پتاسیم کلراید
پتاسیم کلراید یک مکمل الکترولیتی از گروه داروهای گوارش و سوختوساز است که یون پتاسیم موردنیاز بدن را تأمین میکند. این فرآورده به شکل محلول خوراکی با غلظت ۴۰ میلیاکیوالان در ۱۵ میلیلیتر عرضه میشود.
بیشتر برای پیشگیری یا درمان کمبود پتاسیم خون، بهویژه وقتی بدن بهدلیل برخی بیماریها یا داروهای ادرارآور پتاسیم از دست میدهد، استفاده میشود.
این محلول غلیظ باید طبق دستور در مایع مناسب رقیق شود و مستقیم از بطری نوشیده نشود؛ فرآورده فقط خوراکی است و نباید تزریق شود. در بیماری کلیه یا همراهی با داروهای افزایشدهنده پتاسیم، خطر بالا رفتن شدید پتاسیم وجود دارد.
اگر بیماری کلیه، کاهش ادرار، نارسایی قلبی یا بیماری غده فوقکلیه دارید، یا داروهای فشارخون، ادرارآور، مکمل پتاسیم یا جایگزین نمک مصرف میکنید، پیش از مصرف اطلاع دهید. ضعف شدید، تپش یا بینظمی ضربان قلب، گزگز گسترده، سرگیجه شدید یا غش نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پتاسیم کلراید یک نمک پتاسیم و مکمل الکترولیتی است که در گروه داروهای گوارش و سوختوساز قرار میگیرد. پتاسیم برای انتقال پیامهای عصبی، انقباض ماهیچهها و حفظ ریتم طبیعی قلب ضروری است. این دارو با جبران پتاسیم ازدسترفته، کمبود آن را اصلاح یا از بروز آن پیشگیری میکند. چون مقدار اضافی پتاسیم میتواند به قلب آسیب بزند، مقدار و مدت مصرف و نیاز به آزمایش خون بر اساس علت کمبود، سطح پتاسیم و عملکرد کلیه تعیین میشود.
موارد مصرف
- پیشگیری از کمبود پتاسیم در افرادی که در معرض کاهش پتاسیم هستند
- درمان کمبود پتاسیم خون
- جبران پتاسیم ازدسترفته در اثر برخی داروهای ادرارآور، طبق تشخیص پزشک
- جبران کمبود پتاسیم در برخی موارد اسهال یا استفراغ و دیگر بیماریهای همراه با از دست رفتن پتاسیم، پس از ارزیابی علت
روش مصرف
مقدار و زمانبندی را دقیقاً از روی نسخه و برچسب فرآورده دنبال کنید. این محلول ۴۰ میلیاکیوالان در ۱۵ میلیلیتر باید پیش از مصرف طبق دستور در مقدار مناسبی از آب یا نوشیدنی مجاز رقیق شود؛ آن را غلیظ و مستقیم ننوشید و هرگز تزریق نکنید. مصرف همراه غذا یا بلافاصله پس از آن معمولاً ناراحتی معده را کمتر میکند. برای اندازهگیری از پیمانه یا سرنگ خوراکی استفاده کنید، نه قاشق آشپزخانه. اگر یک نوبت را فراموش کردید، در صورت نزدیک نبودن نوبت بعد آن را مصرف کنید؛ اگر زمان نوبت بعد نزدیک است، نوبت فراموششده را رها کنید و مقدار را دوبرابر نکنید. در طول درمان، آزمایش پتاسیم خون و عملکرد کلیه را طبق برنامه انجام دهید و مقدار مصرف را خودسرانه تغییر ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از کمبود پتاسیم خون
پیشگیری زمانی انجام میشود که اصلاح رژیم غذایی یا بازبینی داروی ادرارآور کافی نباشد؛ محلول را پیش از مصرف رقیق و همراه غذا یا بلافاصله پس از آن مصرف کنید.
درمان کمبود پتاسیم خون
پایش مکرر پتاسیم و اصلاح علت کمبود ضروری است؛ محلول غلیظ را هرگز رقیقنشده مصرف نکنید. تغییر خودسرانهٔ دوز میتواند موجب افزایش خطرناک پتاسیم و اختلال ریتم قلب شود.
جبران پتاسیم ازدسترفته در اثر داروهای ادرارآور
همزمانی با داروهای ادرارآور نگهدارندهٔ پتاسیم ممنوع است؛ هنگام مصرف داروهای مؤثر بر کلیه یا داروهای ضدالتهاب، پایش پتاسیم اهمیت دارد.
جبران کمبود پتاسیم ناشی از اسهال، استفراغ یا دیگر بیماریهای همراه با ازدسترفتن پتاسیم
همزمان علت زمینهای و کمآبی باید درمان شود؛ محلول را پیش از مصرف رقیق و همراه غذا یا بلافاصله پس از آن مصرف کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به پتاسیم کلراید یا هر یک از مواد تشکیلدهنده فرآورده حساسیت دارید، اطلاع دهید.
- اگر بیماری کلیه، کاهش ادرار، پتاسیم خون بالا، نارسایی قلبی، کمآبی شدید یا بیماری غده فوقکلیه دارید، پیش از مصرف مطرح کنید.
- در صورت داشتن بیماری یا علائم مهم گوارشی مانند درد شدید و مداوم شکم، استفراغ مکرر یا خونریزی گوارشی، پیش از مصرف اطلاع دهید؛ محلول غلیظ میتواند دستگاه گوارش را تحریک کند.
- فهرست کامل داروها، مکملهای پتاسیم و جایگزینهای نمک را ارائه دهید، بهخصوص داروهای فشارخون و داروهای ادرارآور.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر میدهید، پزشک را در جریان بگذارید.
- در کودکان و سالمندان، یا هنگام مصرف داروهای مؤثر بر پتاسیم، پایش پتاسیم خون و عملکرد کلیه اهمیت بیشتری دارد.
عوارض احتمالی
- تهوع یا دلبههمخوردگی
- استفراغ
- درد یا ناراحتی شکم
- نفخ و گاز
- اسهال
- ضعف شدید، سنگینی اندامها، بیحسی یا گزگز گسترده و گیجی میتواند از نشانههای افزایش خطرناک پتاسیم باشد؛ نوبت بعدی را مصرف نکنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب، ضربان نامنظم، درد قفسه سینه، سرگیجه شدید یا غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- استفراغ مکرر، درد شدید یا مداوم شکم، مدفوع سیاه یا خونی و استفراغ خونی؛ نوبت بعدی را مصرف نکنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم صورت، لبها یا زبان، کهیر، خسخس سینه یا دشواری تنفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اگر مقدار زیادی از محلول را اشتباهی نوشیدید، حتی بدون علامت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
همراهی با داروهای نگهدارنده پتاسیم مانند اسپیرونولاکتون، اپلرنون، آمیلوراید و تریامترن میتواند پتاسیم خون را بهطور خطرناک بالا ببرد. برخی داروهای فشارخون مانند انالاپریل، لیزینوپریل، لوزارتان و والزارتان، و برخی داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و دیکلوفناک نیز ممکن است خطر افزایش پتاسیم را بیشتر کنند. مکملهای پتاسیم، فرآوردههای حاوی پتاسیم و جایگزینهای نمک را بدون هماهنگی اضافه نکنید؛ در بیماری کلیه، مصرف زیاد خوراکیهای بسیار پرپتاسیم هم باید با نظر متخصص باشد. الکل تداخل مستقیم مهمی با پتاسیم کلراید ندارد، اما در صورت استفراغ یا کمآبی میتواند اختلال آب و املاح را بدتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای انسانی درباره مصرف پتاسیم کلراید در بارداری محدود است؛ وقتی کمبود واقعی وجود داشته باشد و سطح پتاسیم بیش از حد بالا نرود، انتظار نمیرود برای جنین زیانآور باشد. بااینحال، در بارداری یا قصد بارداری مقدار مصرف را خودسرانه شروع یا تغییر ندهید. در شیردهی، پتاسیم کلراید در صورت مصرف تجویزشده و طبیعی بودن سطح پتاسیم معمولاً اثر قابلتوجهی بر شیر ندارد، اما وضعیت کلیه و پتاسیم مادر باید در نظر گرفته شود.
نگهداری
در دمای معمول اتاق، دور از نور مستقیم، گرما، رطوبت و یخزدگی و دور از دسترس کودکان نگهداری کنید. درِ ظرف را محکم ببندید و از محلول تاریخگذشته یا تغییررنگداده استفاده نکنید؛ شرایط درجشده روی بستهبندی همان فرآورده اولویت دارد.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 15mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم پتاسیم کلراید را مستقیم از بطری بنوشم؟
۰۲آیا برای گرفتگی عضلات میتوانم خودسرانه پتاسیم کلراید مصرف کنم؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف را فراموش کردم چه کنم؟
۰۴آیا هنگام مصرف این محلول باید آزمایش خون بدهم؟
۰۵از کجا بفهمم پتاسیم خونم زیاد شده است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه A12BA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.