واکسن پنوموکوک ۱۳ ظرفیتی
واکسن پنوموکوک ۱۳ ظرفیتی یک واکسن غیرزنده و کونژوگه است که دستگاه ایمنی را علیه ۱۳ نوع مشخص از باکتری پنوموکوک آماده میکند.
برای پیشگیری از بیماریهای جدی پنوموکوکی، از جمله ذاتالریه، مننژیت، عفونت خون و برخی عفونتهای گوش میانی در گروههای واجد شرایط استفاده میشود.
سابقه واکنش آلرژیک شدید به دوز قبلی واکسن، واکسنهای حاوی جزء دیفتری یا یکی از اجزای آن باید پیش از تزریق بررسی شود. تورم صورت یا گلو و دشواری تنفس پس از تزریق نیازمند مراجعه فوری است.
در صورت تب یا بیماری متوسط تا شدید، ضعف ایمنی، نداشتن طحال، نارسبودن نوزاد، بارداری یا سابقه واکسنهای پنوموکوکی دیگر، پیش از تزریق با پزشک یا مرکز واکسیناسیون هماهنگ کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
واکسن پنوموکوک ۱۳ ظرفیتی از واکسنهای کونژوگه پیشگیریکننده علیه باکتری است. در این فرآورده، بخشهایی از پوشش ۱۳ نوع پنوموکوک به یک پروتئین حامل متصل میشوند تا پاسخ ایمنی مؤثر و حافظه ایمنی ایجاد شود. هدف آن کاهش خطر بیماری تهاجمی پنوموکوکی و برخی عفونتهای تنفسی ناشی از انواع پوششدادهشده است. این واکسن عفونت موجود را درمان نمیکند و از همه انواع پنوموکوک یا همه علتهای ذاتالریه پیشگیری نمیکند.
موارد مصرف
- پیشگیری از بیماری تهاجمی پنوموکوکی مانند مننژیت و عفونت خون
- پیشگیری از ذاتالریه ناشی از انواع پوششدادهشده پنوموکوک در افراد واجد شرایط
- کاهش خطر برخی عفونتهای گوش میانی در کودکان
- ایمنسازی کودکان و افراد پرخطر، طبق برنامه واکسیناسیون و نظر پزشک
روش مصرف
این واکسن فقط بهصورت تزریق عضلانی و توسط کادر درمان تزریق میشود و نباید خودسرانه تزریق شود. مقدار هر نوبت، تعداد نوبتها و فاصله میان آنها به سن، سابقه واکسنهای قبلی و بیماریهای زمینهای بستگی دارد؛ بنابراین برنامه نسخهشده را کامل کنید. اگر یک نوبت به تأخیر افتاد، معمولاً لازم نیست برنامه از ابتدا شروع شود، اما ادامه آن باید با مرکز درمانی تنظیم شود. واکسنهای پنوموکوکی قبلی را حتماً به پزشک اطلاع دهید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه واکنش آلرژیک شدید به دوز قبلی این واکسن، واکسنهای حاوی جزء دیفتری یا هر یک از اجزای فرآورده را اطلاع دهید.
- اگر تب یا بیماری متوسط تا شدید دارید، ممکن است تزریق تا بهبود وضعیت به تعویق بیفتد؛ سرماخوردگی خفیف معمولاً بهتنهایی مانع واکسیناسیون نیست.
- ضعف سیستم ایمنی، درمانهای سرکوبکننده ایمنی، سرطان، پیوند، نداشتن طحال یا برداشتن آن، نشت مایع مغزینخاعی و کاشت حلزون گوش را به پزشک بگویید.
- در نوزادان نارس، بهویژه در صورت سابقه وقفه تنفسی، زمان تزریق باید بر اساس وضعیت پزشکی کودک تعیین شود.
- نوع و تاریخ واکسنهای پنوموکوکی قبلی و نیز همه واکسنها، داروها و مکملهای مصرفی را ارائه کنید.
- بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را پیش از تزریق اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت، قرمزی یا تورم محل تزریق
- تب خفیف یا لرز
- بیقراری و گریه بیشتر در نوزادان و کودکان
- خوابآلودگی یا خستگی
- کاهش موقت اشتها
- سردرد، درد عضلانی یا درد مفصلی
- کهیر گسترده، تورم لبها، زبان، صورت یا گلو، خسخس، دشواری تنفس، سرگیجه شدید یا ضعف ناگهانی: احتمال واکنش آلرژیک شدید وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج، بیهوشی طولانی، بیحالی شدید یا سخت بیدارشدن: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- مکث یا قطع تنفس پس از تزریق در نوزاد، بهویژه نوزاد نارس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب بالا یا مداوم، گریه و بیقراری شدید و آرامنشدنی، یا بدترشدن واضح حال عمومی: همان روز ارزیابی پزشکی لازم است.
- درد، قرمزی یا تورم شدید و رو به افزایش در محل تزریق، یا ترشح از آن: برای بررسی سریع با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این واکسن را میتوان در بسیاری از موارد همراه با واکسنهای دیگر تزریق کرد، اما واکسنها نباید در یک سرنگ مخلوط شوند و معمولاً در محلهای جداگانه تزریق میشوند. داروهای سرکوبکننده ایمنی ممکن است پاسخ بدن به واکسن را کاهش دهند. مصرف پیشگیرانه تببر، بهویژه استامینوفن پیش از تزریق، معمولاً ضروری نیست و ممکن است پاسخ ایمنی به برخی اجزای واکسن را کمتر کند؛ برای درمان تب یا درد پس از واکسن طبق نظر پزشک عمل کنید. تداخل مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است. فهرست کامل داروها، مکملها و واکسنهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
برای تزریق واکسن پنوموکوک ۱۳ ظرفیتی در بارداری، بهدلیل محدودبودن اطلاعات ایمنی، توصیه عمومی وجود ندارد و تصمیم باید بر اساس خطر بیماری و نیاز فردی گرفته شود. این واکسن زنده نیست و شیردهی معمولاً مانع تزریق نیست، اما وضعیت مادر و نوزاد باید در نظر گرفته شود؛ تزریق ناخواسته در بارداری را به پزشک اطلاع دهید.
نگهداری
فرآورده را معمولاً در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد، داخل بسته اصلی و دور از نور نگهداری کنید. آن را منجمد نکنید و اگر یخ زده است مصرف نکنید. واکسن را دور از دسترس کودکان بگذارید و پیش از تزریق تاریخ انقضا و ظاهر فرآورده را بررسی کنید؛ فرآورده تغییررنگداده یا دارای ذرات غیرعادی نباید استفاده شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا واکسن پنوموکوک ۱۳ ظرفیتی همان واکسن پنوموکوک ۲۳ ظرفیتی است؟
۰۲اگر قبلاً واکسن پنوموکوک دیگری زده باشم، آیا باز هم به واکسن ۱۳ ظرفیتی نیاز دارم؟
۰۳آیا بعد از تزریق این واکسن دیگر به ذاتالریه مبتلا نمیشوم؟
۰۴آیا تب و درد محل تزریق بعد از واکسن طبیعی است؟
۰۵آیا واکسن پنوموکوک ۱۳ ظرفیتی و واکسن آنفلوآنزا را میتوان همزمان تزریق کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۷ سازنده، در گروه J07AL02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.