پگاینترفرون بتا-۱آ
پگاینترفرون بتا-۱آ دارویی تزریقی و پگیله از خانوادهٔ اینترفرونهاست که با تعدیل واکنش سیستم ایمنی بدن عمل میکند.
بیشتر برای کنترل مولتیپل اسکلروزیس عودکننده، کاهش دفعات حملهٔ بیماری و کندکردن روند پیشرفت ناتوانی بهکار میرود.
مهمترین نکته، توجه به سلامت کبد و خلقوخوی فرد در طول درمان است، چون این دارو گاهی میتواند عملکرد کبد را مختل یا افسردگی را تشدید کند.
اگر زردی پوست یا چشم، افسردگی شدید، کبودی غیرعادی یا هر نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید دیدید، بدون فوت وقت با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پگاینترفرون بتا-۱آ نسخهای پگیلهشده (متصل به مولکول پلیاتیلنگلیکول) از اینترفرون بتا-۱آ است؛ پروتئینی طبیعی در بدن که در تنظیم سیستم ایمنی نقش دارد. این دارو در ردهٔ داروهای ایمونولوژیک و تعدیلکنندهٔ ایمنی از گروه اینترفرونها قرار میگیرد و بهطور اختصاصی برای درمان اشکال عودکنندهٔ مولتیپل اسکلروزیس تجویز میشود. پگیلهشدن باعث میشود دارو دیرتر از بدن دفع شود؛ به همین دلیل برخلاف اینترفرونهای معمولی که باید هفتهای چند بار تزریق شوند، این فرم هر ۲ هفته یکبار تزریق میشود. اثر اصلی آن تعدیل واکنش سیستم ایمنی و کاهش فرایند التهابی است که به غلاف محافظ سلولهای عصبی آسیب میزند؛ در نتیجه دفعات حملهٔ بیماری کاهش و روند پیشرفت ناتوانی کندتر میشود.
موارد مصرف
- کاهش دفعات عود (حمله) در مولتیپل اسکلروزیس عودکننده
- کندکردن روند پیشرفت ناتوانی جسمی ناشی از بیماری
- کاهش تعداد ضایعات جدید مغزی و نخاعی در تصویربرداری امآرآی
- کنترل بلندمدت فعالیت التهابی سیستم ایمنی در مولتیپل اسکلروزیس
- کاهش احتمال تبدیلشدن اولین نشانهٔ عصبی مشکوک به بیماری قطعی، در بیماران منتخب
روش مصرف
این دارو بهصورت تزریق زیرجلدی در شکم، ران یا پشت بازو تزریق میشود و برنامهٔ استاندارد آن هر ۲ هفته یک تزریق است؛ محل تزریق را هر بار عوض کنید تا در یک نقطه تحریک یا آسیب پوستی تجمع پیدا نکند. قدرت ۶۳ میکروگرم همان دوز شروع (تیتراسیون) است که در ابتدای درمان بهکار میرود تا بدن بهتدریج با دارو سازگار شود و علائم شبهآنفلوانزا کمتر بروز کند؛ پزشک بر پایهٔ همین برنامه دوزهای بعدی را تا رسیدن به دوز نگهدارنده تنظیم میکند. پیش از تزریق اجازه دهید قلم یا سرنگ چند دقیقه در دمای اتاق بماند تا تزریق راحتتر انجام شود. چون اثر این دارو در کنترل مولتیپل اسکلروزیس به تداوم و منظمبودن مصرف وابسته است، تزریقها را خودسرانه و بدون هماهنگی با پزشک قطع یا با فاصلههای نامنظم انجام ندهید، حتی اگر حالتان خوب باشد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به اینترفرون بتا یا هر یک از اجزای این دارو
- سابقهٔ افسردگی، اضطراب شدید یا افکار خودآزاری
- بیماری کبدی یا نتایج غیرطبیعی در آزمایشهای عملکرد کبد
- سابقهٔ تشنج یا کاهش شمار گلبولهای سفید و پلاکت خون
- بیماری قلبی زمینهای
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- قرمزی، درد، تورم یا خارش در محل تزریق
- علائم شبهآنفلوانزا مانند تب خفیف، لرز و درد عضلانی، بهویژه پس از تزریقهای نخست درمان
- سردرد
- خستگی
- تهوع خفیف
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا درد شدید بالای شکم که میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ در صورت بروز به پزشک اطلاع دهید تا عملکرد کبد بررسی شود.
- افسردگی شدید، ناامیدی یا افکار آسیبرساندن به خود؛ بلافاصله با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم صورت، لب یا گلو، تنگی نفس یا کهیر گسترده که نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی و رنگپریدگی شدید که میتواند نشانهٔ افت گلبولهای خونی باشد؛ به پزشک اطلاع دهید.
- زخمشدن، سیاهشدن یا تخریب پوست در محل تزریق؛ تزریق بعدی را در همان نقطه انجام ندهید و به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پگاینترفرون بتا-۱آ تداخل دارویی گستردهٔ شناختهشدهای ندارد، اما چون میتواند عملکرد کبد و شمارش سلولهای خونی را تحت تأثیر قرار دهد، مصرف همزمان آن با داروهایی که خودشان به کبد آسیب میزنند یا سرکوبکنندهٔ سیستم ایمنی و مغز استخوان هستند باید با احتیاط و زیرنظر پزشک انجام شود. الکل نیز بار اضافی روی کبد میگذارد و بهتر است در دورهٔ درمان محدود شود. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه ترکیب نامناسب پیش از شروع درمان بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرف اینترفرونهای بتا از جمله این دارو در بارداری، اطلاعات نسبتاً بیشتری نسبت به گذشته در دسترس است و دادههای موجود نشاندهندهٔ افزایش قابلتوجه خطر ناهنجاری جنینی نبوده است؛ با این حال تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطع درمان در بارداری باید با متخصص مغز و اعصاب و بر پایهٔ شدت بیماری هر فرد گرفته شود. چون این دارو پروتئینی با مولکول نسبتاً بزرگ است، انتقال آن به شیر مادر بسیار محدود تخمین زده میشود، اما مصرف آن در دوران شیردهی نیز باید با هماهنگی پزشک باشد.
نگهداری
این دارو را در یخچال و دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سلسیوس نگهداری کنید و از یخزدگی آن جلوگیری کنید؛ طبق راهنمای روی بستهٔ دارو، در صورت نیاز میتوان آن را برای مدتی کوتاه دور از یخچال نگه داشت، اما باید همیشه دور از نور مستقیم و گرمای زیاد بماند. قلم یا سرنگ را داخل جعبهٔ اصلی و دور از دسترس کودکان نگهداری کنید و پیش از هر تزریق تاریخ انقضا و ظاهر محلول را بررسی کنید؛ اگر محلول کدر شده یا ذرهای در آن دیده شود، از مصرفش خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 0.5mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تزریق این دارو باید حتماً هر ۲ هفته یکبار انجام شود؟
۰۲چرا بعد از تزریق دچار تب و درد عضلانی میشوم؟
۰۳آیا این دارو مولتیپل اسکلروزیس را کاملاً درمان میکند؟
۰۴چرا دوز اول ۶۳ میکروگرم است و بعد افزایش پیدا میکند؟
۰۵آیا خودم میتوانم محل تزریق را انتخاب کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۳ سازنده، در گروه L03AB13. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.