اکسیمتازولین
اکسیمتازولین اسپریِ چشمی از خانوادهٔ داروهای سمپاتومیمتیک (Sympathomimetic) است که با تنگکردنِ موقتِ رگهای ریزِ سطحِ چشم، قرمزیِ آن را کاهش میدهد.
بیشتر برای رفعِ موقت و سریعِ قرمزیِ خفیفِ چشم ناشی از خستگی، گردوغبار، دود یا تماسِ طولانی با صفحهنمایش به کار میرود.
این اسپری فقط برای تسکینِ کوتاهمدتِ قرمزیِ خفیف است؛ اگر علتِ قرمزی مشخص نیست یا با دردِ چشم و تاریِ دید همراه است، نباید بدونِ نظرِ پزشک مصرف شود.
اگر قرمزیِ چشم با دردِ شدید، تاریِ دید، ترشحِ چرکی یا حساسیت به نور همراه است، یا پس از چند روز مصرف بهبود نیافت، حتماً به پزشک یا داروساز مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اکسیمتازولین هیدروکلراید دارویی موضعیِ چشمی از گروهِ سمپاتومیمتیکها (محرکهای گیرندهٔ آلفا-آدرنرژیک) است. این دارو با اثر روی گیرندههای آلفای دیوارهٔ رگهای خونیِ سطحِ سفیدهٔ چشم (ملتحمه)، باعثِ تنگشدنِ موقتِ این رگها میشود و درنتیجه قرمزیِ ظاهریِ چشم را کم میکند. اثرِ آن معمولاً در عرضِ چند دقیقه پس از مصرف شروع میشود ولی موقتی و گذراست. هدفِ اصلیِ این دارو فقط تسکینِ علامتیِ قرمزیِ خفیفِ سطحیِ چشم است، نه درمانِ علتِ زمینهایِ آن مثلِ عفونت، آلرژیِ شدید یا آسیبِ چشمی.
موارد مصرف
- کاهشِ موقتِ قرمزیِ خفیفِ چشم ناشی از خستگی یا کمخوابی
- قرمزیِ چشم بهدنبالِ تماس با گردوغبار، دود یا کلرِ استخر
- قرمزیِ چشم ناشی از خشکیِ خفیف یا استفادهٔ طولانی از صفحهنمایش
- قرمزیِ سطحیِ چشم ناشی از تحریکِ جزئی و گذرا، مانندِ آلرژیِ خفیفِ فصلی
روش مصرف
این اسپری فقط برای تسکینِ کوتاهمدتِ قرمزیِ چشم ساخته شده است؛ روشِ دقیقِ استفاده را از روی برگهٔ راهنمای داخلِ بسته یا طبقِ توضیحِ داروساز دنبال کنید. پیش از مصرف دستها را بشویید و نوکِ اسپری را با چشم، پلک یا هر سطحِ دیگری تماسِ مستقیم ندهید تا دارو آلوده نشود. اگر لنزِ تماسی بهکار میبرید، پیش از مصرف دربارهٔ نحوهٔ هماهنگیِ آن با داروساز مشورت کنید. این دارو را بیشتر از چند روزِ متوالی یا بیش از دفعاتِ توصیهشده در بروشورِ داخلِ جعبه مصرف نکنید، چون ادامهٔ مصرف میتواند خودِ قرمزی را بدتر کند. ظرفِ بازشده را با فردِ دیگری بهاشتراک نگذارید تا از انتقالِ عفونتِ چشمی جلوگیری شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کاهش موقت قرمزی چشم ناشی از تحریکهای جزئی
اسپری بینی را هرگز داخل چشم استفاده نکنید و دوز فرآوردههای قطرهای با غلظتهای دیگر را به آن تعمیم ندهید. در صورت درد، ترشح، تاری دید یا تداوم یا بدترشدن قرمزی، مصرف را قطع و برای معاینه مراجعه کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به اکسیمتازولین یا داروهای مشابه حساسیت داشتهاید، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر قرمزیِ چشم با دردِ شدید، تاریِ دید یا ترشحِ غیرمعمول همراه است، پیش از مصرف علتِ آن را با پزشک بررسی کنید.
- سابقهٔ گلوکومِ زاویهبسته (نوعی افزایشِ فشارِ داخلِ چشم) را حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- فشارِ خونِ بالا، بیماریِ قلبی یا پرکاریِ تیروئید را پیش از مصرف با پزشک در میان بگذارید.
- اگر داروی دیگری برای چشم یا داروهای ضدافسردگی مصرف میکنید، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- بارداری یا شیردهی را پیش از مصرف حتماً با پزشک مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا گزگزِ خفیف و گذرا بلافاصله بعد از مصرف
- تاریِ دیدِ موقت درست بعد از اسپری
- احساسِ خشکی یا وجودِ جسمِ خارجی در چشم
- گشادیِ خفیفِ مردمکِ چشم
- سردردِ خفیف
- دردِ شدیدِ چشم، افتِ ناگهانیِ دید یا دیدنِ هالهٔ رنگی دورِ نورها — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- قرمزیِ چشمی که با مصرفِ مکرر بهتر نمیشود یا بدتر میشود — مصرف را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیک مثلِ ورمِ پلک، خارشِ شدید یا کهیر — با پزشک تماس بگیرید.
- تپشِ قلب یا افزایشِ چشمگیرِ فشارِ خون پس از مصرف — به پزشک اطلاع دهید.
- ترشحِ چرکی یا چسبیدگیِ پلکها هنگامِ بیدارشدن — میتواند نشانهٔ عفونت باشد و نیازمندِ ویزیتِ پزشک است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخلِ احتمالیِ اکسیمتازولین با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) است که مصرفِ همزمان میتواند اثراتِ قلبیعروقیِ دارو را تشدید کند. مصرفِ همزمان با سایر قطرهها یا اسپریهای چشمیِ حاویِ ترکیباتِ مشابه هم توصیه نمیشود، چون خطرِ عوارض را بالا میبرد. بهطورِ کلی، فهرستِ کاملِ داروها، قطرههای چشمی و مکملهای مصرفیات را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ اکسیمتازولینِ چشمی در بارداری و شیردهی در دست است. جذبِ سیستمیکِ این دارو از چشم معمولاً کم است، اما بازهم نباید بدونِ نظرِ پزشک و جز در صورتِ نیازِ واقعی مصرف شود. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
نگهداری
این اسپری را در دمای اتاق و دور از نور و گرمای مستقیم نگه دارید. بعد از هر بار مصرف درِ آن را محکم ببندید و دورازدسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ یا بافتِ محلول تغییر کرد، دارو را دور بریزید. ظرفِ بازشده را با فردِ دیگری بهاشتراک نگذارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| اسپری | 0.1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا نباید اکسیمتازولینِ چشمی را بیشتر از چند روز مصرف کنم؟
۰۲اگر چشمم درد دارد، میتوانم بهجای مراجعه به پزشک از این اسپری استفاده کنم؟
۰۳آیا مصرفِ این اسپری با لنزِ تماسی مشکلی دارد؟
۰۴آیا اکسیمتازولینِ چشمی برای کودکان بیخطر است؟
۰۵چرا بعد از مصرف، مردمکِ چشمم کمی گشاد بهنظر میرسد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۴ سازنده، در گروه S01GA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.