پویدون آیوداین
پویدون آیوداین یک ضدعفونیکنندهٔ موضعی از خانوادهٔ ترکیبات یددار است که بهشکل محلول یا اسپری، میکروبهای روی پوست را از بین میبرد.
بیشتر برای ضدعفونیکردن پوست پیش از تزریق یا جراحی و نیز پاکسازی بریدگیها، خراشها و زخمهای سطحی کوچک بهکار میرود.
این محصول فقط برای مصرف روی پوست است؛ نباید بلعیده شود یا وارد چشم و زخمهای عمیق شود، و مصرف گسترده یا طولانیمدت آن بهویژه در نوزادان و بارداری باید با نظر پزشک باشد.
اگر زخم عمیق، بزرگ یا آلوده است، نشانههای حساسیت مانند خارش شدید یا تورم دیدید، یا سابقهٔ بیماری تیروئید دارید، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پویدون آیوداین (Povidone-Iodine) که در ایران بیشتر با نام تجاری بتادین شناخته میشود، ترکیبی از ید عنصری و پلیمر پویدون است و در ردهٔ ضدعفونیکنندههای موضعی پوست جای میگیرد. این ماده با آزادسازی تدریجی ید آزاد، دیوارهٔ سلولی باکتریها، ویروسها و قارچها را از بین میبرد و به همین دلیل طیف اثر گستردهای دارد. محلول یا اسپری آن معمولاً پیش از اقدامات پزشکی مانند تزریق و جراحی، یا برای پاکسازی زخمهای سطحی روی پوست بهکار میرود. در مصرف معمول موضعی و روی پوست سالم، وارد جریان خون نمیشود، مگر آنکه روی سطح وسیعی از پوست یا زخمهای باز و بزرگ استفاده شود. این متن جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین تشخیص پزشک یا بروشور رسمی داخل جعبه نیست.
موارد مصرف
- ضدعفونیکردن پوست پیش از تزریق، نمونهگیری خون یا جراحی
- پاکسازی و ضدعفونی بریدگیها، خراشها و زخمهای سطحی کوچک
- ضدعفونی پوست اطراف زخم پیش از پانسمان
- کاهش خطر عفونت در سوختگیهای سطحی خفیف، طبق نظر پزشک
- ضدعفونی موضعی در برخی اقدامات درمانی و بیمارستانی
روش مصرف
پیش از استفاده دستها را بشویید و ناحیهٔ موردنظر را در صورت امکان با آب تمیز بشویید، سپس محلول یا اسپری را فقط روی سطح پوست یا زخم سطحی بمالید و اجازه دهید چند لحظه بماند و خودبهخود خشک شود. از پوشاندن محکم و طولانیمدت ناحیه با پانسمان غیرقابلتنفس بدون توصیهٔ پزشک خودداری کنید، چون میتواند جذب ید از پوست را بیشتر کند. مقدار، دفعات و مدت مصرف مناسب برای هر زخم را پزشک یا داروساز تعیین میکند و بهتر است دقیقاً همان را رعایت کنید. اگر زخم پس از چند روز بهبود نیافت یا نشانههای عفونت مانند ترشح، تب یا قرمزی فزاینده ظاهر شد، به پزشک مراجعه کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به ید، پویدون یا هر یک از اجزای این محصول حساسیت دارید، پیش از مصرف حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر سابقهٔ بیماری تیروئید مانند پرکاری تیروئید، گواتر یا التهاب تیروئید دارید یا داروی تیروئید مصرف میکنید، پیش از مصرف گسترده یا مکرر مشورت کنید.
- برای نوزادان، بهویژه نوزادان نارس یا زیر دو ماه، فقط با تجویز و نظارت مستقیم پزشک استفاده شود.
- در بارداری و شیردهی، پیش از مصرف گسترده یا مکرر با پزشک مشورت کنید.
- اگر بیماری کلیوی دارید، جذب ید در بدن میتواند بیشتر شود؛ حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
- روی زخم عمیق، سوختگی شدید یا سطح بزرگی از پوست، بدون نظر پزشک استفاده نکنید.
عوارض احتمالی
- لکهٔ موقت قهوهای تا زردرنگ روی پوست که خودبهخود از بین میرود
- سوزش یا تحریک خفیف پوست در محل مصرف
- خشکی پوست در ناحیهٔ استفادهشده
- رنگگرفتن موقت لباس یا پارچه در صورت تماس
- بوی مشخص و گذرای ید که پس از خشکشدن روی پوست کمکم از بین میرود
- نشانههای حساسیت شدید مانند کهیر، خارش گسترده، تورم صورت یا لب و زبان، یا تنگی نفس؛ در این صورت مصرف را قطع کنید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- قرمزی، تاول یا سوزش شدید که نشان واکنش پوستی جدی است؛ در این صورت مصرف را قطع کرده و به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای احتمالی اختلال تیروئید مانند خستگی غیرمعمول یا تغییر ضربان قلب پس از مصرف طولانیمدت یا گسترده؛ در این صورت به پزشک اطلاع دهید.
- بدتر شدن زخم، ترشح، تب یا نشانههای پیشرفت عفونت بهجای بهبود؛ در این صورت به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پویدون آیوداین را همزمان با آباکسیژنه (پراکسید هیدروژن) یا آنتیسپتیکهای حاوی جیوه و نقره روی یک ناحیه بهکار نبرید، چون میتوانند اثر یکدیگر را کم کنند یا پوست را تحریک کنند. مصرف همزمان و گستردهٔ آن با داروهای مؤثر بر تیروئید یا لیتیوم نیز باید با اطلاع پزشک باشد، چون جذب ید میتواند بر عملکرد تیروئید و برخی آزمایشها اثر بگذارد. فهرست کامل داروها، مکملها و محصولات موضعی دیگری که استفاده میکنید را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ید بهراحتی از جفت عبور میکند و به شیر مادر هم میرسد، به همین دلیل مصرف گسترده یا مکرر پویدون آیوداین در بارداری و شیردهی توصیه نمیشود، چون ممکن است بر عملکرد تیروئید جنین یا نوزاد اثر بگذارد. مصرف محدود و موردی آن روی یک زخم کوچک معمولاً مشکلی ندارد، اما تصمیم نهایی را پزشک یا داروسازتان بر اساس شرایط شما میگیرد.
نگهداری
این محلول یا اسپری را دور از دسترس کودکان، در دمای اتاق و بهدور از نور مستقیم آفتاب، گرما و یخزدگی نگه دارید. در ظرف را بلافاصله پس از مصرف محکم ببندید تا ید آن تبخیر نشود، و پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 10 % |
| ژل | 10 % |
| Douche | 10 % |
| پماد | 10 % |
| اسپری | 10 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵۲ برند از ۱۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پویدون آیوداین برای زخم عمیق یا سوختگی شدید هم مناسب است؟
۰۲لکهٔ قهوهای آن روی پوست خطرناک است؟
۰۳میتوان آن را برای نوزاد یا کودک کوچک استفاده کرد؟
۰۴آیا میتوان از این محلول برای غرغره یا شستوشوی دهان استفاده کرد؟
۰۵بعد از باز کردن در بطری، چهقدر میتوان از آن استفاده کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۶۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵۲ برند از ۱۹ سازنده، در گروه D08AG02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.