واکسن پنوموکوک ۲۳ ظرفیتی
این دارو یک واکسن غیرفعال و پلیساکاریدی است که بدن را در برابر ۲۳ نوع از باکتری پنوموکوک آماده میکند.
برای کاهش خطر بیماریهای جدی پنوموکوکی، بهویژه در سالمندان و افراد دارای بیماری زمینهای یا ضعف ایمنی، استفاده میشود. این واکسن برای درمان عفونت فعال نیست.
در صورت سابقهٔ واکنش آلرژیک شدید به دوز قبلی یا اجزای واکسن، نباید بدون ارزیابی پزشکی تزریق شود. بیماری حاد متوسط یا شدید نیز ممکن است باعث بهتعویقافتادن تزریق شود.
اگر باردار هستید، نقص ایمنی یا بیماری زمینهای دارید، یا قبلاً واکسنهای پنوموکوکی دیگری دریافت کردهاید، برنامهٔ مناسب تزریق باید بررسی شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
واکسن پنوموکوک ۲۳ ظرفیتی، یک واکسن پلیساکاریدی غیرفعال در گروه واکسنهای ضدعفونت است که برای پیشگیری از بیماریهای ناشی از باکتری پنوموکوک بهکار میرود. این واکسن با تحریک دستگاه ایمنی برای ساخت پادتن علیه پوشش ۲۳ نوع پنوموکوک عمل میکند و بیماری ایجاد نمیکند. از همهٔ انواع پنوموکوک یا همهٔ علتهای ذاتالریه پیشگیری نمیکند و زمانبندی آن به سن، شرایط پزشکی و سابقهٔ واکسیناسیون بستگی دارد. این فرآورده در ایران با نام تجاری واکسن پنومووکس نیز شناخته میشود.
موارد مصرف
- پیشگیری از بیماری پنوموکوکی تهاجمی، مانند عفونت خون
- کاهش خطر مننژیت ناشی از پنوموکوک
- کاهش خطر ذاتالریهٔ پنوموکوکی ناشی از انواع پوششدادهشده
- پیشگیری در افراد دارای نقص ایمنی یا دریافتکنندهٔ داروهای تضعیفکنندهٔ ایمنی
- پیشگیری در افرادی که طحال ندارند یا عملکرد طحالشان کاهش یافته است
- پیشگیری در سالمندان و افراد دارای برخی بیماریهای مزمن و پرخطر
روش مصرف
این واکسن فقط بهصورت تزریق عضلانی یا زیرجلدی توسط کارکنان درمانی تجویز میشود و نباید داخل رگ یا داخل پوست تزریق شود. مقدار، زمان تزریق و نیاز به نوبتهای بعدی بر اساس سن، وضعیت خطر و سابقهٔ واکسیناسیون تعیین میشود؛ تزریق مجدد را خودسرانه انجام ندهید، زیرا برای همه لازم نیست. نام و تاریخ تقریبی واکسنهای پنوموکوکی قبلی را هنگام مراجعه اعلام کنید و پس از تزریق برای مدت کوتاهی در مرکز بمانید؛ در صورت سرگیجه یا احساس غش، فوراً اطلاع دهید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پس از دوز قبلی واکسن پنوموکوکی یا هر یک از اجزای این واکسن واکنش آلرژیک شدید داشتهاید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
- تب یا بیماری حاد متوسط تا شدید ممکن است باعث تعویق تزریق شود؛ سرماخوردگی خفیف معمولاً بهتنهایی مانع واکسیناسیون نیست.
- سابقهٔ دریافت واکسنهای پنوموکوکی، بهویژه نوعهای متفاوت، برای تعیین فاصله و نوبت مناسب اهمیت دارد.
- نقص ایمنی، مصرف داروهای تضعیفکنندهٔ ایمنی، برداشتهشدن طحال، نشت مایع مغزینخاعی یا کاشت حلزون گوش را به پزشک بگویید.
- اگر بیماری قلبی یا ریوی شدید دارید، مرکز تزریق باید از وضعیت شما آگاه باشد؛ واکنشهای عمومی واکسن ممکن است در این افراد مهمتر باشد.
- اگر باردار هستید یا احتمال بارداری میدهید، یا قرار است واکسن برای کودک زیر ۲ سال تزریق شود، پیش از اقدام ارزیابی پزشکی لازم است.
عوارض احتمالی
- درد یا حساسیت محل تزریق
- تورم یا سفتی محل تزریق
- قرمزی یا گرمی محل تزریق
- خستگی یا احساس ضعف
- سردرد
- تب، لرز، درد عضلانی یا درد مفصلی
- کهیر گسترده، تورم صورت، لب، زبان یا گلو، تنگی نفس، تپش قلب، سرگیجه یا ضعف شدید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ اینها میتوانند نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید باشند.
- غش یا سرگیجهٔ شدیدی که پس از استراحت کوتاه برطرف نمیشود: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب بالا یا پایدار، بیحالی شدید یا بدترشدن محسوس حال عمومی: همان روز برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- قرمزی، گرمی، تورم یا درد شدید و روبهگسترش در محل تزریق، کاهش حرکت اندام یا ورم گستردهٔ آن: هرچه سریعتر با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها، مکملها و واکسنهای قبلی یا برنامهریزیشدهتان را به پزشک و داروساز بگویید. داروهای تضعیفکنندهٔ ایمنی ممکن است پاسخ بدن به واکسن را کمتر کنند، اما نباید بدون دستور پزشک قطع یا جابهجا شوند. اگر بهدلیل نداشتن طحال یا شرایط پرخطر، آنتیبیوتیک پیشگیرانه مصرف میکنید، این واکسن جایگزین آن نیست و نباید آن را خودسرانه قطع کنید. این واکسن نباید با واکسن دیگری در یک سرنگ مخلوط شود و برخی واکسنهای دیگر ممکن است به زمانبندی جداگانه نیاز داشته باشند. تداخل غذایی شناختهشدهای ندارد و برای الکل نیز تداخل اختصاصی شناختهشدهای گزارش نشده است.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای ایمنی واکسن پنوموکوک ۲۳ ظرفیتی در بارداری محدود است و برای مصرف روتین در بارداری توصیهٔ عمومی وجود ندارد؛ تزریق معمولاً فقط در صورت نیاز و پس از ارزیابی پزشک انجام میشود. اگر واکسن بهطور ناخواسته در بارداری تزریق شده است، معمولاً بهتنهایی نشانهٔ آسیب به جنین نیست، اما موضوع را به پزشک اطلاع دهید. در شیردهی، واکسنهای پلیساکاریدی غیرفعال معمولاً در صورت وجود اندیکاسیون قابل استفادهاند و انتظار نمیرود برای شیرخوار خطر قابلتوجهی ایجاد کنند، هرچند اطلاعات مستقیم دربارهٔ ورود این فرآورده به شیر محدود است.
نگهداری
واکسن را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد و دور از یخزدگی نگهداری کنید. آن را در بستهبندی اصلی، دور از نور مستقیم، گرما و دسترس کودکان قرار دهید. پس از تاریخ انقضا، یا در صورت یخزدگی، تغییر رنگ یا مشاهدهٔ ذرات غیرعادی، نباید استفاده شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این واکسن از همهٔ انواع ذاتالریه پیشگیری میکند؟
۰۲اگر قبلاً واکسن پنوموکوکی دیگری زده باشم، باز هم به این واکسن نیاز دارم؟
۰۳آیا تزریق مجدد واکسن پنوموکوک ۲۳ ظرفیتی لازم است؟
۰۴آیا واکسن پنوموکوک ۲۳ ظرفیتی برای کودکان قابل استفاده است؟
۰۵اگر آنتیبیوتیک پیشگیرانه مصرف میکنم، بعد از واکسن میتوانم آن را قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J07AL02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.