فنیتوئین/فنوباربیتال
این داروی ترکیبی ضدتشنج از فنیتوئین و فنوباربیتال تشکیل شده است و با کاهش تحریکپذیری غیرطبیعی سلولهای عصبی به کنترل تشنج کمک میکند.
بیشتر برای کنترل حملههای تشنجی کانونی و تونیکـکلونیک و برخی انواع صرع که به درمان ترکیبی نیاز دارند، تجویز میشود. نوع تشنج تعیین میکند که این دارو مناسب باشد یا نه.
خوابآلودگی، گیجی و اختلال تعادل ممکن است رخ دهد؛ تا مشخصشدن اثر دارو رانندگی نکنید و الکل ننوشید. دارو را خودسرانه یا ناگهانی قطع نکنید، زیرا ممکن است تشنج شدید یا علائم ترک ایجاد شود.
بثورات پوستی، تاول، زخم دهان، تب، زردی پوست یا چشم، خونریزی غیرعادی، خوابآلودگی شدید یا بدترشدن تشنج نیازمند پیگیری سریع است. پیش از شروع هر دارو، مکمل یا فرآوردهٔ گیاهی جدید، فهرست کامل آنها را اعلام کنید.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
فنیتوئین/فنوباربیتال یک داروی ترکیبی ضدتشنج برای درمان نگهدارندهٔ برخی انواع صرع است. فنیتوئین با پایدارکردن کانالهای سدیمی سلولهای عصبی و فنوباربیتال با تقویت مهار عصبی، احتمال انتشار فعالیت الکتریکی غیرطبیعی در مغز را کاهش میدهند. این قرص برای کنترل منظم تشنج تجویز میشود و درمان فوری تشنج طولانی یا جایگزین خودسرانهٔ داروهای دیگر نیست.
موارد مصرف
- کنترل تشنجهای کانونی
- کنترل تشنجهای تونیکـکلونیک منتشر
- درمان ترکیبی برخی انواع صرع که با یک دارو بهخوبی کنترل نشدهاند
- پیشگیری از عود تشنج در بیمارانی که این ترکیب برایشان تجویز شده است
روش مصرف
قرص را دقیقاً طبق نسخه و در زمانهای منظم مصرف کنید و برای جبران نوبت فراموششده، مقدار مصرف را خودسرانه دوبرابر نکنید. آن را با آب و هر بار به شیوهای ثابت نسبت به غذا مصرف کنید؛ اگر ناراحتی معده ایجاد شد، دربارهٔ مصرف همراه غذا از داروساز راهنمایی بگیرید. این دارو نباید ناگهانی قطع شود و تغییر برند، شکل دارویی یا جایگزینی آن با فنیتوئین یا فنوباربیتال جداگانه باید با هماهنگی انجام شود. پزشک ممکن است بر اساس پاسخ درمانی، آزمایش سطح خونی دارو و آزمایشهای کبدی یا خونی، درمان را تنظیم کند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کنترل تشنجهای کانونی
قطع ناگهانی یا تغییر خودسرانهٔ مقدار مصرف میتواند باعث عود تشنج شود.
کنترل تشنجهای تونیکـکلونیک منتشر
خوابآلودگی، اختلال تعادل و سایر عوارض عصبی ممکن است رخ دهد؛ در صورت تشدید، با پزشک تماس بگیرید.
درمان ترکیبی برخی انواع صرع که با یک دارو بهخوبی کنترل نشدهاند
افزودن یا جایگزینکردن دارو باید تدریجی و زیر نظر متخصص انجام شود.
پیشگیری از عود تشنج در بیمارانی که این ترکیب برایشان تجویز شده است
فراموشکردن نوبتها یا قطع ناگهانی درمان خطر عود تشنج را افزایش میدهد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به فنیتوئین، فنوباربیتال، باربیتوراتها یا داروهای ضدتشنج دیگر حساسیت داشتهاید، اطلاع دهید؛ سابقهٔ واکنش پوستی شدید اهمیت ویژه دارد.
- بیماری کبد یا کلیه، پایینبودن پروتئین خون، بیماری شدید تنفسی، پورفیری، دیابت یا پوکی استخوان را با پزشک در میان بگذارید.
- سابقهٔ افسردگی، تغییرات شدید خلقوخو یا افکار آسیب به خود را مطرح کنید؛ در صورت تغییر غیرمعمول رفتار، آن را نادیده نگیرید.
- تمام داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای ضدبارداری، مکملها و فرآوردههای گیاهی را اعلام کنید؛ این ترکیب با داروهای زیادی تداخل دارد.
- اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر میدهید، پیش از شروع یا تغییر درمان اطلاع دهید و دارو را خودسرانه قطع نکنید.
- در کودکان و سالمندان، خوابآلودگی، اختلال تعادل و تغییرات رفتاری ممکن است برجستهتر باشد و پایش دقیقتری لازم شود. بهداشت دهان و معاینهٔ منظم دندانپزشکی نیز اهمیت دارد.
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی، خستگی و کندی واکنش
- سرگیجه، گیجی و اختلال هماهنگی یا تعادل
- تهوع، استفراغ یا ناراحتی معده
- تاری دید یا حرکات غیرارادی چشم
- بزرگشدن، حساسیت یا خونریزی لثه در مصرف طولانیمدت فنیتوئین
- تحریکپذیری، تغییرات خلقوخو یا اختلال تمرکز
- بثورات گسترده، تاول، پوستهریزی، زخم دهان، تب یا تورم صورت؛ اگر این نشانهها وجود دارد، نوبت بعدی را مصرف نکنید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس، تورم لبها یا زبان، کهیر منتشر، غش یا دشواری بلع؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- زردشدن پوست یا چشم، ادرار تیره، درد شکم، تهوع مداوم یا خستگی شدید؛ همان روز ارزیابی پزشکی لازم است.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، تب، گلودرد مداوم، رنگپریدگی یا عفونتهای مکرر؛ سریعاً به پزشک اطلاع دهید.
- اختلال شدید تعادل، دوبینی، لکنت، گیجی شدید، خوابآلودگی غیرقابلتحمل یا تنفس کند؛ رانندگی نکنید و فوراً کمک پزشکی بگیرید.
- افزایش تشنج، تشنج طولانی، چند تشنج پشتسرهم بدون بازگشت هوشیاری یا آسیب جدی هنگام تشنج؛ با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
الکل، داروهای خوابآور و آرامبخش، مسکنهای مخدر و بعضی داروهای ضدحساسیت میتوانند خوابآلودگی، اختلال هوشیاری و کندی تنفس را بیشتر کنند. فنیتوئین و فنوباربیتال با افزایش تجزیهٔ کبدی، اثر برخی داروها از جمله قرصها و بعضی روشهای هورمونی پیشگیری از بارداری، وارفارین، برخی آنتیبیوتیکها و داروهای ضدقارچ را تغییر میدهند. خود این دو ماده نیز ممکن است سطح خونی یکدیگر را تغییر دهند. آنتیاسیدها و مکملهای حاوی کلسیم یا منیزیم میتوانند جذب فنیتوئین را کاهش دهند؛ زمان مصرف آنها را طبق نظر داروساز تنظیم کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
فنیتوئین و فنوباربیتال میتوانند در بارداری خطر ناهنجاریهای جنینی و مشکلات نوزاد را افزایش دهند، اما تشنج کنترلنشده و قطع ناگهانی دارو نیز خطرناک است. اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، پیش از هر تغییری با متخصص مغز و اعصاب و متخصص زنان برنامهریزی کنید؛ ممکن است پایش دقیقتر و توصیهٔ اسیدفولیک لازم باشد. هر دو ماده وارد شیر مادر میشوند و ممکن است در نوزاد خوابآلودگی یا اختلال مکیدن ایجاد کنند؛ شیردهی و پایش نوزاد باید با نظر پزشک انجام شود.
نگهداری
قرص را در بستهٔ اصلی، در دمای معمول اتاق و دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگه دارید؛ آن را در حمام نگذارید. دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پس از تاریخ انقضا یا در صورت تغییر شکل قرص مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 100 mg / 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فنیتوئین/فنوباربیتال خوابآور است؟
۰۲اگر یک نوبت را فراموش کنم چه کنم؟
۰۳آیا وقتی مدتی تشنج نکردم میتوانم دارو را قطع کنم؟
۰۴آیا این دارو اثر قرص ضدبارداری را کم میکند؟
۰۵چرا در زمان مصرف این دارو باید مراقب لثهها باشم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۷ سازنده، در گروه N03AB. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.