پیروکسیکام
پیروکسیکام یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) از خانواده اکسیکامهاست که در قالب ژل، بهصورت موضعی روی پوست استفاده میشود.
این ژل بیشتر برای کاهش درد و التهاب موضعی ناشی از آرتروز مفاصل سطحی، رگبهرگشدگی، کشیدگی عضلات و ضربههای ورزشی به کار میرود.
این ژل فقط باید روی پوست سالم و بدون زخم مالیده شود و باید از تماس آن با چشم، دهان و غشاهای مخاطی خودداری کرد؛ در بارداری، بهویژه در سهماهه آخر، معمولاً توصیه نمیشود.
اگر پس از چند روز مصرف، دردتان بهتر نشد یا در محل استفاده قرمزی، تاول یا خارش شدید دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پیروکسیکام دارویی از گروه ضدالتهابهای غیراستروئیدی (NSAID) و از خانواده اکسیکامهاست که با مهار آنزیم سیکلواکسیژناز (Cyclooxygenase) از تولید موادی به نام پروستاگلاندین در بدن جلوگیری میکند. پروستاگلاندینها در ایجاد درد، التهاب و تورم نقش دارند، بنابراین کاهش آنها به تسکین این نشانهها کمک میکند. شکل ژلی پیروکسیکام برای مصرف موضعی روی پوست، درست بالای ناحیه دردناک، ساخته شده و برخلاف قرص یا کپسول این دارو، جذب آن به جریان خون بسیار محدودتر است. همین ویژگی باعث میشود عوارض گوارشی شناختهشده داروهای این خانواده در فرم ژلی کمتر دیده شود، هرچند حذف کامل آنها تضمینشده نیست.
موارد مصرف
- کاهش درد و التهاب آرتروز مفاصل سطحی و نزدیک به پوست، مانند زانو، مچ دست یا انگشتان
- تسکین دردهای بافت نرم مانند التهاب تاندونها و بورسهای اطراف مفصل
- کمک به بهبود کشیدگی و رگبهرگشدگی عضلات و رباطها
- کاهش درد و کبودی ناشی از ضربههای خفیف ورزشی و روزمره
- تسکین کمردرد موضعی ناشی از گرفتگی عضلانی، در صورت صلاحدید پزشک
روش مصرف
پیروکسیکام ژل معمولاً در لایهای نازک روی پوست تمیز، خشک و سالم ناحیه دردناک مالیده و بهآرامی ماساژ داده میشود. مقدار هر بار استفاده، تعداد دفعات در روز و طول دوره درمان را پزشک یا داروساز بر اساس نسخه مشخص میکند و بهتر است دقیقاً همان برنامه رعایت شود. پس از مالیدن ژل، بهتر است تا خشکشدن کامل، ناحیه پوشانده نشود، مگر پزشک پانسمان را توصیه کرده باشد؛ دستها هم باید بلافاصله شسته شوند، مگر آنکه خود دستها محل درمان باشند. از مالیدن ژل روی زخم، پوست ملتهب یا نزدیک چشم و دهان خودداری کنید و در طول درمان، ناحیه موردنظر را کمتر در معرض نور مستقیم آفتاب قرار دهید. حتی اگر دردتان بهتر شد، تغییر برنامه مصرف یا قطع زودهنگام آن را با پزشک یا داروساز خود در میان بگذارید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کاهش درد و التهاب آرتروز مفاصل سطحی و نزدیک به پوست، مانند زانو، مچ دست یا انگشتان
فقط برای مصرف خارجی؛ روی زخم یا پوست آسیبدیده و زیر پانسمان بسته استفاده نشود. درمان پس از ۴ هفته باید بازبینی شود.
التهاب تاندونها و بورسهای اطراف مفصل
از تماس با چشم و مخاط جلوگیری کنید و پس از مصرف دستها را بشویید. در صورت عدم بهبود، ارزیابی پزشکی لازم است.
کشیدگی و رگبهرگشدگی عضلات و رباطها
مصرف معمولاً کوتاهمدت است؛ اگر درد طی ۷ روز کاهش نیافت، به پزشک یا داروساز مراجعه کنید.
درد و کبودی ناشی از ضربههای خفیف ورزشی و روزمره
روی پوست زخمی، عفونی یا تحریکشده استفاده نشود و ناحیه درمانشده با پانسمان بسته پوشانده نشود.
کمردرد موضعی ناشی از گرفتگی عضلانی
برای مدت کوتاه استفاده شود؛ در صورت تداوم یا تشدید درد، یا بینتیجه بودن درمان طی ۷ روز، معاینه پزشکی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تا بهحال به پیروکسیکام، آسپرین یا هر داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی دیگری حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید
- سابقه آسم، کهیر شدید یا واکنش تنفسی پس از مصرف داروهای ضدالتهاب را با پزشک در میان بگذارید
- اگر پوست ناحیه موردنظر زخم، عفونی، ملتهب یا دارای اگزما است، پیش از استفاده با پزشک یا داروساز مشورت کنید
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، حتماً پزشک را در جریان بگذارید
- فهرست کامل داروها، پمادها و ژلهای موضعی دیگری را که همزمان استفاده میکنید، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید
- اگر سابقه حساسیت به نور آفتاب یا بیماری کبدی و کلیوی دارید، به پزشک یادآوری کنید
عوارض احتمالی
- قرمزی، خارش یا سوزش خفیف در محل استفاده
- خشکی یا پوستهپوستهشدن پوست همان ناحیه
- احساس گزگز یا سوزنسوزنشدن گذرا هنگام مالیدن ژل
- بروز لکههای خفیف قرمز موضعی
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لبها یا گلو و مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تاولزدن، پوستهپوستهشدن شدید یا زخمیشدن پوست محل مصرف؛ در این صورت مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید
- واکنش شدید به نور آفتاب در ناحیه استفادهشده، مانند سوختگی یا تاول غیرمعمول؛ باید سریع به پزشک اطلاع داده شود
- نشانههای نادر جذب سیستمیک مانند کبودی غیرعادی، خونریزی لثه یا درد شدید معده، بهویژه در صورت استفاده گسترده؛ نیازمند مراجعه سریع به پزشک است
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
با اینکه جذب پیروکسیکام ژلی به خون بسیار کمتر از شکل خوراکی آن است، بهتر است همزمان با این دارو از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی دیگر، چه خوراکی و چه موضعی مانند ژل یا پمادهای مشابه، روی همان ناحیه یا نواحی وسیع استفاده نکنید، چون خطر بروز عوارض را بالا میبرد. مصرف همزمان با داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین نیز باید با احتیاط و زیر نظر پزشک باشد. در طول درمان از قرار گرفتن طولانیمدت ناحیه استفادهشده در معرض نور مستقیم آفتاب یا دستگاههای اشعه فرابنفش خودداری کنید، چون خطر واکنشهای پوستی را افزایش میدهد. همیشه فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید، حتی اگر داروی دیگر را فقط بهصورت موضعی مصرف میکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی از جمله پیروکسیکام در بارداری، بهویژه در سهماهه سوم آن، معمولاً توصیه نمیشود، چون میتواند برای جنین خطرساز باشد؛ حتی در فرم موضعی، مصرف باید فقط با نظر صریح پزشک باشد. درباره شیردهی نیز اطلاعات کافی برای فرم ژلی وجود ندارد و بهتر است پیش از استفاده در دوران شیردهی، بهویژه اگر ناحیه استفاده نزدیک قفسه سینه باشد، با پزشک مشورت شود.
نگهداری
پیروکسیکام ژل را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید و در آن را همیشه محکم ببندید. این دارو باید دور از دسترس کودکان نگهداری شود. پیش از هر بار استفاده، تاریخ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ یا بافت ژل تغییر غیرعادی کرده بود، از مصرف آن خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 0.5 g / 100g |
| تزریقی | 20 mg / 1mL |
| تزریقی | 0.5 g / 100g |
| کپسول | 10 mg |
| کپسول | 0.5 g / 100g |
| شیاف | 20 mg |
| شیاف | 0.5 g / 100g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۵ برند از ۳۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ژل پیروکسیکام وارد جریان خون میشود؟
۰۲چرا پیروکسیکام بهصورت ژل هم عرضه میشود؟
۰۳آیا میتوان روی ژل پیروکسیکام پانسمان یا باند بست؟
۰۴بعد از استفاده از ژل، چه مدت باید صبر کرد تا لباس پوشید یا آن ناحیه را شست؟
۰۵آیا ژل پیروکسیکام برای کودکان بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۵ برند از ۳۰ سازنده، در گروه M02AA07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.