واکسن پنوموکوک ۱۰ ظرفیتی
واکسن پنوموکوک ۱۰ ظرفیتی، واکسنی کونژوگه است که دستگاه ایمنی را در برابر ۱۰ نوع مهم از باکتری پنوموکوک آماده میکند.
برای پیشگیری از بیماریهای پنوموکوکی مانند عفونت خون، مننژیت، ذاتالریه و برخی عفونتهای گوش میانی، بهویژه در کودکان، استفاده میشود.
این واکسن عفونت ایجادشده را درمان نمیکند و برنامه و تعداد نوبتهای آن به سن و شرایط فرد بستگی دارد. حساسیت شدید به نوبت قبلی یا اجزای واکسن باید پیش از تزریق بررسی شود.
در صورت تب یا بیماری شدید، نقص ایمنی، اختلال خونریزی، نارسبودن نوزاد، سابقه واکنش شدید به واکسن یا مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی، پیش از تزریق اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
واکسن پنوموکوک ۱۰ ظرفیتی در گروه واکسنهای ضدعفونت و از نوع واکسنهای کونژوگه قرار دارد. در این واکسن، بخشهایی از پوشش باکتری پنوموکوک به پروتئین حامل متصل شدهاند تا بدن، بهویژه بدن کودکان، پاسخ ایمنی مؤثرتری بسازد. هدف آن کاهش خطر بیماریهای تهاجمی پنوموکوکی و برخی عفونتهای شایع ناشی از این باکتری است. واکسن از همه انواع پنوموکوک محافظت نمیکند و جایگزین درمان عفونت موجود نیست.
موارد مصرف
- پیشگیری از بیماری پنوموکوکی تهاجمی مانند مننژیت و عفونت خون
- کاهش خطر ذاتالریه ناشی از پنوموکوک
- پیشگیری از برخی عفونتهای گوش میانی در کودکان
- ایمنسازی روتین شیرخواران و کودکان طبق برنامه واکسیناسیون
- ایمنسازی جبرانی کودکان در صورت شروع دیرهنگام یا ناقصبودن واکسیناسیون
روش مصرف
این واکسن فقط بهصورت تزریق عضلانی و توسط فرد آموزشدیده تزریق میشود و نباید به رگ یا داخل پوست تزریق شود. زمانبندی، تعداد نوبتها و محل تزریق به سن، سابقه واکسیناسیون، بیماریهای زمینهای و نوع فرآورده بستگی دارد؛ بنابراین طبق برنامه مرکز واکسیناسیون یا دستور پزشک عمل کنید. حجم درجشده روی ویال ممکن است مربوط به چند نوبت باشد و نباید مقدار تزریق بر اساس آن تغییر کند. اگر نوبتی به تأخیر افتاد، در بسیاری از برنامهها با برنامه جبرانی ادامه داده میشود و معمولاً نیازی به شروع دوباره نیست. پس از تزریق، مدتی در مرکز بمانید تا واکنش فوری بررسی شود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت شدید و تهدیدکنندهٔ حیات به نوبت قبلی واکسن پنوموکوک، اجزای آن یا پروتئینهای حامل را اطلاع دهید؛ در این شرایط تزریق مجدد ممکن است ممنوع باشد.
- تب بالا یا بیماری حاد شدید را پیش از واکسیناسیون بگویید؛ سرماخوردگی یا بیماری خفیف معمولاً مانع قطعی تزریق نیست.
- در صورت کمبود پلاکت، بیماریهای خونریزیدهنده یا مصرف داروهای رقیقکننده خون، خطر کبودی و خونریزی محل تزریق باید ارزیابی شود.
- نقص ایمنی، بیماریهای مزمن مهم یا مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی ممکن است پاسخ بدن به واکسن را کاهش دهد.
- اگر نوزاد بسیار نارس است، بهویژه هنگام آغاز واکسیناسیون، ممکن است پایش تنفسی پس از تزریق لازم باشد.
- سابقه تشنج یا تب بالا پس از واکسنهای قبلی و فهرست همه داروها، واکسنها و مکملها را پیش از تزریق مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا تورم محل تزریق
- تب خفیف
- بیقراری یا تحریکپذیری در کودکان
- خوابآلودگی
- کاهش موقت اشتها
- درد عضلانی یا سردرد در برخی کودکان بزرگتر
- تنگی نفس، خسخس، تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده، رنگپریدگی شدید یا غش: احتمال واکنش آلرژیک شدید وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج، بیحالی شدید، شلشدن بدن یا پاسخندادن کودک: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- وقفههای تنفسی در نوزاد بسیار نارس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب بسیار بالا یا پایدار، گریه غیرقابلآرامکردن یا بدترشدن واضح حال عمومی: همان روز برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- تورم بسیار گسترده، درد شدید و رو به افزایش، یا خونریزی متوقفنشدنی از محل تزریق: سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای واکسن تزریقی، غذا تداخل مهمی ایجاد نمیکند و الکل نیز تداخل مستقیم شناختهشدهای با آن ندارد. این واکسن را میتوان طبق برنامه همراه برخی واکسنهای دیگر تزریق کرد، اما واکسنهای تزریقی باید در محلهای جداگانه تزریق شوند و نباید در یک سرنگ مخلوط شوند. داروهای سرکوبکننده ایمنی ممکن است پاسخ بدن را کم کنند؛ همچنین مصرف پیشگیرانه و خودسرانه استامینوفن ممکن است پاسخ ایمنی را کاهش دهد و همیشه لازم نیست. فهرست کامل داروها، واکسنها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این فرآورده عمدتاً برای ایمنسازی نوزادان و کودکان طراحی شده و اطلاعات کافی درباره مصرف آن در بارداری و شیردهی وجود ندارد. در بارداری، تزریق فقط با ارزیابی پزشک انجام شود. شیردهی بهتنهایی معمولاً مانع واکسیناسیون نیست، اما ضرورت و نوع فرآورده باید بررسی شود.
نگهداری
واکسن را در یخچال و معمولاً در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل بستهبندی اصلی و دور از نور نگه دارید. آن را هرگز منجمد نکنید و در صورت یخزدگی، تغییر ظاهر یا نگهداری خارج از زنجیره سرد، استفاده نکنید. واکسن باید دور از دسترس کودکان باشد و تاریخ انقضا و شرایط نگهداری روی بسته پیش از تزریق بررسی شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا واکسن پنوموکوک ۱۰ ظرفیتی ذاتالریه یا عفونت گوش را درمان میکند؟
۰۲اگر یک نوبت واکسن کودک عقب بیفتد، باید برنامه از ابتدا شروع شود؟
۰۳آیا تب و درد بعد از این واکسن طبیعی است؟
۰۴آیا واکسن پنوموکوک ۱۰ ظرفیتی برای بزرگسالان هم مناسب است؟
۰۵آیا حجم نوشتهشده روی ویال، مقدار تزریق برای یک نفر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۲ سازنده، در گروه J07AL02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.