واکسن پنوموکوکی ۱۵ ظرفیتی
واکسن پنوموکوکی ۱۵ ظرفیتی یک واکسن کونژوگه است که بدن را در برابر ۱۵ سروتیپ پنوموکوک آماده میکند. هدف آن پیشگیری از بیماریهای پنوموکوکی، بهویژه انواع تهاجمی، است.
برای پیشگیری از بیماریهایی مانند ذاتالریه، عفونت خون و مننژیت استفاده میشود و در کودکان به کاهش خطر عفونت گوش میانی ناشی از پنوموکوک کمک میکند. در شیرخواران، کودکان و برخی بزرگسالان یا افراد پرخطر، طبق برنامه واکسیناسیون به کار میرود.
این واکسن عفونت پنوموکوکی موجود را درمان نمیکند و از همه انواع پنوموکوک هم پیشگیری نمیکند. تنگی نفس، تورم صورت یا کهیر گسترده پس از تزریق میتواند نشانه حساسیت شدید باشد و نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد.
اگر به دوز قبلی واکسنهای پنوموکوکی، واکسنهای حاوی توکسوئید دیفتری یا اجزای واکسن حساسیت شدید داشتهاید، یا ضعف ایمنی و بیماری حاد دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. بارداری، نارسبودن نوزاد و سابقه دریافت واکسنهای پنوموکوکی دیگر نیز باید در تعیین برنامه در نظر گرفته شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
واکسن پنوموکوکی ۱۵ ظرفیتی، که با نام تجاری وکس نوونس نیز عرضه میشود، در گروه واکسنهای ضدعفونت و از نوع کونژوگه است. اجزای پوششی ۱۵ سروتیپ پنوموکوک به یک پروتئین حامل متصل شدهاند تا پاسخ ایمنی و تولید پادتن تقویت شود. این واکسن بدن را در برابر بیماری تهاجمی، ذاتالریه و در کودکان عفونت گوش میانی ناشی از سروتیپهای پوششدادهشده آماده میکند. پنوموکوک میتواند بیماریهای دیگری نیز ایجاد کند و این واکسن برای درمان عفونت فعال نیست.
موارد مصرف
- پیشگیری از بیماری تهاجمی پنوموکوکی، مانند عفونت خون و مننژیت، ناشی از سروتیپهای پوششدادهشده
- پیشگیری از ذاتالریه پنوموکوکی در افراد واجد شرایط
- پیشگیری از عفونت گوش میانی ناشی از پنوموکوک در کودکان و نوجوانان واجد شرایط
- ایمنسازی روتین شیرخواران و کودکان
- تکمیل یا جبران برنامه واکسیناسیون کودکان و نوجوانان بر اساس سن و واکسنهای قبلی
- ایمنسازی بزرگسالان و افراد دارای شرایط پرخطر طبق برنامه تعیینشده
روش مصرف
این فرآورده فقط بهصورت تزریق عضلانی و توسط کارکنان درمانی تزریق میشود؛ خوراکی نیست و نباید در رگ یا داخل پوست تزریق شود. تعداد نوبتها و فاصله آنها به سن، وضعیت ایمنی، ناقصبودن برنامه و سابقه واکسنهای پنوموکوکی بستگی دارد؛ برنامه تعیینشده را کامل کنید و اگر نوبتی جا افتاد، از ابتدا شروع نکنید و برای تنظیم نوبت بعدی با مرکز واکسیناسیون هماهنگ شوید. پس از تزریق، مدتی در مرکز بمانید تا واکنش فوری بررسی شود. این واکسن درمان عفونت فعال نیست.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه واکنش حساسیتی شدید یا تهدیدکننده حیات به این واکسن، واکسنهای پنوموکوکی دیگر، واکسنهای حاوی توکسوئید دیفتری یا هر یک از اجزای واکسن را اطلاع دهید.
- اگر تب یا بیماری حاد متوسط تا شدید دارید، زمان تزریق ممکن است به تعویق بیفتد؛ سرماخوردگی یا ناخوشی خفیف معمولاً بهتنهایی مانع واکسیناسیون نیست.
- نقص ایمنی، پیوند عضو، سرطان، یا مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی میتواند پاسخ بدن به واکسن را کاهش دهد.
- نبود یا اختلال طحال، نشت مایع مغزینخاعی، کاشت حلزون گوش، بیماری داسیشکل یا بیماری مزمن قلب، ریه، کبد یا کلیه را مطرح کنید؛ این شرایط ممکن است برنامه متفاوتی بخواهند.
- اگر نوزاد نارس است، زمان تزریق و نیاز به پایش پس از آن باید با توجه به وضعیت پزشکی او تعیین شود، زیرا وقفه تنفسی پس از تزریق در برخی نوزادان نارس گزارش شده است.
- نام و تاریخ همه واکسنهای پنوموکوکی قبلی را بگویید. بارداری، احتمال بارداری، شیردهی، اختلالات خونریزی یا مصرف داروهای رقیقکننده خون را نیز پیش از تزریق مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی، تورم یا سفتی محل تزریق
- تب یا لرز خفیف
- خستگی یا خوابآلودگی
- سردرد
- درد عضلانی یا مفصلی
- در کودکان، بیقراری، تحریکپذیری یا کاهش اشتها
- کهیر گسترده، تورم لبها، زبان، صورت یا گلو، خسخس سینه، تنگی نفس، ضعف شدید یا غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- وقفه یا دشواری تنفسی، کبودی یا بیحالی شدید در نوزاد، بهویژه نوزاد نارس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج، پاسخندادن غیرعادی یا غش طولانی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب بالا یا مداوم، گریه غیرقابلآرامکردن در کودک یا بدترشدن واضح حال عمومی؛ همان روز برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این واکسن با غذا، نوشیدنی یا الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای ندارد. داروهای سرکوبکننده ایمنی ممکن است پاسخ بدن را کمتر کنند. برخی واکسنها را میتوان در یک مراجعه تزریق کرد، اما باید در محلهای جداگانه تزریق شوند؛ در کودکان خردسال، همزمانی با واکسن آنفلوانزای غیرفعال ممکن است احتمال تشنج تبدار را کمی افزایش دهد. واکسن پنوموکوکی ۱۵ ظرفیتی و واکسن پنوموکوکی ۲۳ ظرفیتی را خودسرانه همزمان دریافت نکنید، زیرا ترتیب و فاصله آنها مهم است. فهرست کامل داروها، مکملها و واکسنهای قبلیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای انسانی کافی برای ارزیابی خطر واکسن پنوموکوکی ۱۵ ظرفیتی در بارداری وجود ندارد؛ بنابراین تزریق روتین آن در بارداری معمولاً انجام نمیشود و در صورت ضرورت یا خطر بالای بیماری، تصمیم با پزشک است. درباره ورود واکسن به شیر مادر و اثر آن بر نوزاد نیز داده کافی در دست نیست، اما شیردهی بهتنهایی معمولاً مانع تزریق نیست و نیاز مادر و وضعیت نوزاد باید در نظر گرفته شود.
نگهداری
واکسن را در یخچال و دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد، دور از نور و دور از دسترس کودکان نگهداری کنید. آن را منجمد نکنید؛ اگر یخزده، تغییررنگداده یا دارای ذرات غیرعادی است، مصرف نشود. تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را بررسی کنید و حملونقل و تزریق را بدون رعایت زنجیره سرد انجام ندهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا واکسن پنوموکوکی ۱۵ ظرفیتی باعث ابتلا به بیماری پنوموکوکی میشود؟
۰۲اگر قبلاً واکسن پنوموکوکی ۱۳ ظرفیتی یا واکسن مشابه زده باشم، میتوانم این واکسن را دریافت کنم؟
۰۳آیا میتوان واکسن پنوموکوکی ۱۵ ظرفیتی را همزمان با واکسن آنفلوانزا زد؟
۰۴آیا بزرگسالان سالم هم به این واکسن نیاز دارند؟
۰۵آیا درد محل تزریق یا تب بعد از این واکسن طبیعی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J07AL02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.