بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · عفونت و آنتی‌بیوتیک

پلی‌میکسین بی

Polymyxin B Sulfate 500000 U
رده ATC J01XB02شکل تزریقیبرند در ایران ۱
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

پلی‌میکسین بی یک آنتی‌بیوتیکِ تزریقی از خانوادهٔ پلی‌میکسین‌هاست که باکتری‌های گرم‌منفی را از بین می‌برد.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای درمانِ عفونت‌های جدی و بیمارستانی مانند عفونتِ خون، دستگاهِ ادراری یا سیستمِ عصبیِ مرکزی که به داروهای دیگر پاسخ نداده‌اند، به‌کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین نکته، احتمالِ آسیب به کلیه و سیستمِ عصبی است؛ به همین دلیل در طولِ درمان پایشِ دقیقِ پزشکی ضروری است.

کِی با پزشک تماس بگیرید

در صورتِ بروزِ کاهشِ ادرار، ضعفِ عضلانی، گزگزِ شدید یا هر نشانهٔ آلرژیک، باید بی‌درنگ با پزشک یا اورژانس تماس گرفت.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Polymyxin b
۰۲

معرفی دارو

پلی‌میکسین بی یک آنتی‌بیوتیکِ پلی‌پپتیدی از خانوادهٔ پلی‌میکسین‌هاست که به‌صورتِ تزریقی برای درمانِ عفونت‌های جدیِ ناشی از باکتری‌های گرم‌منفی به‌کار می‌رود. این دارو به غشای بیرونیِ باکتری متصل می‌شود و ساختارِ آن را از هم می‌پاشد، به همین دلیل باکتری را می‌کشد، نه فقط رشدش را متوقف می‌کند. از آن‌جا که می‌تواند برای کلیه و سیستمِ عصبی عوارضِ جدی داشته باشد، معمولاً زمانی به‌کار می‌رود که آنتی‌بیوتیک‌های ایمن‌تر اثر نکرده‌اند یا باکتریِ عاملِ عفونت به آن‌ها مقاوم است. مصرفِ این دارو همیشه در بیمارستان و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک انجام می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • درمانِ عفونت‌های شدیدِ خون (سپتی‌سمی) ناشی از باکتری‌های گرم‌منفیِ حساس
  • درمانِ عفونت‌های دستگاهِ ادراریِ مقاوم که به داروهای دیگر پاسخ نداده‌اند
  • درمانِ عفونت‌های سیستمِ عصبیِ مرکزی مانند مننژیت، ناشی از باکتری‌های گرم‌منفی
  • درمانِ عفونت‌های ریویِ بیمارستانی، به‌ویژه ناشی از باکتریِ سودوموناس آئروژینوزا
  • گزینهٔ درمانیِ نجات‌بخش برای عفونت‌های مقاوم به چند آنتی‌بیوتیک، زمانی‌که داروهای کم‌خطرتر اثر نداشته‌اند
۰۴

روش مصرف

این دارو به‌صورتِ تزریقی (معمولاً از راهِ وریدی) و تنها توسط کادرِ درمان در بیمارستان تجویز می‌شود؛ بنابراین نیازی به آماده‌سازی یا تزریق توسط خودِ بیمار نیست. دوز و مدتِ درمان را پزشک بر اساسِ وزن، شدتِ عفونت و شرایطِ کلیوی و عمومیِ بیمار تعیین می‌کند و ممکن است طیِ درمان چند بار تنظیم شود. رعایتِ دقیقِ زمان‌بندیِ تزریق‌ها طبقِ دستورِ پزشک اهمیت دارد و نباید دورهٔ درمان بدونِ نظرِ پزشک زودتر قطع شود، حتی اگر حالِ بیمار بهتر شده باشد، چون ممکن است عفونت به‌طورِ کامل ریشه‌کن نشده باشد. در طولِ درمان معمولاً آزمایش‌های دوره‌ای برای بررسیِ عملکردِ کلیه و وضعیتِ عمومیِ بدن انجام می‌شود.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

سپتی‌سمی و عفونت شدید خون ناشی از باکتری‌های گرم‌منفی حساس

بزرگسالانرژیم وریدیِ وزن‌محور شامل دوز آغازین و سپس دوز نگهدارندهٔ تقسیم‌شده در نوبت‌های روزانه؛ مدت درمان بر پایهٔ شدت عفونت، کشت و پاسخ بالینی تعیین می‌شود.
کودکاندر کودک و نوزاد، رژیم وریدی فقط وزن‌محور و بیمارستانی است و به پایش دقیق عملکرد کلیه و علائم عصبی نیاز دارد.

فقط برای عفونت تأییدشده یا به‌شدت محتملِ ناشی از میکروب حساس؛ خطر آسیب کلیوی، سمیت عصبی و فلج تنفسی جدی است.

عفونت شدید و مقاوم دستگاه ادراری ناشی از باکتری‌های گرم‌منفی حساس

بزرگسالانرژیم وریدیِ وزن‌محور شامل دوز آغازین و سپس دوز نگهدارندهٔ تقسیم‌شده در نوبت‌های روزانه؛ مدت درمان بر پایهٔ کشت ادرار، محل عفونت و پاسخ بالینی تعیین می‌شود.
کودکاندر کودک و نوزاد، رژیم وریدی وزن‌محور و بیمارستانی است و تنظیم آن به شدت عفونت و عملکرد کلیه بستگی دارد.

این فرآورده خوراکی نیست؛ انتخاب درمان باید بر پایهٔ کشت و حساسیت ادرار باشد و پایش کلیه و حجم ادرار انجام شود.

مننژیت ناشی از باکتری‌های گرم‌منفی حساس

بزرگسالانفقط رژیم داخل‌نخاعیِ مرحله‌ای: دوز روزانه در مرحلهٔ آغازین، سپس دوز با فاصلهٔ بیشتر تا منفی‌شدن کشت مایع مغزی‌نخاعی و طبیعی‌شدن قند آن.
کودکاندر کودک و نوزاد، رژیم داخل‌نخاعی مرحله‌ای بر پایهٔ سن، وزن و یافته‌های مایع مغزی‌نخاعی اجرا می‌شود.

تزریق وریدی به‌تنهایی برای رساندن دارو به مایع مغزی‌نخاعی کافی نیست؛ تزریق داخل‌نخاعی فقط در بیمارستان و با رعایت کامل اصول استریل انجام شود.

پنومونی بیمارستانی و عفونت ریوی شدید ناشی از باکتری‌های گرم‌منفی حساس، به‌ویژه سودوموناس آئروژینوزا

بزرگسالانرژیم وریدیِ وزن‌محور شامل دوز آغازین و سپس دوز نگهدارندهٔ تقسیم‌شده در نوبت‌های روزانه؛ مدت درمان بر پایهٔ شدت پنومونی، کشت و پاسخ بالینی تعیین می‌شود.
کودکاندر کودک، رژیم وریدی وزن‌محور و بیمارستانی است؛ نوزادان به پایش بسیار نزدیک و تنظیم اختصاصی نیاز دارند.

درمان معمولاً بر پایهٔ کشت و با یک داروی فعال همراه انتخاب می‌شود؛ از هم‌زمانی خودسرانه با داروهای سمی برای کلیه یا اعصاب پرهیز شود.

عفونت شدید ناشی از باکتری‌های گرم‌منفیِ چنددارویی مقاوم، به‌عنوان درمان نجات‌بخش

بزرگسالانرژیم وریدیِ بیمارستانیِ وزن‌محور شامل دوز آغازین و سپس دوز نگهدارندهٔ تقسیم‌شده؛ انتخاب درمان همراه و مدت درمان بر پایهٔ کشت و حساسیت انجام می‌شود.
کودکاندر کودک و نوزاد، رژیم وریدی و هر درمان ترکیبی کاملاً وزن‌محور و بیمارستانی است.

فقط زمانی استفاده شود که گزینه‌های کم‌خطرتر مؤثر نیستند یا قابل استفاده نیستند؛ پایش دقیق کلیه، الکترولیت‌ها و علائم عصبی ضروری است.

تنظیم دوز: این داروی تزریقیِ بیمارستانی به‌دلیل خطر سمیت کلیوی، سمیت عصبی و فلج تنفسی، دوز دقیقش باید بر پایهٔ وزن، سن، شدت و محل عفونت و توسط پزشک متخصص تعیین شود؛ در اختلال کلیه، سالمندی و نوزادی پایش نزدیک عملکرد کلیه، حجم ادرار و الکترولیت‌ها لازم است. برای اختلال کبدی تعدیل ثابت و مشخصی وجود ندارد، اما باید در تصمیم‌گیری پزشک لحاظ شود؛ سقف روزانهٔ وابسته به وزن و پرهیز از داروهای هم‌زمان سمی برای کلیه یا اعصاب باید رعایت شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر تاکنون به پلی‌میکسین‌ها یا هر داروی دیگری حساسیت داشته‌اید، حتماً به پزشک بگویید
  • سابقهٔ بیماریِ کلیوی یا هر تغییری در عملکردِ کلیه را با پزشک در میان بگذارید، چون این دارو می‌تواند بر کلیه اثر بگذارد
  • اگر بیماریِ عصبی‌عضلانی مانند میاستنی گراویس دارید، پیش از شروعِ درمان حتماً به پزشک اطلاع دهید
  • فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و سایر آنتی‌بیوتیک‌هایی که مصرف می‌کنید را به پزشک بگویید
  • اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر می‌دهید، پیش از شروعِ درمان با پزشک مشورت کنید
  • هرگونه مشکلِ تنفسی یا بیماریِ زمینه‌ایِ دیگر را با پزشک در میان بگذارید
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • درد، سوزش یا التهابِ خفیف در محلِ تزریق
  • گزگز یا بی‌حسیِ خفیف و گذرا در اطرافِ دهان، دست‌ها یا پاها
  • سرگیجهٔ خفیف
  • تب
  • تهوعِ خفیف
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • کاهشِ حجمِ ادرار، تورمِ دست‌وپا یا خستگیِ غیرمعمول که می‌تواند نشانهٔ آسیبِ کلیوی باشد — در این صورت فوراً به پزشک اطلاع دهید
  • ضعفِ عضلانیِ فزاینده، دشواری در تنفس، تاریِ دید یا مشکل در بلع که می‌تواند نشانهٔ درگیریِ جدیِ سیستمِ عصبی‌عضلانی باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانند کهیرِ گسترده، تورمِ صورت و گلو یا تنگیِ نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • اسهالِ شدید یا خونی، به‌ویژه اگر پس از قطعِ دارو هم ادامه یابد — به پزشک اطلاع دهید
  • نشانه‌های عفونتِ ثانویه مانند برفکِ دهانی یا عفونتِ قارچی، به دلیلِ برهم‌خوردنِ تعادلِ میکروبیِ بدن — به پزشک اطلاع دهید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرفِ هم‌زمانِ پلی‌میکسین بی با سایر داروهای آسیب‌رسان به کلیه، مانند برخی آنتی‌بیوتیک‌های آمینوگلیکوزیدی یا ونکومایسین، می‌تواند خطرِ آسیبِ کلیوی را افزایش دهد. هم‌چنین مصرفِ هم‌زمان با داروهای شل‌کنندهٔ عضلانیِ به‌کاررفته در بیهوشی یا سایر داروهای اثرگذار بر سیستمِ عصبی‌عضلانی می‌تواند ضعفِ عضلانی و حتی مشکلِ تنفسی را تشدید کند، بنابراین تیمِ درمان باید از مصرفِ هم‌زمانِ این داروها آگاه باشد. فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا این تداخل‌ها پیش از شروعِ درمان به‌درستی بررسی و کنترل شوند.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ پلی‌میکسین بی در بارداری وجود دارد و این دارو از جفت عبور می‌کند؛ به همین دلیل تنها زمانی در بارداری تجویز می‌شود که عفونت جدی باشد و فایدهٔ درمان از خطرِ احتمالی بیشتر باشد، آن هم با پایشِ دقیقِ پزشک. دربارهٔ دورانِ شیردهی نیز داده‌های کافی در دسترس نیست؛ بنابراین اگر در دورانِ شیردهی به این دارو نیاز داشتید، حتماً با پزشک مشورت کنید تا بهترین تصمیم برای شما و نوزادتان گرفته شود.

۱۰

نگهداری

این دارو معمولاً به‌صورتِ پودرِ آمادهٔ تزریق در بیمارستان یا داروخانه نگهداری و پیش از تزریق توسط کادرِ درمان آماده می‌شود. اگر قرار است ویال را در منزل نگهداری کنید، آن را دور از نورِ مستقیمِ آفتاب، در دمایی که روی بسته‌بندی ذکر شده و دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از استفاده همیشه تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخ‌گذشته یا تغییررنگ‌داده را مصرف نکنید و آن را طبقِ راهنماییِ داروساز دور بریزید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
پلی- ام اکس بی POLY-MXB
1 VIAL, SINGLE-DOSE in 1 BOX
Bharat Serum and Vaccines Ltd
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا پلی‌میکسین بی فقط به‌صورتِ تزریقی مصرف می‌شود؟
این دارو از راهِ خوراکی تقریباً جذبِ بدن نمی‌شود و وارد جریانِ خون نمی‌گردد. به همین دلیل، برای درمانِ عفونت‌هایی که در سراسرِ بدن پخش شده‌اند، باید از راهِ تزریقی به بدن وارد شود تا بتواند اثر کند.
۰۲چرا در طولِ درمان مرتب از من آزمایشِ خون و کلیه گرفته می‌شود؟
چون یکی از مهم‌ترین عوارضِ این دارو، اثر بر عملکردِ کلیه است. پزشک با این آزمایش‌ها مطمئن می‌شود که دارو به کلیه‌ها آسیب نمی‌زند و دوز همچنان مناسب است.
۰۳آیا گزگزِ اطرافِ لب‌ها یا انگشتان جای نگرانی دارد؟
این حس می‌تواند یکی از نشانه‌های اثرِ دارو بر سیستمِ عصبی باشد. اگر خفیف و گذرا باشد، پزشک معمولاً آن را پیگیری می‌کند، اما اگر شدید شود یا با ضعفِ عضلانی همراه گردد، باید فوراً گزارش شود.
۰۴آیا پلی‌میکسین بی برای هر نوع عفونتی تجویز می‌شود؟
خیر. این دارو معمولاً برای عفونت‌های جدیِ ناشی از باکتری‌های گرم‌منفیِ مقاوم به‌کار می‌رود، آن‌ هم وقتی آنتی‌بیوتیک‌های ایمن‌تر مؤثر نبوده‌اند. از آن‌جا که خودِ این دارو نیز می‌تواند عوارضِ جدی داشته باشد، تجویزش همیشه محدود و هدفمند است.
۰۵تفاوتِ پلی‌میکسین بی با کلیستین در چیست؟
کلیستین، که پلی‌میکسین ای نیز نامیده می‌شود، به همین خانواده تعلق دارد و مکانیسمِ مشابهی دارد. انتخاب میانِ این دو را پزشک بر اساسِ نوعِ باکتری، محلِ عفونت و شرایطِ بیمار تعیین می‌کند.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J01XB02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.