پالونوسترون
پالونوسترون دارویی تزریقی از دسته مسدودکنندههای گیرنده سروتونین است که با آرامکردن مسیر عصبی ایجادکننده حس تهوع در مغز و روده عمل میکند.
این دارو بیشتر برای پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی سرطان و گاهی برای پیشگیری از تهوع پس از عمل جراحی تزریق میشود.
پالونوسترون را فقط کادر درمان و در محیط بیمارستان یا کلینیک تزریق میکند؛ ترکیب آن با برخی داروهای اثرگذار بر سروتونین میتواند خطرناک باشد، پس فهرست داروهای مصرفیتان را حتماً به پزشک بگویید.
اگر پس از تزریق علائمی مانند تپش قلب، بیقراری شدید، یبوست شدید یا نشانههای حساسیت دیدید، یا داروی دیگری بهویژه ضدافسردگی مصرف میکنید، حتماً پزشک یا داروساز را در جریان بگذارید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پالونوسترون داروی تزریقی از خانواده مسدودکنندههای گیرنده سروتونین نوع سه (5-HT3) است و در دسته داروهای گوارشی و ضدتهوع جای میگیرد؛ در ایران با نام تجاری پالنوست نیز شناخته میشود. سروتونین یکی از پیامرسانهای اصلی ایجادکننده حس تهوع در بدن است و این دارو با اتصال به گیرندههای سروتونین، هم در روده و هم در ناحیهای از ساقه مغز که مرکز کنترل تهوع محسوب میشود، از شکلگیری این پیام جلوگیری میکند. نسبت به داروهای همرده قدیمیتر، پالونوسترون در بدن ماندگاری بیشتری دارد و به همین دلیل معمولاً یک تزریق برای چند روز اثرگذار باقی میماند. این دارو فقط در محیط درمانی و توسط کادر پزشکی تزریق میشود و برای مصرف خانگی یا خودسرانه ساخته نشده است.
موارد مصرف
- پیشگیری از تهوع و استفراغ حاد ناشی از شیمیدرمانی سرطان با پتانسیل متوسط در ایجاد تهوع
- پیشگیری از تهوع و استفراغ حاد و تأخیری ناشی از شیمیدرمانی سرطان با پتانسیل شدید در ایجاد تهوع
- پیشگیری از تهوع و استفراغ پس از عمل جراحی و بیهوشی، در مواردی که پزشک صلاح بداند
روش مصرف
پالونوسترون خوراکی نیست؛ شکل تزریقی آن را کادر درمان، معمولاً پیش از شروع جلسه شیمیدرمانی یا پیش از بیهوشی جراحی، بهصورت وریدی تزریق میکند. زمانبندی و نحوه دقیق تزریق را تیم درمانی بر اساس نوع درمان و شرایط شما تعیین میکند، نه خود شما؛ این توضیحات جنبه آموزشی دارند و جایگزین تصمیم پزشک نیستند. پیش از تزریق حتماً پزشک یا پرستار را از هرگونه حساسیت دارویی، بیماری قلبی، یا داروهای دیگری که مصرف میکنید آگاه کنید. چون این دارو یکبار و در محیط درمانی تزریق میشود، مسئله فراموشکردن یا قطع خودسرانه آن مطرح نیست؛ فقط اگر پس از تزریق نشانههای غیرعادی دیدید، آن را به تیم درمان اطلاع دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از تهوع و استفراغ حاد ناشی از شیمیدرمانی سرطان با پتانسیل متوسط در ایجاد تهوع
فقط برای پیشگیری و پیش از شیمیدرمانی تجویز میشود و برای درمان تهوع و استفراغ ایجادشده کاربرد تأییدشده ندارد.
پیشگیری از تهوع و استفراغ پس از عمل جراحی و بیهوشی
بهصورت تکدوز پیش از القای بیهوشی؛ اثربخشی بیش از ۲۴ ساعت پس از عمل ثابت نشده است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به پالونوسترون یا سایر داروهای همرده آن مانند اندانسترون و گرانیسترون
- بیماری قلبی، اختلال ریتم قلب یا سابقه طولانیشدن فاصله کیوتی (QT) در نوار قلب
- اختلال الکترولیتهای خون مانند کمبود پتاسیم یا منیزیم
- مصرف داروهای اثرگذار بر سروتونین، بهویژه ضدافسردگیها و برخی داروهای میگرن
- بیماری کبدی یا کلیوی
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- سردرد
- یبوست
- اسهال
- سرگیجه
- خستگی و ضعف
- درد خفیف شکم
- نشانههای حساسیت شدید مانند کهیر گسترده، تورم صورت و لب یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائم سندرم سروتونین مانند بیقراری شدید، تپش قلب، تعریق زیاد، لرزش یا سفتی غیرعادی عضلات؛ در صورت بروز بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب نامنظم یا احساس ضعف و سرگیجه شدید که ممکن است به اثر دارو بر ریتم قلب مربوط باشد؛ این نشانهها را سریع با پزشک در میان بگذارید.
- یبوست شدید همراه با درد شکمی یا عدم دفع گاز و مدفوع؛ نیازمند بررسی فوری پزشک است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پالونوسترون میتواند با داروهایی که سطح سروتونین را در بدن بالا میبرند تداخل داشته باشد؛ نمونههای مهم این گروه بسیاری از ضدافسردگیهای رایج (مانند مهارکنندههای بازجذب سروتونین)، برخی داروهای میگرن، ترامادول و لیتیوم هستند و مصرف همزمان آنها در موارد نادر میتواند خطر سندرم سروتونین را افزایش دهد. همزمانی با داروهایی که فاصله کیوتی قلب را طولانی میکنند نیز باید با احتیاط بررسی شود. فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را پیش از تزریق حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
داده محدودی درباره مصرف پالونوسترون در بارداری انسان وجود دارد و این دارو معمولاً فقط زمانی تزریق میشود که پزشک، منافع کنترل تهوع شدید ناشی از شیمیدرمانی را بیشتر از خطر احتمالی بداند. مشخص نیست این دارو در شیر مادر ترشح میشود یا نه، بنابراین تصمیم درباره ادامه شیردهی پس از تزریق باید با نظر پزشک گرفته شود.
نگهداری
این دارو بهصورت تزریقی و توسط کادر درمان در بیمارستان یا کلینیک نگهداری و مصرف میشود، بنابراین معمولاً نیازی به نگهداری آن در منزل نیست. اگر ویال دارو به هر دلیل در اختیار شما قرار گرفت، آن را دور از نور مستقیم، در دمای معمولی اتاق و دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از تزریق تاریخ انقضای آن حتماً بررسی شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 0.05 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پالونوسترون را خودم در خانه تزریق میکنم؟
۰۲تفاوت پالونوسترون با داروهای ضدتهوع دیگر مانند اندانسترون چیست؟
۰۳آیا پالونوسترون باعث خوابآلودگی میشود؟
۰۴چرا با وجود تزریق پالونوسترون، باز هم دچار تهوع شدم؟
۰۵آیا پالونوسترون با یبوست همراه است و چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه A04AA05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.