پیمکرولیموس
پیمکرولیموس کرمی غیراستروئیدی از گروه مهارکنندههای موضعی کلسینورین است که با آرامکردن پاسخ التهابی سلولهای ایمنی پوست، قرمزی و خارش اگزما را کاهش میدهد.
بیشترین کاربرد آن درمان درماتیت آتوپیک (اگزمای آتوپیک) خفیف تا متوسط است؛ بهویژه در نواحی حساسی مانند صورت، پلکها، گردن و چینهای پوستی که کورتیکواستروئید موضعی برای آنها کمتر توصیه میشود.
این کرم فقط باید روی پوست سالم و بدون عفونت و برای کوتاهترین مدت لازم بهکار رود؛ در طول درمان بهتر است ناحیهٔ موردنظر از نور مستقیم آفتاب دور نگه داشته شود.
اگر پس از چند هفته بهبودی حاصل نشد، محل مصرف نشانهٔ عفونت تازه نشان داد یا غدد لنفاوی بدون دلیل مشخص بزرگ شدند، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پیمکرولیموس کرمی موضعی و غیراستروئیدی از خانوادهٔ مهارکنندههای کلسینورین (Calcineurin Inhibitor) است که بهصورت کرم ۱ درصد فقط روی پوست بهکار میرود، نه بهشکل خوراکی. این دارو با مهار آنزیم کلسینورین در سلولهای ایمنی پوست، مانع آزادشدن مواد التهابزا از سلولهای T میشود و به این ترتیب قرمزی، التهاب و خارش ناشی از اگزما را کاهش میدهد. برخلاف کورتیکواستروئیدهای موضعی، پیمکرولیموس معمولاً باعث نازکشدن پوست نمیشود و به همین دلیل برای نواحی حساسی مانند صورت و چینهای پوستی مناسبتر شناخته شده است. هدف اصلی آن، کنترل علائم درماتیت آتوپیک خفیف تا متوسط و کاهش نیاز به کورتیکواستروئیدهای موضعی، بهویژه در دورههای درمان طولانی یا متناوب، است.
موارد مصرف
- درمان درماتیت آتوپیک (اگزمای آتوپیک) خفیف تا متوسط در کودکان بالای دو سال و بزرگسالان
- کنترل التهاب و خارش اگزما در نواحی حساس پوستی مانند صورت، پلکها، گردن و چینهای پوستی
- درمان کوتاهمدت دورههای عود اگزما
- درمان متناوب و پیشگیرانه در بیمارانی که عودهای مکرر اگزما دارند، طبق تشخیص و صلاحدید پزشک
روش مصرف
پیمکرولیموس را فقط روی نواحی آسیبدیدهٔ پوست، بهصورت لایهای نازک و طبق دفعات و مدتی که پزشک مشخص میکند، بمالید و بهآرامی ماساژ دهید تا جذب شود؛ این کرم فقط برای پوست است، نه چشم، بینی، دهان یا واژن. پیش از هر بار مصرف، ناحیهٔ موردنظر را بشویید و بگذارید کاملاً خشک شود، و مگر پزشک توصیه کرده باشد، روی آن را با پانسمان یا پوشش محکم نپوشانید. در طول درمان، ناحیهٔ درمانشده را تا حد امکان از نور مستقیم آفتاب و اشعهٔ فرابنفش دور نگه دارید و در صورت قرارگیری ناگزیر، از پوشش مناسب یا ضدآفتاب استفاده کنید؛ همچنین این کرم را روی پوستی که نشانهٔ عفونت فعال دارد بهکار نبرید، مگر با نظر پزشک. مدت درمان و ادامه یا قطع آن، بهویژه در برنامههای نگهدارنده، فقط با نظر پزشک تعیین میشود و اگر پس از چند هفته بهبودی حاصل نشد، به پزشک مراجعه کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درماتیت آتوپیک (اگزمای آتوپیک) خفیف تا متوسط
اگر علائم بیش از ۶ هفته باقی ماند یا بدتر شد، تشخیص و درمان باید بازبینی شود.
درماتیت آتوپیک در نواحی حساس پوستی مانند صورت، پلکها، گردن و چینها
روی پوست تمیز و خشک استفاده شود؛ از تماس مستقیم با چشم و سطوح مخاطی و از پانسمان بسته پرهیز کنید.
دورهٔ عود اگزمای آتوپیک؛ درمان کوتاهمدت
در صورت عود مجدد، درمان را از نخستین نشانهها آغاز کنید؛ مصرف پیوسته و طولانیمدت روزانه توصیه نمیشود.
پیشگیری متناوب از عود اگزمای آتوپیک در بیماران با عودهای مکرر
درمان باید متناوب باشد و فقط روی نواحی مبتلا انجام شود؛ مصرف مداوم روی پوست بدون ضایعه انجام نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به پیمکرولیموس یا داروهای مشابه مانند تاکرولیموس حساسیت داشتهاید، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر در ناحیهای که قرار است درمان شود نشانهٔ عفونت فعال پوستی (مانند تبخال، زگیل یا عفونت باکتریایی) دارید، پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- سابقهٔ ضعف سیستم ایمنی، بیماریهای پوستی زمینهای مانند سندرم نترتون، یا هر نوع سرطان پوست را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- فهرست داروها و فرآوردههای موضعی دیگری که روی همان ناحیه از پوست استفاده میکنید را به پزشک بگویید.
- برای کودکان، بهویژه زیر دو سال، مصرف این کرم فقط با تشخیص و نظارت مستقیم پزشک انجام شود.
عوارض احتمالی
- سوزش یا احساس گرمای خفیف در محل مصرف، بهویژه در روزهای نخست درمان
- قرمزی یا خارش خفیف پوست در محل مصرف
- سردرد
- تحریک پوستی موضعی
- علائم خفیف شبیه سرماخوردگی که بیشتر در کودکان گزارش شده است
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا گلو، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بروز یا تشدید عفونت پوستی در محل مصرف، مانند تاول، ترشح چرکی یا تب: مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- بزرگشدن غدد لنفاوی بدون دلیل مشخص: این موضوع را در اسرع وقت به پزشک اطلاع دهید تا بررسی شود.
- سوزش یا قرمزی شدید و مداوم که با گذشت چند روز کم نمیشود: با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
- نبود بهبودی در علائم اگزما پس از چند هفته مصرف منظم: به پزشک مراجعه کنید تا درمان بازبینی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
از آنجا که پیمکرولیموس فقط روی پوست بهکار میرود و جذب آن به داخل بدن معمولاً بسیار اندک است، تداخل دارویی سیستمیک مهمی برای آن در مصرف معمول شناخته نشده است. بااینحال، اگر این کرم روی سطح وسیعی از پوست یا پوست ملتهب و آسیبدیده بهکار رود، جذب آن میتواند بیشتر شود و در این حالت، تأثیرپذیری احتمالی از داروهایی که مسیر متابولیسم کبدی مشترکی دارند را نمیتوان کاملاً رد کرد. همزمانی نوردرمانی (فتوتراپی) یا قرارگیری زیاد در معرض نور آفتاب روی ناحیهٔ درمانشده نیز توصیه نمیشود. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از نبود ناسازگاری احتمالی مطمئن شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات مربوط به مصرف پیمکرولیموس در بارداری انسان محدود است؛ هرچند جذب سیستمیک آن از پوست معمولاً اندک است، مصرف آن در دوران بارداری باید فقط با تشخیص و صلاحدید پزشک و در صورت نیاز واقعی انجام شود. مشخص نیست پیمکرولیموس مصرفشده روی پوست تا چه میزان وارد شیر مادر میشود؛ به همین دلیل مادران شیرده باید پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند و از بهکاربردن آن روی ناحیهٔ سینه یا نواحی در تماس مستقیم با دهان نوزاد خودداری کنند.
نگهداری
این کرم را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب، گرمای زیاد و رطوبت نگهداری کنید و از فریزکردن آن خودداری کنید. در تیوب را پس از هر بار مصرف محکم ببندید و آن را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید. پیش از هر مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و کرم منقضیشده یا تغییریافته را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کرم | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پیمکرولیموس همان کورتیکواستروئید (کورتون) است؟
۰۲آیا مصرف طولانیمدت پیمکرولیموس خطر سرطان دارد؟
۰۳آیا میتوان پیمکرولیموس را روی صورت و اطراف چشم استفاده کرد؟
۰۴بعد از مالیدن کرم احساس سوزش میکنم، طبیعی است؟
۰۵آیا در طول مصرف این کرم میتوانم زیر نور آفتاب بمانم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۸ سازنده، در گروه D11AH02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.