضدعفونیِ زخمهای سطحی، بریدگیها و خراشهای جزئی
- کمک به پیشگیری از عفونت در سوختگیهای سطحی و جزئی
- ضدعفونیِ دستها و ناحیهٔ عمل توسط کادر درمان پیش از اقدامهای پزشکی و جراحی
روش مصرف
پوویدون آیداین فقط برای مصرف بیرونی و روی پوست است؛ نباید بلعیده شود یا وارد چشم، گوش یا بینی شود، مگر آنکه پزشک فرآوردهٔ ویژهٔ همان عضو را تجویز کرده باشد. پیش از استفاده، در صورت امکان ناحیهٔ موردنظر را تمیز و خشک کنید، سپس محلول را با کمکِ یک گازِ استریل یا سواپ بهآرامی روی پوست بمالید و بگذارید خودبهخود خشک شود؛ پانسمان را ترجیحاً پس از خشکشدنِ کاملِ محلول ببندید. غلظت، دفعات و مدتِ مصرف را بسته به نوع و وسعتِ زخم یا هدفِ استفاده، پزشک یا داروساز مشخص میکند و نباید بدون مشورتِ آنها، مصرف را بیش از حدِ لازم یا روی سطحِ گستردهای از بدن ادامه داد. اگر ناحیهٔ آسیبدیده بزرگ، عمیق یا رو به وخامت است، بهجای خوددرمانی، به پزشک مراجعه کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به ید، پوویدون آیداین یا سایر محلولهای یددار حساسیت یا واکنش پوستی داشتهاید، حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- سابقهٔ بیماریهای تیروئید مانند پرکاری، کمکاری یا بزرگیِ تیروئید (گواتر) را با پزشک در میان بگذارید، چون جذب پوستیِ ید میتواند بر تیروئید اثر بگذارد.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قرار است این محلول برای نوزاد یا شیرخوار استفاده شود، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- در صورت داشتن زخم عمیق، گسترده یا سوختگیِ جدی، بهجای خوددرمانی با این محلول، به پزشک مراجعه کنید.
- اگر همزمان از داروها یا محلولهای موضعیِ دیگری روی همان ناحیه از پوست استفاده میکنید، این موضوع را به داروساز اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- سوزش، خارش یا تحریکِ خفیف و گذرا در محل مصرف
- خشکی یا پوستهپوستهشدنِ پوست
- تغییر رنگِ موقتِ پوست به قهوهای یا نارنجی که طی چند روز از بین میرود
- لکهدار شدنِ لباس، ملحفه یا حوله
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند کهیر، تورمِ لب و صورت یا گلو و دشواری در تنفس؛ در این حالت مصرف را قطع کنید و با اورژانس تماس بگیرید.
- قرمزیِ شدید، تاول، سوختگی یا زخمیشدنِ پوست در محل تماس، بهویژه پس از مصرف طولانی یا روی سطح گسترده؛ مصرف را قطع کرده و به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای احتمالیِ اختلال تیروئید مانند خستگیِ غیرعادی، تغییرِ وزنِ بیدلیل یا تپش قلب پس از مصرف مکرر و گسترده؛ این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- نشانههای بلع یا مسمومیتِ تصادفی با ید مانند سوزشِ دهان و گلو، تهوع یا دردِ شکم؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پوویدون آیداین را همزمان با محلولهای حاویِ جیوه روی پوست بهکار نبرید، زیرا واکنش شیمیایی میان این دو میتواند به پوست آسیب برساند. مصرف همزمان یا پشتسرهم با آباکسیژنه و برخی موادِ قلیایی یا آنزیمی نیز میتواند اثر ضدعفونیکنندگیِ آن را کم کند، پس بهتر است این ترکیبات را روی یک ناحیه و در یک بازهٔ زمانی با هم بهکار نبرید. در افرادی که داروهای مؤثر بر تیروئید مانند لیتیوم یا داروهای ضدتیروئید مصرف میکنند یا قرار است آزمایش یا درمان با ید رادیواکتیو انجام دهند، جذب پوستیِ ید این محلول میتواند در نتیجهٔ آن اثر بگذارد. فهرست کاملِ داروها، محلولهای موضعی و مکملهایی را که استفاده میکنید، به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
یدِ موجود در پوویدون آیداین میتواند از راه پوست جذب بدن شود، از جفت عبور کند یا وارد شیرِ مادر شود و بر عملکرد تیروئیدِ جنین یا شیرخوار اثر بگذارد. به همین دلیل مصرف مکرر، طولانیمدت یا روی سطح گستردهٔ پوست در دوران بارداری و شیردهی -بهویژه در سهماههٔ سوم بارداری- باید فقط با نظر و صلاحدیدِ پزشک انجام شود. برای موارد محدود و کوتاهمدت معمولاً نگرانیِ خاصی مطرح نیست، اما تصمیم نهایی را پزشک بر پایهٔ شرایط شما میگیرد.
نگهداری
این محلول را در دمای اتاق و بهدور از نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید و پس از هر بار استفاده، درِ ظرف را کاملاً ببندید. آن را دور از دسترس و دیدِ کودکان قرار دهید تا از بلعِ تصادفی جلوگیری شود. پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ محلول بهروشنی تغییر کرد یا رسوب و کدورتی در آن دیدید، از مصرفش خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 7.5 % |
| شامپو | 7.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۸ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پوویدون آیداین برای همهٔ زخمها مناسب است؟
۰۲چرا پوست بعد از استفاده قهوهایرنگ میشود؟ آیا خطرناک است؟
۰۳آیا میتوان این محلول را داخل چشم، دهان یا گوش استفاده کرد؟
۰۴آیا مصرف پوویدون آیداین در کودکان و نوزادان بیخطر است؟
۰۵تفاوت پوویدون آیداین با الکل طبی در ضدعفونیِ زخم چیست؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۸ برند از ۱۲ سازنده، در گروه D08AG02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.